Πρόσφατα αρκετοί χρήστες του Facebook αναπαρήγαγαν μία «δήλωση» που απαγορεύει την χρήση των πληροφοριών, φωτογραφιών και δεδομένων τους. Μάλιστα δεν είναι η πρώτη φορά που παρατηρείται αυτό το φαινόμενο, αφού κι άλλες φορές στο παρελθόν είχαν κυκλοφορήσει παρόμοιες αναρτήσεις.

Κατ΄αρχάς πρέπει να σημειωθεί πως αυτή η «δήλωση» είναι μία φάρσα, που φυσικά δεν παράγει κανένα έννομο αποτέλεσμα, ούτε παρέχει κάποια προστασία των δεδομένων των χρηστών. Όμως αυτή είναι μόνο η αθώα πλευρά της υπόθεσης, διότι υπάρχει και μία πιο ανησυχητική διάσταση αυτής: Η πεποίθηση των χρηστών πως μπορούν να προστατεύσουν τα δεδομένα τους με μία προφανώς ανίσχυρη και ανυπόστατη «νομική δήλωση», όχι μόνο δεν τους προφυλάσσει αλλά στην πραγματικότητα τους αποτρέπει από να διαφυλάξουν τα προσωπικά τους δεδομένα. Διότι θεωρώντας πως είναι πια προστατευμένοι, δεν διερευνούν πως πραγματικά χρησιμοποιούνται τα δεδομένα που απλόχερα παρέχουν και εν τέλει πως μπορούν να τα προστατεύσουν. Η αλήθεια λοιπόν είναι πως εάν κανείς θέλει να πληροφορηθεί στα αλήθεια πόσα και ποια δεδομένα συλλέγονται και να τα προστατεύσει, δυστυχώς θα πρέπει να κάτι περισσότερο από μία «δήλωση απαγόρευσης» στοFacebook. Θα πρέπει να διαβάσει τους μακροσκελείς «όρους χρήσης» και στην περίπτωση που δεν συμφωνεί με αυτούς, απλά θα πρέπει να σταματήσει να χρησιμοποιεί την εφαρμογή. Για το λόγο αυτό, καλό είναι να γνωρίζουμε ότι ο μόνος σίγουρος τρόπος να διαφυλάξουμε όσα δεδομένα θεωρούμε ευαίσθητα ή προσωπικά είναι να μην τα δημοσιεύουμε καν.

Βέβαια, η εκούσια δημοσίευση των προσωπικών δεδομένων στα Κοινωνικά δίκτυα είναι μόνον η κορυφή του παγόβουνου. Στην πραγματικότητα ο κύριος όγκος συλλογής και επεξεργασίας (παράνομης ή νόμιμης) των προσωπικών δεδομένων γίνεται εν αγνοία των χρηστών κατά την περιήγησή τους στο διαδίκτυο. Εάν κανείς πληροφορηθεί πόσα προσωπικά του δεδομένα διαχειρίζονται και εκμεταλλεύονται οι πολυάριθμες εταιρίες συλλογής και επεξεργασίας δεδομένων, θα το σκεφτόταν πολύ καλά πριν ξαναχρησιμοποιήσει το διαδίκτυο. Πρόκειται για το λεγόμενο «Profiling», ήτοι την δημιουργία ενός ψηφιακού προφίλ για καθένα από εμάς, που προκύπτει από την ανάλυση των προσωπικών του δεδομένων. Το προφίλ αυτό μπορεί να αποτελείται από προσωπικές πληροφορίες (πχ φύλλο, ηλικία, τόπο κατοικίας, εκπαίδευση) μέχρι καταναλωτικές συνήθειες ακόμη και από τα πιο ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα (πχ ιατρικά).

Στα πλαίσια αυτά ο πρόσφατος Γενικός Κανονισμός Προστασίας Δεδομένων (GDPR), επιβάλει σε όλους ιστότοπους να ζητείται η συναίνεση του χρήστη για την συλλογή των προσωπικών του δεδομένων. Δυστυχώς όμως η διαδικασία αυτή έχει ήδη ατονήσει καθώς οι περισσότεροι από εμάς κάνουμε άμεσα «αποδοχή» προκειμένου να μπορέσουμε να επισκεφθούμε τοsite. Για τον λόγο αυτό, ίσως θα ήταν σκόπιμο να υπάρχει περισσότερη επιτήρηση και επαγρύπνηση για την ουσιαστική (και όχι μόνο τυπική) τήρηση των προβλέψεων τουGDPRστο διαδίκτυο.

Κλείνοντας πρέπει να σημειωθεί πως ζώντας στην εποχή της πληροφορίας, είναι αναπόφευκτο κάποια προσωπικά δεδομένα μας να γίνονται κοινό κτήμα. Επίσης, ο καθένας από εμάς έχει το απόλυτο δικαίωμα διάθεσης και δημοσιοποίησης των δεδομένων του. Πρέπει όμως να γνωρίζει καλά ότι στη συνέχεια αυτά φεύγουν από την δική του σφαίρα ελέγχου και είναι δύσκολο να ανακτηθούν. Γι’αυτό, και γνωρίζοντας πια πως ζούμε σε ένα παγκόσμιο ψηφιακό χωριό, καλό είναι να προστατεύουμε τα προσωπικά μας δεδομένα και να τα δημοσιοποιούμε με προσοχή και φειδώ.