«Ο φασισμός ξαναέρχεται. Βυθιζόμαστε σε μια κατασκότεινη νύχτα, δεν ξέρουμε πού πάμε», αναφέρει χαρακτηριστικά ο επίλογος του φιλμ «Βάρβαρη χώρα» (2013) των κορυφαίων Ιταλών κινηματογραφιστών Γιέρβαντ Τζανικιάν και Άντζελα Ρίτσι Λούκι.

Ο φασισμός, η βαρβαρότητα της αποικιοκρατίας, οι πόλεμοι που συγκλόνισαν τον κόσμο και η μετανάστευση, είναι βασικά θέματα στο σινεμά του κινηματογραφικού ζευγαριού που μετέχει με πέντε ταινίες τους στο 19ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης (3-12 Μαρτίου).

Ένα μήνα πριν τη συμμετοχή των κορυφαίων Ιταλών κινηματογραφιστών και των ταινιών τους στην «Documenta 14» (8 Απριλίου – 17 Σεπτεμβρίου στην Αθήνα) το Φεστιβάλ ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης εξασφάλισε πέντε ταινίες του και τις προβάλλει σε ειδικό αφιέρωμα – μέρος της ενότητας Film Forward.

Πολιτικές κι ανατρεπτικές, εξωτικές αλλά και εφιαλτικές οι εικόνες των Ιταλών δημιουργών, που είναι γνωστοί διεθνώς για την «αναλυτική κάμερα» (κινηματογραφική μέθοδος η οποία επεξεργάζεται εκ νέου το αρχειακό υλικό, γεννώντας νέες αφηγήσεις και νοήματα) παρουσιάζουν στη Θεσσαλονίκη πέντε ταινίες τους:

Το «Νυχτερινό» -μικρού μήκους ταινία του 1997- την οποία οι ίδιοι χαρακτηρίζουν ως «αλληγορία πόνου και βίας». Στην ταινία αντιπαραβάλλονται εικόνες από την πρώην Γιουγκοσλαβία με υλικό από τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

– Στη «Βαλκανική απογραφή» (ταινία του 2000 που είχε προβληθεί και στη διάρκεια του 41ου φεστιβάλ κινηματογράφου Θεσσαλονίκης), με αφετηρία αρχειακό υλικό αξιωματικών των ναζί που συμμετείχαν στον βομβαρδισμό των Βαλκανίων και περιηγητών της εποχής (των δεκαετιών 20 , 30 και 40) στοχάζεται πάνω στη φρικιαστική όψη της ανθρώπινης πραγματικότητας.

– Προάγγελος του σύγχρονου μαζικού τουρισμού «των βανδάλων» σύμφωνα με τους δημιουργούς, είναι το βασικό θέμα του Εικόνες της Ανατολής: Βάνδαλος τουρισμός (2001). Η αντίθεση του φιλμ είναι σκληρή και ηχηρή: από τη μια, οι Βρετανοί αστοί τουρίστες επισκέπτονται την Ινδία των μεγάλων αποικιοκρατικών συγκρούσεων και στον αντίποδα, οι γηγενείς πέφτουν θύματα της φτώχειας και της εκμετάλλευσης.

– Σε πρόσωπα και σώματα που εκφράζουν τη φρίκη και τον τρόμο των ένοπλων συγκρούσεων ζουμάρει ο φακός στην ταινία «Ω, Άνθρωπε!» (2004).

– Η «Βάρβαρη χώρα» (2013) είναι η τελευταία ταινία που γύρισε το σκηνοθετικό δίδυμο και εστιάζει στην αιματηρή απόβαση του Μουσολίνι στην Αιθιοπία στα μέσα του ’30.

Οι Τζανικιάν και Ρίτσι Λούκι θεωρούνται παγκοσμίως δεξιοτέχνες στην ανασύνθεση, αφηγηματική και αισθητική, σπάνιου αρχειακού υλικού από τον 20ο και 21ο αιώνα. Καταπιάνονται με τα μεγαλύτερα ζητήματα της σύγχρονης ιστορίας, μέσα όμως από τα μάτια των ηττημένων και των αφανών ηρώων της.

Η Ιταλίδα Ρίτσι Λούκι, μαθήτρια του Όσκαρ Κοκόσκα και ο αρμενικής καταγωγής Τζανικιάν, με σπουδές αρχιτεκτονικής στην Βενετία, γεννήθηκαν το 1942 και από τις αρχές του ’70 ζουν και δουλεύουν μαζί. Το έργο τους έχει παρουσιαστεί στις σπουδαιότερες καλλιτεχνικές εκδηλώσεις και χώρους στον κόσμο -Μπιενάλε Βενετίας, MoMA Νέας Υόρκης, Tate Modern Λονδίνου, Πομπιντού στο Παρίσι, κ.ά.- καθώς και σε μεγάλα διεθνή φεστιβάλ (Κάννες, Λοκάρνο, Βενετία).

– Η πρώτη documenta διοργανώθηκε στο Κάσελ της κεντρική Γερμανίας στα 1955, δέκα χρόνια μετά το τέλος του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου. Επρόκειτο για μια έκθεση δυτικοευρωπαϊκής μοντέρνας τέχνης που αποτέλεσε πρωτοβουλία ομάδας φιλότεχνων με επικεφαλής τον καλλιτέχνη, καθηγητή τέχνης και επιμελητή Arnold Bode (1900-77).

Στις δεκατρείς εκδόσεις της documenta που έχουν παρουσιαστεί μέχρι σήμερα, η έκθεση έχει εξελιχθεί σε έναν «τόπο» όπου διεξάγονται σημαντικές συζητήσεις για τον σύγχρονο πολιτισμό και τα τρέχοντα κοινωνικοπολιτικά συμφραζόμενά του.

Για την φετινή «documenta 14» ο καλλιτεχνικός διευθυντής Adam Szymczyk, έχει προτείνει μια διμερή δομή λειτουργίας της έκθεσης, με κατευθυντήρια αρχή της διοργάνωσης, τον τίτλο εργασίας «Μαθαίνοντας από την Αθήνα». Το 2017, το Κάσελ και η Αθήνα, θα φιλοξενήσουν την έκθεση από κοινού.

Ακολουθήστε το Flash.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τις ειδήσεις