Το τραγικό γεγονός της δολοφονίας του Αφροαμερικανού Τζορτζ Φλόιντ στη Μινεάπολη των ΗΠΑ έφερε με ορμή στην επικαιρότητα ένα ζήτημα που κατά καιρούς επανέρχεται στο δημόσιο διάλογο. Αυτό της αστυνομικής βίας, του ρατσισμού και του φυλετικού μίσους που διατρέχει τους κόλπους των δυνάμεων καταστολής.

Τα κρούσματα αστυνομικής αυθαιρεσίας πληθαίνουν παγκοσμίως, όχι μόνο στις ΗΠΑ. Ειδικά σε μια περίοδο έντονης κοινωνικής αναδιάταξης λόγω ακραία νεοφιλελεύθερων πολιτικών και διεύρυνσης των ανισοτήτων, ο κατασταλτικός μηχανισμός οξύνεται και τα κρούσματα βίαιης καταστολής πολλαπλασιάζονται. Βέβαια, θα ήταν λάθος να πούμε ότι από την έναρξη της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης του 2008 ξαφνικά ανακαλύψαμε ρατσιστικές ή βίαιες συμπεριφορές στην αστυνομία. Αυτές εμφυλοχωρούν στο σώμα συνολικά, από συστάσεώς του, γιατί ακριβώς η αστυνομία θεμελιώθηκε πάνω στην αρχή της καταστολής, όχι της διαφύλαξης της ασφάλειας και της κοινωνικής ειρήνης.


Τα υλικά δηλαδή πάνω στα οποία οικοδομήθηκε ο κατασταλτικός μηχανισμός οδηγούν στα οικτρά αποτελέσματα που βλέπουμε και σήμερα. Η ριζική μεταρρύθμιση θα προϋπέθετε νέα υλικά και νέες αρχές, ώστε να δοθεί προτεραιότητα στην ασφάλεια ως δημόσιο αγαθό, στην κοινωνική δικαιοσύνη, στον δημοκρατικό έλεγχο και τη λογοδοσία του αστυνομικού σώματος. Δεν χρειαζόμαστε αλλαγές Υπουργών ή αλλαγή ονόματος του Υπουργείου, κούφιες δηλαδή ενέργειες που δεν ακουμπούν στην ουσία του ζητήματος.

Η όξυνση της βίας και του μιλιταρισμού στην αστυνομία παγκοσμίως είναι μια τάση που δεν γίνεται να την παραβλέψουμε, που δίνει σημάδια ότι κάτι δεν πάει καλά. Είναι όμως και μια τάση που εάν αφεθεί ανεξέλεγκτη και θα τροφοδοτεί διαρκώς κοινωνική ένταση, και θα πλήττει την αξιοπιστία του αστυνομικού σώματος συνολικά, και θα απομακρύνει τα περιθώρια ουσιαστικών μεταρρυθμίσεων και αλλαγών.

Χρειαζόμαστε ένα νέο μοντέλο για την αστυνομία, που θα στοχεύει στη δημοκρατική αναδιάρθρωση, σε ένα νέο πλαίσιο λειτουργίας και στην οικοδόμηση σχέσεων εμπιστοσύνης αστυνομίας-πολιτών. Όσο δεν κινούμαστε προς αυτή την κατεύθυνση, τόσο θα βαθαίνει το ρήγμα βίας και σύγκρουσης, τόσο η αστυνομία θα γίνεται συνώνυμο της κοινωνικής ανασφάλειας.

Δημήτρης Ραπίδης είναι πολιτικός επιστήμονας, ιδρυτής του κέντρου ερευνών Bridging Europe.