Αλλάζει ο χάρτης του νερού στην Ελλάδα - Ενοποίηση παρόχων και νέα εποχή στη διαχείριση υδάτων

Σε δημόσια διαβούλευση τέθηκε το νομοσχέδιο του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για τη μεταρρύθμιση στη διαχείριση των υδάτων, με κεντρική αλλαγή την επέκταση των αρμοδιοτήτων της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ και την ενοποίηση δεκάδων παρόχων υπηρεσιών ύδατος. Το νέο πλαίσιο προβλέπει αλλαγές στην ύδρευση, την αποχέτευση και την άρδευση, με στόχο, σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, την αποτελεσματικότερη διαχείριση των υδατικών πόρων, τη μείωση των απωλειών και την αντιμετώπιση των προκλήσεων της λειψυδρίας και της κλιματικής αλλαγής.

Η ΕΥΔΑΠ επεκτείνει την αρμοδιότητά της στην ηπειρωτική Αττική, τη Βοιωτία, τη Φωκίδα και την Εύβοια, ενώ η ΕΥΑΘ σε Θεσσαλονίκη και Χαλκιδική, με την ένταξη συνολικά 68 παρόχων στο νέο μοντέλο. Παράλληλα, προβλέπονται ρυθμίσεις για τα χρέη των ΔΕΥΑ, τη διασφάλιση των εργαζομένων, τη συμμετοχή των δήμων στη νέα δομή, αλλά και ένα ευρύτερο πρόγραμμα έργων υποδομής για την ενίσχυση της υδατικής ασφάλειας της χώρας.

Ερωτήσεις και απαντήσεις για το νέο πλαίσιο διαχείρισης των υδάτων

Ποιο πρόβλημα επιχειρεί να λύσει η μεταρρύθμιση για τα ύδατα;

Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι το σημερινό μοντέλο διαχείρισης των υδάτων χαρακτηρίζεται από έντονο κατακερματισμό, καθώς στη χώρα λειτουργούν περισσότεροι από 735 φορείς που ασχολούνται με την ύδρευση, την αποχέτευση και την άρδευση.

Σύμφωνα με το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, η πολυδιάσπαση αυτή δημιουργεί διαφορετικά επίπεδα υπηρεσιών, αυξημένο λειτουργικό κόστος, δυσκολίες στη χρηματοδότηση έργων, ελλείψεις τεχνικού προσωπικού, μεγάλες απώλειες νερού στα δίκτυα και αδυναμία ενιαίου σχεδιασμού απέναντι στη λειψυδρία και τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.

Η νέα μεταρρύθμιση βασίζεται στην ενίσχυση δύο μεγάλων δημόσιων παρόχων, της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ, με στόχο πιο αποτελεσματική διαχείριση των υδατικών πόρων.

Ποιες είναι οι βασικές αλλαγές που φέρνει το νομοσχέδιο;

Το νέο πλαίσιο προβλέπει την επέκταση των αρμοδιοτήτων της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ, με στόχο τη δημιουργία μεγαλύτερων και πιο οργανωμένων σχημάτων διαχείρισης.

Η ΕΥΔΑΠ επεκτείνει τη δραστηριότητά της σε όλη την ηπειρωτική Αττική, την Αίγινα και το Αγκίστρι, καθώς και στις Περιφερειακές Ενότητες Βοιωτίας, Φωκίδας και Εύβοιας, με εξαίρεση τη Σκύρο.

Παράλληλα, αναλαμβάνει για πρώτη φορά και αρμοδιότητες άρδευσης.

Η ΕΥΑΘ επεκτείνεται στις Περιφερειακές Ενότητες Θεσσαλονίκης και Χαλκιδικής, με στόχο τη βελτίωση των υπηρεσιών ύδρευσης, άρδευσης και αποχέτευσης.

Πόσοι πάροχοι εντάσσονται στην ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ;

Στην ΕΥΔΑΠ ενσωματώνονται συνολικά 43 πάροχοι υπηρεσιών ύδατος:

26 τμήματα δήμων που παρέχουν υπηρεσίες ύδρευσης και αποχέτευσης,

7 Δημοτικές Επιχειρήσεις Ύδρευσης και Αποχέτευσης (ΔΕΥΑ),

8 Τοπικοί Οργανισμοί Εγγείων Βελτιώσεων (ΤΟΕΒ),

η αρμοδιότητα άρδευσης που ασκεί η Περιφέρεια μέσω του πρώην Οργανισμού Κωπαΐδας.

Στην ΕΥΑΘ εντάσσονται συνολικά 25 πάροχοι:

5 τμήματα δήμων,

8 ΔΕΥΑ,

11 ΤΟΕΒ,

1 ΓΟΕΒ.

Υπάρχει κίνδυνος ιδιωτικοποίησης του νερού;

Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας απαντά ότι η μεταρρύθμιση ενισχύει και δεν αποδυναμώνει τον δημόσιο χαρακτήρα του νερού.

Η επιλογή της κυβέρνησης, σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, είναι η ενίσχυση της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ ως βασικών δημόσιων πυλώνων παροχής υπηρεσιών ύδατος.

Παράλληλα, υποστηρίζεται ότι περιοχές οι οποίες σήμερα εξυπηρετούνται από ιδιωτικά δίκτυα ή διαφορετικούς παρόχους θα ενταχθούν σε ένα ενιαίο δημόσιο σύστημα με αυστηρότερους ελέγχους ποιότητας.

Τι θα γίνει με τους εργαζόμενους των ΔΕΥΑ;

Το νομοσχέδιο προβλέπει ότι οι εργαζόμενοι των ΔΕΥΑ και των Οργανισμών Εγγείων Βελτιώσεων μεταφέρονται στην ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ με διασφάλιση των δικαιωμάτων τους.

Οι εργαζόμενοι θα ενταχθούν στο μισθολογικό καθεστώς των δύο εταιρειών.

Για τους υπαλλήλους δημοτικών υπηρεσιών ύδρευσης, ο κάθε δήμος θα αποφασίζει ποιο προσωπικό θα μεταφερθεί, ανάλογα με τις ανάγκες του.

Παράλληλα, προβλέπεται ότι ο τόπος εργασίας θα παραμένει στην περιοχή όπου υπηρετούσαν πριν από την απορρόφηση, εκτός αν υπάρξει διαφορετική συμφωνία με τον εργαζόμενο.

Τι θα γίνει με τα χρέη των ΔΕΥΑ;

Η μεταρρύθμιση συνοδεύεται από ρύθμιση των χρεών των απορροφούμενων ΔΕΥΑ προς τους παρόχους ηλεκτρικής ενέργειας.

Για την αντιμετώπιση των υποχρεώσεων προβλέπεται χρηματοδότηση συνολικού ύψους 200 εκατ. ευρώ, ενώ συνολικά τα μέτρα στήριξης προς δήμους και ΔΕΥΑ φτάνουν τα 400 εκατ. ευρώ.

Το κράτος καλύπτει τουλάχιστον το 75% των συγκεκριμένων οφειλών στις περιοχές που εντάσσονται στο νέο μοντέλο.

Τι θα γίνει με την τιμή του νερού;

Το ΥΠΕΝ υποστηρίζει ότι στόχος είναι να παραμείνει το νερό προσιτό για τους πολίτες.

Σύμφωνα με το υπουργείο, οι οικονομίες κλίμακας, η μείωση των απωλειών στα δίκτυα και ο καλύτερος σχεδιασμός των επενδύσεων μπορούν να συγκρατήσουν το κόστος.

Η τιμολόγηση θα συνεχίσει να γίνεται με βάση το ρυθμιστικό πλαίσιο και υπό την εποπτεία της ΡΑΑΕΥ.

Θα επηρεαστεί η ποιότητα του νερού;

Το ΥΠΕΝ αναφέρει ότι η ΕΥΔΑΠ και η ΕΥΑΘ διαθέτουν μεγάλη εμπειρία στη διαχείριση δικτύων ύδρευσης, μονάδων επεξεργασίας νερού και εγκαταστάσεων λυμάτων.

Η λειτουργία τους βασίζεται σε συστηματικούς ελέγχους ποιότητας και εξειδικευμένο προσωπικό, με στόχο την προστασία της δημόσιας υγείας και του περιβάλλοντος.

Τι αλλάζει στην άρδευση;

Η ΕΥΔΑΠ αναλαμβάνει για πρώτη φορά αρμοδιότητες άρδευσης, με στόχο την ενιαία διαχείριση των υδάτινων πόρων.

Το υπουργείο υποστηρίζει ότι η εμπειρία και η τεχνική επάρκεια της εταιρείας μπορούν να συμβάλουν στη βελτίωση της διαχείρισης του αρδευτικού νερού.

Παράλληλα, προβλέπεται ότι για τρία χρόνια δεν θα αυξηθεί η τιμή του αρδευτικού νερού.

Τι θα γίνει με τα δίκτυα που έχουν κατασκευάσει δήμοι και δημότες;

Τα δίκτυα και τα υπόλοιπα στοιχεία ενεργητικού των φορέων που απορροφώνται θα αποτιμηθούν και θα περάσουν στην ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ.

Η αποτίμηση και το τίμημα θα εγκρίνονται από τη ΡΑΑΕΥ και θα καταβάλλονται στους δήμους.

Παράλληλα, προβλέπεται η δυνατότητα οι δήμοι να διατηρήσουν την κυριότητα των παγίων τους μέσω της διαδικασίας opt out, με καταβολή τέλους χρήσης από την ΕΥΔΑΠ.

Είναι η μεταρρύθμιση το σύνολο της πολιτικής για το νερό;

Το ΥΠΕΝ αναφέρει ότι η αλλαγή στη δομή των παρόχων αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής.

Στο συνολικό σχέδιο περιλαμβάνονται η πρώτη Εθνική Στρατηγική για τα Ύδατα, καθώς και 103 έργα υποδομής σε δήμους όλης της χώρας, συνολικής αξίας περίπου 142 εκατ. ευρώ.

Τα έργα αφορούν, μεταξύ άλλων, αφαλατώσεις, αναβαθμίσεις δικτύων, νέες υποδομές ύδρευσης, γεωτρήσεις, δεξαμενές και μονάδες επεξεργασίας νερού.