Εδώ ο κόσμος καίγεται, διάγουμε μία από τις πλέον “άσχημες” εποχές της ιστορίας κι ένα Κρατικό θέατρο, στη Θεσσαλονίκη, ανεβάζει ένα έργο “ηλικίας” 110 ετών – ορόσημο της λεγόμενης Belle Époque (Μπελ Επόκ);

“Eίναι απαραίτητο να υπάρχει μια κωμωδία στο ρεπερτόριο του ΚΘΒΕ- έχουμε ανάγκη όλοι μας, καλλιτέχνες και κοινό, να δούμε μια παράσταση που θα μας δώσει ευκαιρία να ξεσπάσουμε σε γέλιο- είναι πολύ θλιβερό το τοπίο γύρω μας κι είναι και το γέλιο μια αφορμή αντίστασης στο μαύρο σύννεφο που μας περιβάλλει. Η Τέχνη λυτρώνει. Φωτίζει τα σκοτάδια μας. Η επιλογή του έργου εντάσσεται σε ένα ρεπερτόριο που φέτος έχει σαν κεντρική θεματική του την οικογένεια. Πρώτα επέλεξα το έργο και μετά έγινε η ανάθεση σε μένα! Η κωμωδία του Φεντώ εστιάζει στο αστικό μοντέλο οικογένειας των αρχών του 20ού αιώνα, στο Παρίσι της Μπελ Επόκ”, λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο καλλιτεχνικός διευθυντής του ΚΘΒΕ, Γιάννης Αναστασάκης, ο οποίος ανέλαβε και την (πρώτη του εδώ και 15 και πλέον μήνες που έχει αναλάβει τη διεύθυνση του θεάτρου) σκηνοθεσία.

“Αν θα μπορούσε κανείς να προσδιορίσει το θέμα της κωμωδίας θα έλεγε νομίζω ότι τα φαινόμενα απατούν! Η πραγματικότητα είναι λιγότερο σύνθετη απ’ ό,τι φανταζόμαστε. Αν αντιμετωπίζουμε τις καταστάσεις μέσα στον θυελλώδη ρυθμό της καθημερινότητας χωρίς να εστιάσουμε στο τι πραγματικά συμβαίνει και στο τι νομίζουμε ότι συμβαίνει, μπορούμε να οδηγηθούμε σε λάθη κι αυταπάτες. Η πιθανή ερωτική απιστία, που μοιάζει να κινεί τα νήματα της δράσης, είναι μονάχα η αφορμή κι ένα κωμικό εύρημα. Το έργο πάει πολύ πιο πέρα“, τονίζει ο κ. Αναστασάκης.

Τι συμβαίνει όταν μπαίνουν “Ψύλλοι στα αυτιά” των παντρεμένων ζευγαριών για το “αμάρτημα της απιστίας”; Ποιος είναι το θύμα και ποιος ο θύτης, όταν οι ερωτικές ορμές των δύο φύλων αυξάνονται επικίνδυνα κι η συζυγική πίστη απειλείται; Η απιστία είναι τόσο παλιά όσο κι ο θεσμός του γάμου, ωστόσο, η κοινωνική του απαξία ποικίλλει από εποχή σε εποχή, από κοινωνία σε κοινωνία, από πολιτισμό σε πολιτισμό.

Ο σουρεαλισμός βρίσκεται στο απόγειό του σ’ αυτήν την κωμωδία του Ζωρζ Φεντώ – του μάστορα της φάρσας και των συζυγικών συνθέσεων. Το κωμικό παίζει κυρίαρχο ρόλο σε ένα παιχνίδι παρεξηγήσεων κι ανατροπών, μέσα από το οποίο η αστική τάξη των αρχών του 20ου αιώνα αναγνωρίζει τον εαυτό της, τις φαντασιώσεις και τους ανεκπλήρωτους πόθους της”, μας ενημερώνει το σημείωμα του ΚΘΒΕ.

Όπως εξάλλου αποδεικνύει η ιστορία της ελληνικής υποκριτικής του είδους, οι κατά καιρούς επιχειρήσεις αναβίωσης της ανάλογων έργων (αρχετυπικές γαλλικές κωμωδίες – καρικατούρες της αστικής ελαφρότητας που στη νεώτερη Ελλάδα μετατράπηκαν συχνά σε ελληνικές φαρσοκωμωδίες) αποτέλεσαν για τους θιάσους “οικονομικό σωσίβιο”.

Οι “Ψύλλοι στα αυτιά” γράφτηκαν το 1907 από τον Ζωρζ Φεντώ, έναν από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της γαλλικής δραματουργίας και αποτελεί μέχρι σήμερα έργο ορόσημο της Μπελ Επόκ. Αποτελεί συνώνυμο της γνήσιας φάρσας στα καλύτερά της για τους φρενήρεις ρυθμούς της και την επινοητικότητά της.

Στο 55χρονης ιστορίας ΚΘΒΕ έχει ανέβει μια ακόμη φορά – στα 1992, σε σκηνοθεσία του Εύη Γαβριηλίδη, ενώ συχνότερα είναι τα κατά καιρούς “ανεβάσματά” του στο ελεύθερο θέατρο.

“Το στίγμα -αν και δεν μ’ αρέσει η λέξη- δίνεται από όλο το ρεπερτόριο που έχω επιλέξει για φέτος και από τους σκηνοθέτες που κλήθηκαν να το υλοποιήσουν. Δε θέλω να δώσω ένα ιδιαίτερο μήνυμα με το ότι σκηνοθετώ ως διευθυντής τους ‘Ψύλλλους στ’ αυτιά’. Οι ‘Ψύλλοι’ είναι ένα έργο ακόμη στην παλέτα των έργων που παίζονται ή θα παιχτούν φέτος, αλλά και μια ενασχόληση του διευθυντή με την τέχνη που υπηρετεί- γιατί 15 μήνες τώρα ασχολούμαι κυρίως με διοικητικά, οργανωτικά και οικονομικά θέματα -δεν θα μπορούσε, βέβαια, να γίνει κι αλλιώς με την κατάσταση που παρέλαβα”, “απολογείται” ο κ. Αναστασάκης.

Στο σημείωμά του στο πρόγραμμα της παράστασης που έκανε την πρεμιέρα της στη σκηνή του Βασιλικού Θεάτρου στις 26 Νοεμβρίου, υπογραμμίζει πως: “ο Φεντώ γράφει μια εξωφρενική φάρσα που δοκιμάζει τη λογική μας και προκαλεί αβίαστο γέλιο! Με ανελέητο χιούμορ σαρκάζει αυτός ο σπουδαίος Γάλλος συγγραφέας την αστική κοινωνία και τα ήθη της, βάζοντας ωρολογιακούς μηχανισμούς, που αν τυχόν εκραγούν δεν θα μείνει τίποτα στη θέση του. Η εξαιρετική μετάφραση του Μίνωα Βολανάκη αποδίδει με μεγαλοφυή τρόπο το σπινθηροβόλο πνεύμα του έργου και τη γλυκιά αθωότητα των ηρώων του”.

Για την παράσταση επιλέχθηκε η αριστοτεχνική μετάφραση του Μίνωα Βολανάκη (εξαιρετικού θεατρανθρώπου που διετέλεσε μάλιστα δυο φορές στο παρελθόν καλλιτεχνικός διευθυντής του ΚΘΒΕ) και στον οποίο ο σκηνοθέτης και καλλιτεχνικός διευθυντής του ΚΘΒΕ, Γιάννης Αναστασάκης, σημειώνει πως αφιερώνει την παράσταση ως “ελάχιστο φόρο τιμής σ’ έναν καλλιτέχνη που φώτισε το θέατρο μας με το ανέσπερο φως του”.

Τα σκηνικά (μια μεγεθυμένη “καρικατούρα” των αναγνωρίσιμων έργων του Τουλούζ Λοτρέκ, με “έπιπλα εποχής”) είναι του Βασίλη Παπατσαρούχα, τα κοστούμια του Γιώργου Ζιάκα, η μουσική του Γιώργου Χριστιανάκη. Στον διπλό πρωταγωνιστικό ρόλο (Βίκτορ Εμμανουήλ/Πος) εμφανίζεται ο Ταξιάρχης Χανός συνεπικουρούμενος από έμπειρους ηθοποιούς του ΚΘΒΕ, μεταξύ των οποίων οι: Τάσος Πεζιρκιανίδης, Κώστας Σαντάς, Δημήτρης Σιακάρας κ.ά, αλλά και δυο νεαροί, σπουδαστές της δραματικής σχολής του ΚΘΒΕ .

Παραστάσεις δίνονται καθημερινά (Τετάρτη 18:00, Πέμπτη-Παρασκευή-Σάββατο 21:00, Κυριακή 19:00) με εισιτήρια από 5 έως 13 ευρώ.

Β. Χαρισοπούλου (ΑΜΠΕ)