Αναβίωσαν τον ιό της ισπανικής γρίπης: Τι έδειξε η αποκωδικοποίηση 107 χρόνια μετά
Νέα μελέτη αποκαλύπτει πώς ο ιός της ισπανικής γρίπης εξελίχθηκε και έγινε θανατηφόρος από το ξεκίνημα της πανδημίας.
Σε μελέτη που δημοσιεύεται στο περιοδικό BMC Biology περιγράφεται η ανασύνθεση του πλήρους γονιδιώματος του ότι του ιού της ισπανικής γρίπης από τον διατηρημένο πνεύμονα ενός νεαρού που πέθανε το 1918. Η αποκωδικοποίηση του γενετικού υλικού έφερε στο φως κρίσιμες μεταλλάξεις που είχαν ήδη αρχίσει να ενισχύουν τη μεταδοτικότητα και τη θανατηφόρο δράση του ιού, ακόμη και στο ξεκίνημα της πανδημίας. Το εύρημα αυτό προσφέρει μια νέα, αποκαλυπτική ματιά στο πώς ο ιός εξελίχθηκε για να χτυπήσει με πρωτοφανή σφοδρότητα.
Οι δυσκολίες μελέτης του RNA
Η ισπανική γρίπη θεωρείται η πιο θανατηφόρα πανδημία που έχει προκληθεί από ιό της γρίπης τύπου Α, με θύματα που υπολογίζονται σε δεκάδες εκατομμύρια παγκοσμίως. Ωστόσο, η μελέτη της είναι εξαιρετικά δύσκολη, καθώς το γενετικό υλικό του ιού είναι RNA, ένα μόριο που αποσυντίθεται πολύ πιο γρήγορα από το DNA. Επιπλέον, τα ιστορικά δείγματα ιστών που έχουν διατηρηθεί προέρχονται συνήθως από σώματα ταριχευμένα με φορμόλη, η οποία καθιστά σχεδόν αδύνατη την ανάλυση του RNA.
Όπως διαβάζουμε στο IFL Science, η ερευνητική ομάδα ανέπτυξε μια νέα τεχνική αλληλούχισης RNA και κατάφερε να εξάγει πολύτιμα γενετικά δεδομένα από τον πνεύμονα του 18χρονου. Ο νεαρός είχε προσβληθεί από ένα πρώιμο στέλεχος του ιού, στην πρώτη φάση της πανδημίας. Η δεύτερη και φονικότερη φάση ξέσπασε λίγους μήνες αργότερα, το φθινόπωρο, όμως σύμφωνα με τα ευρήματα, αρκετές από τις κρίσιμες μεταλλάξεις που ενίσχυσαν τη θανατηφόρα δράση του ιού ήταν ήδη παρούσες από το καλοκαίρι.
Οι φονικές μεταλλάξεις
Δύο από αυτές τις μεταλλάξεις φαίνεται ότι βοήθησαν τον ιό να ξεφύγει από μία αμυντική πρωτεΐνη, MxA (human myxovirus resistance protein 1) που λειτουργεί ως φυσικό εμπόδιο απέναντι σε ιούς ζωικής προέλευσης. Αυτή η δυνατότητα πιθανότατα επέτρεψε στην ισπανική γρίπη να περάσει με μεγαλύτερη επιτυχία από τα ζώα στον άνθρωπο και να εδραιωθεί γρήγορα στο ανθρώπινο σώμα χωρίς να εξουδετερώνεται εύκολα.
Μια ακόμη μετάλλαξη επηρέασε τη δομή μιας επιφανειακής πρωτεΐνης του ιού, της αιμαγλουτινίνης, επιτρέποντάς του να προσκολλάται πιο αποτελεσματικά στα ανθρώπινα κύτταρα. Πρόκειται για μηχανισμό παρόμοιο με εκείνον που αξιοποίησε και ο κορωνοϊός για να διεισδύσει στα κύτταρά μας, καθιστώντας την είσοδο του ιού στο σώμα ευκολότερη και ταχύτερη. Η παρουσία αυτής της μετάλλαξης σε τόσο πρώιμο στάδιο της πανδημίας δείχνει ότι ο ιός είχε ήδη ξεκινήσει την προσαρμογή του στον άνθρωπο πολύ νωρίτερα από ό,τι πίστευαν οι ειδικοί.
Η πρώτη και η δεύτερη φάση της πανδημίας
Το συγκεκριμένο δείγμα είναι το μοναδικό γνωστό από την πρώτη φάση της πανδημίας που περιλαμβάνει αυτές τις μεταλλάξεις. Οι επιστήμονες εκτιμούν πως η παρουσία τους από τόσο νωρίς μπορεί να εξηγεί γιατί το στέλεχος αυτό επικράτησε τελικά και στην πιο φονική, δεύτερη φάση. Η πλήρης χαρτογράφηση του γονιδιώματος αυτού του πρώιμου ιού επιτρέπει στους ειδικούς να γνωρίσουν καλύτερα πώς εξελίσσονται τέτοιου τύπου ιοί μέσα στον χρόνο.
Η ανακάλυψη ρίχνει φως στο πώς οι πανδημίες μπορούν να εξελιχθούν σε παγκόσμια απειλή μέσα σε λίγους μόνο μήνες. Οι επικεφαλής της μελέτης εξηγούν ότι τα στοιχεία αυτά προσφέρουν πολύτιμα διδάγματα για το μέλλον. Καθώς η ανθρωπότητα κινδυνεύει ανά πάσα στιγμή από νέες ιογενείς επιδημίες, η κατανόηση της εξέλιξης του ιού της ισπανικής γρίπης μπορεί να μας βοηθήσει να αντιδράσουμε πιο έγκαιρα και αποτελεσματικά στην επόμενη πανδημία.
