Η εγκατάσταση του Στέφανου Τσιβόπουλου «Ιστορία Μηδέν» (History Zero), παρουσιάζεται για πρώτη φορά επί ελληνικού εδάφους από σήμερα 23 Μαΐου, στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης. Αποτελείται από ένα φιλμ τριών επεισοδίων και ένα αρχείο που συγκρότησε ο ίδιος με 32 κείμενα και εικόνες από ιστορικά και σύγχρονα εναλλακτικά συστήματα συναλλαγών, τα οποία εντόπισε σε όλο τον πλανήτη.

Το πρωτότυπο και αλληγορικό έργο του διεθνή Στ.Τσιβόπουλου εκπροσώπησε πέρσι την Ελλάδα στην 55η Μπιενάλε Βενετίας, προσεγγίζοντας τη σχέση μας με το χρήμα, προτείνοντας την αυτοοργάνωση των κοινωνιών.

«Τα ανεπίσημα νομίσματα που αρχειοθέτησα» λέει ο καλλιτέχνης στο ΑΠΕ-ΜΠΕ «προσπαθούν να αναπαράγουν το πέταγμα της πεταλούδας, σύμφωνα με το οποίο τοπικές κοινωνίες στην Αφρική, την Αμερική, την Ευρώπη, την Ασία, με τις ιδιομορφίες και τα ιδιαίτερα πολιτισμικά χαρακτηριστικά τους, επιλέγουν τον τρόπο που θέλουν να συναλλάσσονται με αποτέλεσμα να αυτονομούνται και να αυτοοργανώνονται. Σκεφτείτε ότι σε χώρες της Αφρικής οι άνθρωποι χρησιμοποιούν μονάδες κινητής τηλεφωνίας για να συναλλάσσονται, επειδή δεν υπάρχουν τράπεζες στα χωριά».

Ο τίτλος «Ιστορία Μηδέν», δεν σηματοδοτεί για τον Στέφανο Τσιβόπουλο το τέλος αλλά το σημείο επανεκκίνησης, ανάπτυξης και ποίησης. Επειδή καταγράφει τρόπους εκτός κυρίαρχου νομισματικού ανταλλακτικού συστήματος που εφευρίσκουν οι κοινωνίες, κατευθυνόμενες από την ανάγκη της ανθρώπινης σχέσης και επικοινωνίας.

Πόσο εφαρμόσιμη μπορεί να είναι στην πραγματικότητα η καλλιτεχνική δημιουργική φαντασίωση ενός εναλλακτικού μοντέλου συναλλαγής; «Εχουμε γίνει τρομερά κυνικοί σαν άνθρωποι ”σχολιάζει” σε βαθμό που οι ρομαντικοί δεν έχουν κανένα λόγο σε αυτή την κοινωνία. ‘Ολη η φαστ φουντ πληροφορία που κυκλοφορεί στο διαδίκτυο, έχει επηρεάσει την ιεράρχηση της αντίληψης μας, ακόμα και τα ρίσκα που παίρνουμε να φανταστούμε εναλλακτικούς τρόπους. Το διαδίκτυο έχει καταργήσει τη δύναμη της γλώσσας επομένως έχει δημιουργήσει μια συγκεκριμένη συνθήκη, πρόκειται για έναν πληροφοριακό καπιταλισμό» απαντά στην ερώτηση επικαλούμενος στη συζήτηση την θεωρία του Ιταλού θεωρητικού Φράνκο Μπεράρντι.

Η «Ιστορία Μηδέν» είναι εμπνευσμένη από την κρίση;
«Ναι, παρόλο που η κρίση, είναι μια λέξη τόσο φορτισμένη, και την χρησιμοποιούμε λόγω της αδυναμίας μας να βρούμε ένα άλλο λεξιλόγιο να περιγράψουμε αυτό που συμβαίνει στην Ελλάδα.Ξεκίνησα το έργο από το φιλμ που περιέχει την έννοια της μικροοικονομίας. Τρεις χαρακτήρες, που δεν συναντιούνται ποτέ, που δεν συναλλάσσονται ποτέ αλλά την ίδια στιγμή όλοι τους κατά κάποιο τρόπο και χωρίς να το γνωρίζουν, μετασχηματίζουν την αξία των αντικειμένων που έχουν, σε υπεραξία.

Η ηλικιωμένη συλλέκτρια έργων τέχνης, ο μετανάστης που ζει μαζεύοντας στο καρότσι του παλιοσίδερα από τους δρόμους που αποκτούν αξία μόνο όταν τα πουλάει, και ο καλλιτέχνης από το εξωτερικό που φωτογραφίζει με το i-pad του την Αθήνα, αναζητώντας έμπνευση για το έργο του, προσπαθώντας να κατανοήσει την κρίση μέσω της εικόνας. Ο ρόλος του καλλιτέχνη και η δυνατότητά του να μετατρέψει τις εικόνες μιας απλής πραγματικότητας από κάτι ευτελές σε ακριβό, σημαντικό και με μεγάλη οικονομική αξία στο χρηματιστήριο της τέχνης, είναι κομβικός στο συγκεκριμένο έργο”.

Πώς προσαρμόζετε το έργο σας στην αθηναϊκή του παρουσίαση;
«Ακολούθησα την ίδια ανάπτυξη της εγκατάστασης με την κυκλική ροτόντα -αν και μικρότερη-, στο κέντρο και τις προβολές των τριών βίντεο, όπως παρουσιάστηκαν στην Μπιενάλε. Και επειδή μ ενθουσίασε η ιδέα της συλλογής νομισμάτων στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, πρόσθεσα, μετά από εκτεταμένη έρευνα των συλλογών, και νέα αρχεία εναλλακτικών νομισμάτων που είχαν παραχθεί κατ εξαίρεση των κραταιών νομισμάτων στην αρχαιότητα, το βυζάντιο, την τουρκοκρατία. Για παράδειγμα μικρά τενεκεδένια νομίσματα που παρήγαγαν επί τουρκοκρατίας τοπικές χριστιανικές κοινωνίες με χαραγμένα τα αρχικά εκκλησιών, εξ αιτίας της ανάγκης των ανθρώπων να ρίξουν στο παγκάρι της εκκλησίας”.

Το έργο είχε μεγάλη υποδοχή από τον ξένο τύπο πέρσι στη Μπιενάλε της Βενετίας. Δημιουργήθηκε μια προσμονή ότι στο ελληνικό περίπτερο υπάρχει ένα δυνατό έργο από την «καταρρέουσα» Ελλάδα. Πώς το σχολιάζετε;

«Πράγματι, τους ενδιέφερε να δουν πώς σαν Έλληνας καλλιτέχνης προσπάθησα να τοποθετήσω τον εαυτό μου σε ένα διεθνές εικαστικό γεγονός , το μεγαλύτερο όπως είναι η Μπιενάλε Βενετίας και σε ένα τρέχον πολιτικοοικονομικό γεγονός, που αφορά την χώρα μου. Το 2012 ήταν έντονο το ενδιαφέρον με το grexit και το 2013(σ.σ.χρονιά που συμμετείχε) οι μνήμες ακόμα νωπές. Το πολιτικό τοπίο στην Ελλάδα άλλαξε και η παραμικρή αλλαγή είχε απίστευτους κλυδωνισμούς στο ευρωπαϊκό και παγκόσμιο στερέωμα. Ξαφνικά είδαμε ένα ναζιστικό κόμμα στην ελληνική Βουλή. Δεν ήταν κάτι που πέρναγε απαρατήρητο οπουδήποτε αλλού.Κι αυτό είναι ένα φαινόμενο της κρίσης, που δεν είναι μόνο ελληνική».

Πώς βλέπετε την αντίδραση των Ελλήνων σ΄όλα αυτά;
«Η κρίση προϋπήρχε.Είναι πολιτισμική, έχει να κάνει με τον τρόπο που δομείς την κοινωνία σου. Δεν ζούμε σε κάποια εποχή αθωότητας.Γράφουμε την ιστορία μας, είμαστε μια δημοκρατική χώρα, οι πολίτες έχουν την δύναμη στα χέρια τους να αποφασίσουν. Ο Έλληνας είναι πολιτικό ον, με δυναμική παρέμβαση στα δρώμενα. Σε ποια άλλη χώρα έγιναν τόσες χιλιάδες απεργίες τα τελευταία χρόνια; Τι άλλο να κάνει ο Ελληνας; Να στείλει τα παιδιά του στο εξωτερικό; Το κάνει.Να μεταναστεύσει ο ίδιος; Το κάνει.Να αλλάξει το πολιτικό σύστημα δεν το κάνει γιατί δεν αλλάζει ο ίδιος. Έχει βολευτεί».

Ζείτε και εργάζεστε πολλά χρόνια στην Ευρώπη και τελευταία στη Νέα Υόρκη. Έχει αλλάξει το πνευματικό τοπίο της Ευρώπης;
«Πάρα πολύ σε μια δεκαετία. Υπάρχει ένας απίστευτος αποπροσανατολισμός γενικά, οι πνευματικοί άνθρωποι έχουν χάσει σε σημαντικό βαθμό την υπόστασή τους. Έχουν γίνει εργαλείο στο παγκόσμιο οικονομικό σύστημα όπου ακόμα κι οι πιο ρηξικέλευθες ιδέες έχουν αφομοιωθεί στο σύστημα.Είναι απλά περιπτώσεις μελέτης μιας καταστροφής του κόσμου”

Η διαδικασία των έργων σας στο σύνολό τους, έχει μια εμμονή με την Ιστορία και την έρευνα. Μέσω της τέχνης, επαναπροσεγγίζετε θέματα της νεότερης ιστορίας, όπως η περίοδος της δικτατορίας 1967-1973 και του Ψυχρού Πολέμου. Επειδή όμως η μνήμη είναι συνήθως επιλεκτική ιδίως στις προφορικές μαρτυρίες όπου υπεισέρχεται το βίωμα, πόσο αντικειμενική μπορεί να είναι η ιστορική αλήθεια;

«Τα έργα μου ακουμπάνε αυτά τα κενά μνήμης κι όσα επιλέγουμε να ξεχάσουμε.Φλερτάρουν με την ιδιομορφία της ιστορίας ότι δεν είναι αυτό που νομίζουμε. Δεν είναι ένας φορέας μιας αμιγούς και αδιαπραγμάτευτης αλήθειας και πραγματικότητας που διαμορφώνει το περιβάλλον που ζούμε.Αλλά ένας άλλου είδους φορέας που εξαρτάται από το παρόν. Η ιστορία και τα γεγονότα διαρκώς ξαναγράφονται κι αυτό με ενδιαφέρει.

Παίρνοντας λοιπόν το ιστορικό ίχνος, για παράδειγμα από τις φωτογραφίες που είναι το πλησιέστερο της Ιστορίας στην τέχνη, μπαίνει κι ένα ζήτημα κατά πόσο αισθητικές κατασκευές, όπως η φωτογραφία, μπορούν να μιλάνε για ιστορική πραγματικότητα. Οι νέες αφηγήσεις της ιστορίας που στο έργο μου παρουσιάζονται με τρόπο μεταφορικό, ή ποιητικό, αποσκοπούν σε μια σχέση με την ιστορία, όπου τα πάντα είναι υπό διαπραγμάτευση. Πράγμα που σημαίνει ότι πρέπει να είμαστε πολύ πιο θαρραλέοι ξαναγράφοντας το παρελθόν μας. Γιατί το παρελθόν μας δεν είναι γραμμένο σε μάρμαρο. Τα ζητήματα είναι ανοιχτά».

Ο Στέφανος Τσιβόπουλος, γεννήθηκε το 1973 στην Πράγα, από πατέρα Έλληνα, δεύτερης γενιάς πολιτικών προσφύγων και μητέρα Ιρανή. Σπούδασε στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας με τον Νίκο Κεσσανλή, έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στο ‘Αμστερνταμ όπου παρέμεινε και εργάστηκε πολλά χρόνια.Εργάζεται μεταξύ Αθήνας, ‘Αμστερνταμ και Νέας Υόρκης. Έχει συμμετάσχει σε πολλές εκθέσεις και δράσεις, ανάμεσά τους στη Manifesta 8 στην Ισπανία και έχει τιμηθεί με το βραβείο ”Χρυσός Κύβος” στο Dokfest του Κάσελ για το έργο του ”Untitled” (the remake), -ταινία με αρχειακό υλικό από την διαδικασία προετοιμασίας ενός δελτίου ειδήσεων την περίοδο της ελληνικής δικτατορίας-. Το 2012, παρουσίασε στο Παλαιό Ελαιουργείο της Ελευσίνας, ( Φεστιβάλ Αισχυλείων) την εγκατάσταση ”Το μέλλον ξεκινάει εδώ” (The Future Starts Here.

Την εγκατάσταση ”Ιστορία Μηδέν”, στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, επιμελείται η Συραγώ Τσιάρα, διευθύντρια του Κέντρου Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης.

Η έκθεση θα διαρκέσει έως το τέλος Σεπτεμβρίου και εντάσεται επίσης στο πρόγραμμα εικαστικών του Φεστιβάλ Αθηνών.

Πηγή: ΑΠΕ – ΜΠΕ

Ακολουθήστε το Flash.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τις ειδήσεις