Η σχέση μου με την ανάγνωση πάει πίσω, τόσο πίσω που δεν έχω καμία μνήμη του εαυτού μου χωρίς ένα βιβλίο στο χέρι. Στο σχολείο περνούσα τις κοπάνες καθισμένη κάπου ανάμεσα στα ράφια της βιβλιοθήκης, εκλιπαρούσα να μου αγοράσουν μυθιστορήματα για δώρο στα γενέθλια και τις γιορτές.

της Κατερίνας Μαλακατέ*

Δεν ήταν πάντα εύκολο, με στραβοκοίταζαν οι άνθρωποι στα μέσα μαζικής μεταφοράς, στην ουρά στην τράπεζα και στα ιατρεία όταν έβγαζα το βιβλίο από την τσάντα, με ρωτούσαν σκωπτικά οι καλεσμένοι αν έχω διαβάσει όλους αυτούς τους τόμους στην βιβλιοθήκη μου.

Κι έπειτα, εκεί γύρω στο 2006, ήρθαν τα bookblogs -o «Reader’s digest» στην αρχή, κι έπειτα το «Ημερολόγιο ανάγνωσης», o «Librofilo», η «Αναγνώστρια», ο «Ναυτίλος», το «Βιβλιοκαφέ». Ακολουθώντας τους ένιωθα λιγότερο μόνη, έτσι αποφάσισα να ανοίξω και το δικό μου, το «Διαβάζοντας».

Τα ιστολόγια που ασχολούνται με την ανάγνωση και την λογοτεχνία – φτιαγμένα άλλοτε από ερασιτέχνες κι άλλοτε από επαγγελματίες του χώρου – έχουν δύο μεγάλα ατού σε σχέση με την επίσημη κριτική: Είναι απαλλαγμένα από τις εξαρτήσεις της κι έχουν αμεσότητα. Δίνουν τη δυνατότητα της αλληλεπίδρασης και την αίσθηση της οικειότητας. Οι επισκέπτες τους μπορούν να σχολιάσουν, να προτείνουν, να λοιδορήσουν κείμενα, να εκφραστούν, γνωρίζοντας πως οι συνομιλητές τους θα τους καταλάβουν. Κάποτε – όταν ο διαχειριστής το επιτρέπει – μπορούν να γράψουν και δικές τους αναρτήσεις και να τις δουν δημοσιευμένες.

Δεν είναι πάντα ένας κόσμος αγγελικά πλασμένος. Οι ιστολόγοι είχαν και έχουν έριδες μεταξύ τους, αν και τα σχόλια στα βιβλιοφιλικά blogs είναι σπανίως υβριστικά. Όμως πέρα από τις όποιες μικρότητες, αυτό που κυρίως μένει είναι η σιωπηρή επικοινωνία, η αίσθηση πως αυτός ο άνθρωπος που διαβάζει παράλληλα με σένα ένα βιβλίο -ακόμα κι αν έχει διαφορετική άποψη για αυτό- είναι δικός σου, από την ίδια πάστα φτιαγμένος. Αυτή η σχεδόν παράλογη ιδέα βοηθά να δημιουργηθούν παρέες πραγματικές και σχέσεις φιλικές. Από μια τέτοια σχέση -αμιγώς διαδικτυακή- καταλήξαμε να φτιάξουμε με τον Librofilo ένα εντελώς πραγματικό βιβλιοπωλείο, το Booktalks.

Τα τελευταία χρόνια, τα blogs έχουν χάσει κάποια από τη δυναμική τους. Εμφανίστηκε το Facebook, οι συσχετισμοί άλλαξαν, τα σχόλια μεταφέρθηκαν στις βιβλιοφιλικές ομάδες και σελίδες εκεί, όλα έγιναν πιο γρήγορα κι εφήμερα. Κάποιες φορές μοιάζει σαν να δημοσιεύεται ένα κείμενο στο blog για αρχειακούς λόγους και μόνον, για να μην χαθεί στη συνεχή ροή του καινούργιου μέσου.

Ο αριθμός των ανθρώπων που ακολουθεί και επισκέπτεται τα βιβλιοφιλικά ιστολόγια είναι ολοένα αυξανόμενος – μπορεί εξάλλου να βρει πια, κανείς ιστότοπους για κάθε αναγνωστικό γούστο και είδος. Δεν είμαι σίγουρη πως αυτό μεταφράζεται άμεσα σε πωλήσεις βιβλίων, έστω σε αναγνώσεις. Τα σχόλια στις ομάδες συχνά εκτρέπονται -αντί να μιλούν για βιβλία, οι άνθρωποι αρέσκονται να λεν για τη ζωή τους.

Δημιουργεί όμως όλο αυτό μια κουλτούρα ανάγνωσης που έλειπε στην χώρα μας. Σε τέτοιες κοινότητες, αυτό που ενώνει είναι τα βιβλία. Όλο και πιο πολλοί άνθρωποι που δεν έχουν συναντηθεί ποτέ, αισθάνονται πολύ κοντά, μιλούν για ώρες μεταξύ τους για λογοτεχνία. Κι αυτό -πέρα από ανεκτίμητη ψυχοθεραπεία- βάζει τις βάσεις για καινούριους αναγνώστες.

Όσο λιγότερο μόνος και εξωτικός φαντάζει ο βιβλιοσκώληκας, όσο γοητευτικοί άνθρωποι λένε πως τους έχει τσιμπήσει ο οίστρος της ανάγνωσης, τόσο περισσότεροι θα συγκεντρωθούν γύρω τους. Και θα αρχίσουν να διαβάζουν.

*Η Κατερίνα Μαλακατέ είναι συγγραφέας, διαχειρίστρια του βιβλιοφιλικού ιστολογίου «Διαβάζοντας» και συνιδιοκτήτρια του βιβλιοπωλείου καφέ Booktalks.

Ακολουθήστε το Flash.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τις ειδήσεις