“Ο κινηματογράφος είναι ντοκιμαντέρ. Είτε ενέχει μύθο είτε όχι, πρέπει να είμαστε εκεί για να τεκμηριώσουμε την ιστορία…”

Ο maestro Λουτσιάνο Τόβολι – ο 80χρονος! (όρθιος επί δυο και πλέον ώρες και κινούμενος συνεχώς σήμερα στη σκηνή της κατάμεστης αίθουσας “Παύλος Ζάννας”, όπου έδωσε masterclass)- Ιταλός διευθυντής φωτογραφίας που “φωτογράφισε” το “Επάγγελμα ρεπόρτερ” του Μ. Αντονιόνι στα 1975, είναι μάλλον κατηγορηματικός:

“Ρεπόρτερ ήθελα πάντα να γίνω. Όχι πολεμικός ανταποκριτής ή αναλυτής… Όχι του γραφείου. Ήθελα να ‘ρίχνω φως’ σε κοινωνικά θέματα. Η καλύτερή μου ταινία ήταν ένα ντοκιμαντέρ στις αρχές της δεκαετίας του ’70 για ένα σχολείο με ‘ανεπιθύμητους’ μαθητές στα προάστια της Ρώμης. Προβλήθηκε στις 9 το βράδυ Κυριακής στη RAI με 16 εκατομμύρια θεατές. Το πάθος μου για το ρεπορτάζ ‘βγήκε’ στην ταινία. Την είδε ο Μικαλάντζελο Αντονιόνι, είδε το όνομα στους τίτλους του τέλους και μου τηλεφώνησε. Φεύγουμε σε 15 μέρες για την Κίνα μου είπε και φύγαμε…για να καταγράψουμε την πολιτιστική επανάσταση του Μάο”.

Ο Λουτσιάνο Τόβολι προτιμά να μιλήσει γαλλικά. “Καλύτερα γαλλικά, δεν μ’ αρέσουν τα αμερικάνικα, ιδιαίτερα τελευταία” μονολογεί (στα ιταλικά) με ανοιχτό το μικρόφωνο.

Μιλά με άνεση, κινείται συνεχώς, προβάλλει αποσπάσματα και σκηνές από τις ταινίες του με ένα βουδιστικό ναό που έχει μετατραπεί σε εργοστάσιο υφασμάτων στην Κίνα του Μάο, ένα χοιροστάσιο με 4.000.000 ζωντανά, έναν τοκετό με καισαρική τομή στο χειρουργείο χωρίς αναισθητικό αλλά και χωρίς κραυγές οδύνης από την “απαθή” μητέρα με τη χρήση του κινέζικου βελονισμού…

“Ένας επιπλέον Κινέζος γεννήθηκε” σχολιάζει με… ιταλικό χιούμορ και συμπληρώνει πως …”αυτό είναι ταινία ντοκιμαντέρ, κάτι που δεν έχουμε ξαναδεί. Το ζητούσαν σε παγκόσμια ιατρικά συνέδρια το συγκεκριμένο απόσπασμα”.

Άρχισε τον κινηματογραφικό του μονόλογο μιλώντας για το επάγγελμα και τα “προνόμια” του κινηματογραφιστή κάνοντας αναφορές στην ετυμολογία. Και την… ελληνική ρίζα της λέξης. “Είναι η καλύτερη ‘εξήγηση’ της έννοιας. Γράφω με το φως…“, έλεγε.

Ο Λουτσιάνο Τόβολι βρίσκεται στη Θεσσαλονίκη με… διπλό άλλοθι (δύο ταινίες που “φώτισε”).

Η εμβληματική ταινία “Επάγγελμα Ρεπόρτερ” του Μ. Αντονιόνι (1975) επιλέχθηκε από την ΠΕΚΚ, ύστερα από ψηφοφορία (δεύτερη στη σειρά) ανάμεσα στις δέκα καλύτερες ευρωπαϊκές ταινίες της 40ετίας 1975-2015 και προβάλλεται, μεθαύριο, Κυριακή 13 Νοεμβρίου, στις 10.30 το πρωί στην αίθουσα “Παύλος Ζάννας”, ενώ η τελευταία ταινία του Βρετανού Τζέικομπ Μπέργκερ, “Ένας Εβραίος για παραδειγματισμό” (2016), προβάλλεται στην ενότητα “Αντι-Κατοπτρισμοί” του 57ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Θεσσαλονίκης (μαζί με την “τελευταία ευκαιρία” εξετάζουν με 70 χρόνια διαφορά την “ουδετερότητα” και την “ενοχή” με φόντο την Ελβετία του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, γεννώντας αυτομάτως σκέψεις για πράγματα απολύτως επίκαιρα και επείγοντα, όπως το προσφυγικό ή η στάση της Ευρώπης σε θέματα ασύλου).

“Η φωτογραφία συνδέεται πάντα με τη ζωή και την πολιτική. Παλιότερα ήμασταν τσίρκο… 150 σε κάθε συνεργείο. Σκόνη και φωνές…Τώρα πια είναι όλα πιο διακριτικά, πιο πειθαρχημένα”. Το “μυστικό” των τέλειων πλάνων του είναι ο χρόνος, είπε. “Ξεκινούσαμε γυρίσματα για τρεις μέρες και μέναμε τρεις μήνες. Στις ταινίες εκείνες η δύναμή μου προέρχονταν από τον Αντονιόνι”.

Μίλησε για τον Τζακ Νίκολσον του 1975 (“Επάγγελμα ρεπόρτερ”), για τα ασπρόμαυρα γυρίσματα στα βουνά της Σαρδηνίας, για τις ταινίες πουγεμίζουν την οθόνη, για τον “χειρότερο εχθρό της εικόνας που είναι το… χρώμα” για τις “λίγες είναι οι ταινίες όπου ο φωτογράφος μπορεί να κυριαρχήσει του χρώματος”, για την “υποκειμενικότητα του καμερίστα και την αντικειμενικότητα του πλάνου”, για τις εξαιρετικές κάμερες της ιστορίας του κινηματογράφου, για το “ιστορικό” μονοπλάνο του “Επάγγελμα ρεπόρτερ” και για την τελευταία ταινία “Ένας Εβραίος για παραδειγματισμό” του Τζέικομπ Μπέργκερ, όπου “προσπαθήσαμε να επαναφέρουμε το ασπρόμαυρο δαμάζοντας το έγχρωμο”

Ο Λουτσιάνο Τόβολι βρέθηκε για δεύτερη φορά στη Θεσσαλονίκη, ύστερα από 30 και πλέον χρόνια. Φωτογράφισε το “Λάθος” του Αντώνη Σαμαράκη (η ομότιτλη ταινία- βασισμένη στο κείμενο του Έλληνα συγγραφέα γυρίστηκε στη Θεσσαλονίκη από τον Πέτερ Φλάισµαν, µε τον Μισέλ Πικολί και τον Ούγκο Τονιάτσι στους πρωταγωνιστικούς ρόλους).

“Θυμάμαι τον Τονιάτσι που το ‘σκαγε συνεχώς από τα γυρίσματα, κατέβαινε στην ψαραγορά και μας έφερνε ψάρια. Λάτρευε τα ψάρια… Έχει κάτι όμορφο η Θεσσαλονίκη, αν και τώρα – ύστερα από 30 χρόνια και πλέον – που ήρθα μου φάνηκε αγνώριστη”.

Ακολουθήστε το Flash.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τις ειδήσεις