Μία ιδιαίτερη -από συγκινησιακή και από εικαστική άποψη- έκθεση εγκαινιάσθηκε χθες στον χώρο της Νέας Εθνικής Βιβλιοθήκης στο Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος. Η αναδρομική έκθεση του διαλεκτού ζωγράφου και ομότιμου καθηγητή στην ΑΣΚΤ Γιάννη Ψυχοπαίδη, με τίτλο «ΠΟΙΗΤΙΚΑ: η ζωγραφική συναντά την ποίηση», συγκεντρώνει το σύνολο των εικαστικών δημιουργιών του, τις διαφορετικές μέσα στον χρόνο ενότητες, που φιλοτέχνησε αντλώντας έμπνευση από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές, από την αρχαιότητα ίσαμε τους συγκαιρινούς του.

Ίσως ο Ψυχοπαίδης να είναι ο πιο ευαίσθητος από τους εικαστικούς μας στο ψυχικό και συναισθηματικό κάλεσμα του λόγου της ποίησης. Η μακρά ενασχόλησή του, όχι μόνον μέσα από την καθαυτό ζωγραφική, αλλά και με την πλουσιώτατη σε συνεργασίες και παραγωγή εικονογραφήσεων ποιητικών συλλογών και εκδόσεων, τον έχει καταστήσει έναν προνομιακό κι εύστοχο, ισοδύναμο σχεδόν, συνομιλητή της ποίησης, εξισώνοντας εκφραστικά τον χρωστήρα με τη λέξη και το ρήμα.

Μέσα στην έκθεση, που θα διαρκέσει έως τις 10 Ιανουαρίου 2020, ο θεατής εύκολα αντιλαμβάνεται πως η τεχνική συνδιαλλαγή του ζωγράφου με έναν τέτοιον αστερισμό ποιητών που διέπλασαν τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της ελληνικής ποίησης ανά τους αιώνες (από τον Όμηρο στην την Οδύσσεια, τον Παρμενίδη και τον Ηρώνδα, τον Κάλβο, τον Μπάιρον και τον Παλαμά, τον Καβάφη, τον Καρυωτάκη, τον Λόρκα, τον Σεφέρη, τον Ελύτη, τον Ρίτσο, τον Εμπειρίκο, τον Σαχτούρη, τη Δημουλά, μέχρι και τους πιο σύγχρονους, δηλ. τους Κοντό, Φωστιέρη, Βλαβιανό, Κυπαρίσση, Μεταξά και Σιώτη) δείχνει πως η σχέση των δύο γενών είναι κοινή στην εικονοποιητική της βάση και στην υποβολή του μεταρσιωτικού βλέμματος πέρα από τη στενή καθημερινότητα.

Το δημιουργικό εγχείρημα του Ψυχοπαίδη, που κατορθώνει να ενοφθαλμίσει την εικαστική εικόνα όχι συμπληρωματικά, αλλά λειτουργικά μέσα στο γραπτό, επιβεβαιώνουν περίτρανα την εκφραστική συζυγία και συνενοχή των δύο μορφών της τέχνης, κατά το ut pictura poesis του Ορατίου, διαψεύδοντας την πρωτοκαθεδρία που έδινε στην ποίηση έναντι της εικόνας ο Σιμωνίδης ο Κείος («ποίηση ομιλών πίνακας, πίνακας σιωπηλό ποίημα»), ή την προαναγεννησιακή διάκριση της ζωγραφικής, ως ανήκουσα στις artes mecanicae και την ποίηση στις artes liberales. Τα «εύγλωττα» και υποβλητικά έργα του Ψυχοπαίδη αποδεικνύουν πόσο η ζωγραφική μπορεί να μιλήσει, μέσω ενός άλλου λεξιλογίου, το ίδιο καθαρά και να μεταφέρει τους ίδιους παλμούς και ψυχικές δονήσεις, με τον πάλλον ηχόχρωμα της λέξης του ποιήματος. Ο συνδυασμός των εικαστικών έργων με τις αναπαραγωγές των χειρογράφων από τα κείμενα που τα προκάλεσαν δείχνουν πως δεν υφίσταται άλλη διάκριση πέραν του «γένους» και της οντολογίας, ή της φαινομενολογίας των δύο μέσων, αλλά που όμως στην ψυχοσυναισθηματική τους διάσταση και στην έπαρση του φρονήματος και της απόλαυσης αμφότερα τα γένη συνιστούν artes liberantes—απελευθερωτικές.

Τα έργα του Ψυχοπαίδη υπενθυμίζουν επίσης έμπρακτα πόσο, σε παλαιότερες εποχές η ποίηση αποτελούσε ένα αναπόσπαστο κομμάτι για την έκφραση των προσδοκιών του ελληνικού έθνους και της κοινωνίας της χώρας. Είτε ως ένα δημεγερτικό, τυρταιϊκό, πρόσταγμα στους Αγώνες για την Ελευθερία, είτε ως βαθύ σχόλιο και μελαγχολική αναπόληση για τα πεπρωμένα του έθνους και της κοινωνικής κατάστασης, είτε ως κέντρισμα και ταύτιση της ψυχικής ευαισθησίας του λαού και των καιρών της, υπήρξαν εποχές όπου τα ποιήματα κι οι ποιητές αποτελούσαν τους πρόδρομους εκφραστές και εκφραστικούς ξενιστές των διάφορων (ψυχικών και πολιτικο-οικονομικών) κραδασμών του ελληνικού λαού. Μέσα από τα έργα του Ψυχοπαίδη ξεχύνεται μία ελληνικότητα, που όμως δεν έχει την παραμικρή σχέση με τη συνήθη ανούσια ρητορεία και την καπηλεία ενός παρελθόντος κλέους. Η ελληνικότητα του Ψυχοπαίδη είναι η σύλληψη της ιδιαιτερότητας της χειρονομίας και της στάσης του οργανισμού που ορίζει την ελληνική ιδιοσυγκρασία—δεν πηγάζει από μία ιδεατή εικόνα της Ελλάδας, αλλά από την σφύζουσα αποτύπωση της πραγματικής της ζωής.

Αλλά και στα πιο λυρικά ποιήματα που ζωγραφικά αποδελτιώνει, χωρίς να χάνει το παραμικρό από την ενορατική του ευαισθησία, ο Ψυχοπαίδης διορατικά κατορθώνει —όποιο κι εάν είναι το μέσο, πίνακας, σκίτσο, μικτή τεχνική, χαρακτικό, εικονογραφία— να συλλάβει τόσο τις κύριες εικονικές υποβολές του όσο και τις ψυχικές παραμέτρους της σύνολης ευαισθησίας του ποιήματος.

Πηγή: ΑΠΕ – ΜΠΕ

Ακολουθήστε το Flash.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τις ειδήσεις