Τα μέτρα που έλαβε η κυβέρνηση για την αντιμετώπιση της εξάπλωσης του κορονοϊού έχουν επηρεάσει σημαντικά την ζωή όλων μας. Εκτός όμως από τις καθημερινές επιπτώσεις τους, αυτά τα έκτακτα μέτρα έχουν και σημαντικές νομικές προεκτάσεις.

Έτσι, στην προκειμένη περίπτωση και σε ότι αφορά τις αστικές απαιτήσεις και συναλλαγές, μπορεί να τύχει εφαρμογής το άρθρο 342 του Αστικού Κώδικα που ορίζει ότι: "Ο οφειλέτης δεν γίνεται υπερήμερος αν η καθυστέρηση της παροχής οφείλεται σε γεγονός για το οποίο δεν έχει ευθύνη".Σύμφωνα, δε, με την Ελληνική νομολογία και θεωρία, τέτοιο γεγονός για το οποίο ο οφειλέτης δεν υπέχει ευθύνη είναι και η ανώτερη βία (vis major), νομικός όρος που περιλαμβάνει βασικά τις ακραίες περιπτώσεις εκείνων των περιστατικών που είναι αδύνατο να αποτραπούν με τις ανθρώπινες δυνάμεις. Νομολογιακά, ως τέτοια περιστατικά έχουν κριθεί έντονα καιρικά φαινόμενα (ακραία καταιγίδα, σεισμός, τρικυμία κλπ), αλλά και περιστατικά που αφορούν σε ασθένειες και απεργίες κ.ο.κ.

Φυσικά μέχρι σήμερα τα δικαστήρια δεν έχουν απασχοληθεί με αντίστοιχη υπόθεση κατά την οποία ολόκληρη η χώρα τίθεται σε καθεστώς καραντίνας και ως εκ τούτου δεν υπάρχειadhocΝομολογία. Μετά ταύτα είναι βέβαιον πως πολύ σύντομα θα καταλήξουν στα ακροατήρια πάμπολλες περιπτώσεις δικαστικών υποθέσεων, προκειμένου να κριθεί εάν λόγου χάρη η καθυστέρηση πληρωμής δόσης δανείου, ή η εκπρόθεσμη παράδοση εμπορευμάτων ή η ματαίωση αεροπορικής πτήσης λόγω των απαγορεύσεων και ούτω καθεξής, οφείλεται σε λόγο ανωτέρας βίας και ως εκ τούτου ο οφειλέτης δεν είναι υπερήμερος.

Όσον, δε, αφορά το ποινικό δίκαιο, έχει εφαρμογή το άρθρο 285 του Νέου Ποινικού Κώδικα, που ορίζει ότιόποιος παραβιάζει τα μέτρα που έχει διατάξει ο νόμος ή η αρμόδια αρχή για να αποτραπεί η εισβολή ή η διάδοση μιας μεταδοτικής ασθένειας τιμωρείται με φυλάκιση και χρηματική ποινή αν από την πράξη μπορεί να προκύψει κίνδυνος μετάδοσης της ασθένειας σε αόριστο αριθμό ανθρώπων. Αν, δε, η παραβίαση είχε ως αποτέλεσμα το θάνατο άλλου επιβάλλεται κάθειρξη τουλάχιστον δέκα ετών και αν προκλήθηκε ο θάνατος μεγάλου αριθμού ανθρώπων, το δικαστήριο μπορεί να επιβάλει ισόβια κάθειρξη.

Από τις ως άνω βαρύτατες ποινές, που μπορούν να φτάσουν και στην ισόβια κάθειρξη, αναδεικνύεται και η σοβαρότητα και κοινωνική απαξία του ως άνω αδικήματος. Μάλιστα, βάσει αυτής ακριβώς της διάταξης παραπέμπονται ήδη αυτές τις ημέρες στην αυτόφωρη διαδικασία όσοι επαγγελματίες παραβιάζουν τα μέτρα της κυβέρνησης, ενώ επίσης επιβάλλεται και διοικητικό πρόστιμο 5.000 ευρώ.

Φυσικά οι νομικές προεκτάσεις των έκτακτων μέτρων δεν είναι μόνο οι παραπάνω, αλλά πολύ περισσότερες, όπως παραδείγματος χάρη, υποθέσεις που αφορούν απολύσεις εργαζομένων εν μέσω της καραντίνας. Όμως δεν είναι δυνατόν να αναπτυχθούν στα πλαίσια ενός σύντομου άρθρου σαν αυτό.

Τέλος, όσον αφορά τον χώρο των Δικαστηρίων της χώρας, στα οποία ως γνωστόν συνωστίζεται μεγάλος αριθμός Δικαστών, Δικηγόρων και πολιτών, ήδη από τα συναρμόδια Υπουργεία έχει εκδοθεί Κοινή Υπουργική Απόφαση, με την οποία αναστέλλονται οι δίκες καθώς και οι περισσότερες εργασίες της γραμματείας των Δικαστηρίων. Συγκεκριμένα, αυτή τη στιγμή εκδικάζονται μόνον αυτόφωρα, προσωρινές διαταγές και υποθέσεις που τελούν υπό παραγραφή.

Το σημαντικότερο όμως και πιο επίκαιρο νομοθετικό κείμενο στην παρούσα περίσταση είναι το άρθρο 2 του Συντάγματός μας.«Ο σεβασμός και η προστασία της αξίας του ανθρώπου αποτελούν την πρωταρχική υποχρέωση της πολιτείας»σε συνδυασμό με το άρθρο 21 παρ. 3«Το κράτος μεριμνά για την υγεία των πολιτών και παίρνει ειδικά μέτρα για την προστασία της νεότητας, του γήρατος, της αναπηρίας και για την περίθαλψη των απόρων». Η πολιτεία έδειξε ότι τιμά αυτές τις Συνταγματικές της υποχρεώσεις, βάζοντας την ανθρώπινη ζωή πάνω από τους αριθμούς και τις οικονομικές επιπτώσεις.

Τώρα είναι ευθύνη του καθενός από εμάς να συμπεριφερθεί ως αληθινός πολίτης, ώστε η χώρα μας να περάσει και αυτή τη δοκιμασία με όσο το δυνατόν λιγότερες απώλειες.