Στους “Πέρσες” του Αισχύλου – τραγωδία γραμμένη πριν από… 2.486 χρόνια – επτά μόλις χρόνια μετά το γεγονός στο οποίο αναφέρεται και στις επιπτώσεις του (τη νίκη των Ελλήνων επί των Περσών και τον αφανισμό του λαού) δεν υπάρχει πρόλογος.

Ιστορικός και ποιητής συνάμα ο Αισχύλος μέτοχος κι ο ίδιος στη νίκη των Ελλήνων εναντίον των Περσών καθώς μετείχε και στη ναυμαχία της Σαλαμίνας, καταφέρνει να γράψει την πρώτη τραγωδία του ελληνικού θεάτρου με θέμα από την επικαιρότητα, να καταστεί ίσως ο πρώτος “εθνικός” χρονογράφος.

Παρότι γράφει μάλιστα κατά …παραγγελία (με τη χορηγία του Αθηναίου Περικλή), παρότι κατέχει “μερίδιο” της νίκης, επιλέγει να “μιλήσει” από την πλευρά των ηττημένων “Περσών” προκειμένου να συνθέσει το πρώτο ίσως σωζόμενο στην ιστορία του γραπτού λόγου “αντιπολεμικό μανιφέστο”.

“Γιατί οι “Πέρσες” και τα θέματα που διαπραγματεύεται το έργο είναι καθαρά πολιτικά. Γιατί, είναι ένα έργο ισχυρά δομημένο. Μοιρασμένο. Είναι ο χορός ο πρωταγωνιστής κι είναι αυτός που ζητά απεγνωσμένα την κάθαρση. Γιατί είναι ο Χορός – Λαός που έχει να διαχειρισθεί την ήττα του. Την ήττα στην οποία τους οδήγησε η έπαρση, η ισχυρογνωμοσύνη, η έλλειψη του Μέτρου” απαντά η Νικαίτη Κοντούρη στην ερώτηση του ΑΠΕ-ΜΠΕ “Γιατί “Πέρσες” στην Ελλάδα του 2014;”

Οι “Πέρσες” είναι η “επίσημη” φετινή συμμετοχή του Κρατικού Θεάτρου Βόρειας Ελλάδας στα Επιδαύρεια και η πέμπτη τραγωδία που επιχειρεί η σκηνοθέτης στην εικοσαετή της παρουσία στα ελληνικά θεατρικά δρώμενα.

Με δόρατα βαριά στη φαρέτρα της τη μετάφραση του Παναγιώτη Μουλλά (“δουλεμένη” από το 1964 για το Θέατρο Τέχνης του Κάρολου Κουν και “ξαναϊδωμένη” το 1999 με τη συνεργασία του Λευτέρη Βογιατζή για τη δική του παράσταση), με το “βάρος” της παρουσίας του έμπειρου -σοφού σχεδόν (από την πολυετή εμπειρία αλλά και το “θεατρικό κύτταρο”) του Γιάννη Φέρτη – Δαρείου, 17 έμπειρους και ικανούς ηθοποιούς του ΚΘΒΕ (15 κορυφαίους άνδρες στους “ρόλους” των Περσών-γερόντων και τρεις γυναίκες – Νύμφες του Πένθους), τον σύντροφό της Γιώργο Πάτσα στα σκηνικά, τον Γιάννη Μετζικωφ στα κοστούμια, την Σοφία Καμαγιάννη στη μουσική, τον Κώστα Γεράρδο στις χορογραφίες και τον Λευτέρη Παυλόπουλο στους φωτισμούς, η Νικαίτη Κοντούρη, μεταφέρθηκε -μήνες “τώρα” στη Θεσσαλονίκη και αναμετράται με τα “απόλυτα μεγέθη” -όπως τα χαρακτηρίζει, του Αισχύλου.

Τον ρόλο της Άτοσσας (της Περσίδας βασίλισσας- χήρας του Δαρείου και μητέρας του άμετρα επαρμένου Ξέρξη), η σκηνοθέτης επέλεξε να τον αναθέσει στον Άκη Σακελλαρίου.

“Στόχος μου ήταν να “βγάλω” μια γυναίκα με ισχυρή προσωπικότητα. Σκληρή, μεγαλοπρεπή, αγωνιούσα και τρυφερή. Σχεδόν αντρική… Είναι υπέρμετρο αυτό που έχει να διαχειρισθεί. Ο Άκης Σακελλαρίου καταφέρνει αυτό το δισυπόστατο”.

…”Η “Άτοσσα είναι ο πρώτος ρόλος που γράφτηκε στην ιστορία της δραματουργίας… Για πρώτη φορά ο λόγος αρθρώνεται σε τροχαϊκά εξάμετρα. Αυτό σημαίνει Πρόζα. Ο Αισχύλος “γεννά” την πρόζα”…”

Δηλώνει ενθουσιασμένη από τη λειτουργία του μηχανισμού (ηθοποιοί-διοικητικοί-τεχνικοί) του σύγχρονου ΚΘΒΕ (επέτρεψε σ’ αυτό πέντε χρόνια μετά τις “Τρωάδες” του Ευριπίδη που σκηνοθέτησε το καλοκαίρι του 2009 -έργο με κοινό δραματουργικό πυρήνα μ΄ αυτόν των “Περσών” καθώς μετατοπίζουν τη δράση στην Τροία – πόλη των νικημένων όπως οι “Πέρσες”).

“Το Θέατρο είναι ακριβή τέχνη. Βεβαίως και πρέπει να υπάρχει πολιτική για τον πολιτισμό. Όλη η δική μου γενιά “άνθισε” – βρήκε βήμα έκφρασης σε χώρους “εναλλακτικούς” για την εποχή αλλά επιχορηγούμενους – στηριζόμενους από την πολιτεία όπως τα θέατρα των Βογιατζή, Χουβαρδά, Τερζόπουλου, κ.α. Εκείνη την εποχή (δεκαετία του ΄90) ανθούσε και η πολιτική για τον πολιτισμό. Τότε, ο θεατής επιζητούσε την πρόταση όχι απλώς μια παράσταση. Σήμερα, που είναι όλα ανταλλάξιμα, είναι μεγαλύτερη και αναγκαία η ύπαρξη επιχορηγούμενων θεάτρων. Πρέπει πια, οι παραστάσεις όχι απλώς να προτείνουν αλλά… και να αρέσουν, να φέρνουν εισπράξεις”.

– “Τέχνη που δεν “δαγκώνει”, δεν είναι τέχνη” έλεγε -πρόσφατα- ένας υπουργός Πολιτισμού στην Ελλάδα των πρώτων χρόνων της κρίσης. Και η επιχορηγούμενη τέχνη δεν μπορεί να… ”δαγκώνει”.

-”Επιχορηγούμενος” (Από τον Περικλή) ήταν και ο Αισχύλος”
απαντά.

Όσο για την πρώτη μεταπολιτευτική δεκαετία -ακόμα και αυτή την …προ κρίσης- ”ήταν άλλη εποχή, άλλες οι ανάγκες” λέει. “Ο κόσμος είχε ανάγκη από ανανεωτικές ιδέες. Σήμερα… κουραστήκαμε. Μέχρι πότε ο κόσμος θα βλέπει στη σκηνή δυο τραπεζάκια, τρεις καρέκλες και τους ηθοποιούς με τα ρούχα απ’ το σπίτι τους, όλα στο βωμό της “ανανεωτικού”; Φτάνει, θα χάσουμε το κοινό…”.

Αντί προλόγου – λείπει εξάλλου και στους “Πέρσες” – στο σκηνοθετικό της σημείωμα χρησιμοποιεί το ομοθέματο με τους “Πέρσες” ποίημα “Ναυμαχία” (1889) του Κωνσταντίνου Καβάφη (“Τι εγυρεύαμεν εκεί στη Σαλαμίνα/ στόλους να κουβανούμε και να ναυμαχούμε/ Τώρα θα πάμε πίσω στα Εκβάτανά μας/ θα πάμε στην Περσέπολί μας και στα Σούσα./ Θα πάμε, πλην σαν πρώτα δεν θα τα χαρούμε…”)

“Έχει και Ελύτη (“είδα στους “Πέρσες” ολόκληρο το “Άξιον εστί”, λέει), έχει στοιχεία απ τις “χαμένες πατρίδες”, έχει ολόκληρη την ιστορία της “δικής μας” Μικρασιατικής καταστροφής”) λέει η Νικαίτη Κοντούρη.

Και στην ερώτηση για τις “απόλυτες” αντιστοιχίες με το διόλου “ποιητικό” σήμερα της κρίσης που βιώνουμε όλοι μαζί και οι υποψήφιοι θεατές των “Περσών” του ΚΘΒΕ απαντά στο ΑΠΕ-ΜΠΕ: “Ο Αισχύλος μέσα από το φάντασμα του Δαρείου (κάτι σαν το ”εξόριστε ποιητή στον αιώνα σου πες μας τι βλέπεις”), διδάσκει το μέτρο! Τα μεγέθη που ο Αισχύλος διδάσκει είναι απόλυτα. Η Ύβρις -είτε ατομική είτε συλλογική έχει το ίδιο αποτέλεσμα. Και οι δικές μας οι σύγχρονες ευθύνες είναι ανάλογες, αντίστοιχες. Οι “Πέρσες” έδειξαν ανοχή στην καταστολή. Έμαθαν να σκύβουν το κεφάλι στους δυνάστες ενώ η ίδια η φύση τους τους προκαλεί να κάνουν το αντίθετο… Αναρωτιούνται έντρομοι οι γέροντες – οι άμαθοι στη Δημοκρατία – Πέρσες. “Δηλαδή ο λαός θα μιλά στο εξής ελεύθερα;” Μπορεί εμείς σήμερα να μη ζούμε έναν πόλεμο, αλλά τον αφανισμό τον ζούμε. Μπορεί να μη μας αφάνισαν τα όπλα – τα δόρατα και τα χημικά- αλλά… δηλητηριαστήκαμε. Και αφανιζόμαστε μαζικά. Έχουμε τώρα να διαχειριστούμε την δική μας – ηθική ήττα”.

Η πρεμιέρα των “Περσών” θα δοθεί την Τετάρτη 16 Ιουλίου στο θέατρο Δάσους της Θεσσαλονίκης (ακολουθούν παραστάσεις ως τις 19 Ιουλίου).

Στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου θα παρουσιαστούν στις 15 και 16 Αυγούστου ενώ θα μεσολαβήσει και θα ακολουθήσει περιοδεία σε πόλεις της Ελλάδας στο πλαίσιο των καλοκαιρινών φεστιβάλ).

Πηγή: ΑΠΕ – ΜΠΕ

Ακολουθήστε το Flash.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τις ειδήσεις