*«AuldLangSyne» είναι ο τίτλος ενός παραδοσιακού Σκωτσέζικου τραγουδιού που μεταφράζεται ελεύθερα «για τις μέρες που πέρασαν». Τραγουδώντας αυτό το τραγούδι, το Ευρωπαϊκό κοινοβούλιο αποχαιρέτησε στις 29 Ιανουαρίου την Μεγάλη Βρετανία, επικυρώνοντας την «Συνθήκη Αποχώρησης», δηλαδή την συμφωνία που καθορίζει την διαδικασία και τους όρους τουBrexit.

«Για τις μέρες που πέρασαν» λοιπόν. Όμως, πέρα από τα τραγούδια και συναισθηματικούς συμβολισμούς, η πραγματικότητα είναι αμείλικτη: Η Μεγάλη Βρετανία αποφάσισε υπέρ τουBrexitδύο φορές. Μία άμεσα κατά το γνωστό δημοψήφισμα του 2016 και μία έμμεσα, κατά την πρόσφατη εκλογή τουBorisJohnson.

Όταν διδασκόμασταν Ευρωπαϊκό Δίκαιο στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών τη δεκαετία του 1990, η Ευρωπαϊκή Ενοποίηση έμοιαζε με όνειρο που έγινε πραγματικότητα. Οι αρχές και οι αξίας της Ενωμένες Ευρώπης, όπως σφυρηλατήθηκαν από τον Ζαν Μονέ και τον Ρομπέρ Σουμάν, αλλά και όσους ακολούθησαν, έμοιαζαν να θέτουν τα στιβαρά θεμέλια αυτής της Ένωσης και να προεξοφλούν την μακροημέρευσή της. Πλην όμως, σχεδόν τρεις δεκαετίες αργότερα και μετά από συνεχείς διευρύνσεις και προσχωρήσεις νέων κρατών μελών, ήρθε και επίσημα το πρώτο διαζύγιο.

Τι πταίει;

Τι είναι αυτό που οδήγησε τους Βρετανούς να γυρίσουν την πλάτη στην Ευρώπη; Ποιος είναι ο λόγος που τα τελευταία χρόνια εκλέγονται όλο και περισσότεροι Ευρωσκεπτικιστές στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο; Κάποιοι υποστηρίζουν ότι αυτή η κρίση στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι προϊόν ενός παγκόσμιου κύματος λαϊκισμού. Παραγνωρίζουν όμως πως και ο ίδιος ο λαϊκισμός είναι συνήθως αποτέλεσμα παρά αίτιο. Άρα; Τι είναι αυτό που καλλιεργεί και φουντώνει τον λαϊκισμό και τον εθνικισμό; Γιατί ο κόσμος στρέφεται στα άκρα; Φυσικά η απάντηση δεν είναι εύκολη, ούτε απλή και βεβαίως δεν μπορεί να αναπτυχθεί στα πλαίσια ενός σύντομου άρθρου.

Πολύ συνοπτικά όμως, η άποψή μου είναι ότι η απάντηση αυτή θα πρέπει να αναζητηθεί στην ανάδυση των παγκοσμίων Ελίτ, δηλαδή των πανίσχυρων οργανισμών που διαθέτουν οικονομική δύναμη, τέτοια που ξεπερνά τα εθνικά σύνορα. Οι πολίτες βλέπουν πια καθαρά πως η Δημοκρατία καταντά όλο και περισσότερο ένα άδειο κέλυφος, πως στην πραγματικότητα δεν αποφασίζουν τα κράτη, αλλά αντ’ αυτών τα υπερεθνικά κέντρα εξουσίας. Η εισοδηματική ανισότητα έχει φτάσει σε επίπεδα χάσματος, καθώς ο παγκόσμιος πλούτος έχει συγκεντρωθεί στα χέρια πολύ λίγων, ενώ ταυτόχρονα οι απανωτές οικονομικές κρίσεις προοιωνίζουν ένα παγκόσμιο οικονομικό κραχ.

Μέσα σε όλο αυτό το σκηνικό, φαίνεται ότι τα Κράτη (ή εν πάση περιπτώσει τα μικρότερα εξ αυτών) δεν είναι σε θέση να αντισταθούν και να επιβληθούν σε παντοδύναμους οικονομικούς κολοσσούς. Για τον λόγο αυτό, η Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και οι άλλοι υπερεθνικοί Οργανισμοί, έχοντας την πολιτική δύναμη, την οργάνωση, αλλά και τους ελεγκτικούς μηχανισμούς, θα πρέπει να λάβουν μέτρα για να επιβάλουν την τήρηση των κανόνων και των νόμων, όπου αυτό απαιτείται και να προστατεύσουν την υγιή οικονομία της αγοράς. Οι Βρετανοί έκαναν ήδη την επιλογή τους και αποχώρησαν. Μόνο η ιστορία θα δείξει αν η απόφασή τους είναι σωστή ή λάθος. Σε κάθε περίπτωση, όμως η αποχώρηση της Βρετανίας θα πρέπει να εκληφθεί και να ερμηνευθεί χωρίς τραγούδια και χορούς, ως αυτό που στην πραγματικότητα είναι: Ένα προειδοποιητικό καμπανάκι αφύπνισης.