Ένα νέο βιβλίο κυκλοφόρησε αυτές τις μέρες για το έργο του οικουμενικού Γεωργίου Παπανικολάου με τα μάτια του κυτταρολόγου Αριστείδη Διαμαντή. Το βιβλίο αυτό έρχεται να συμπληρώσει και να συστηματοποιήσει την ήδη υπάρχουσα ελληνική και ξένη βιβλιογραφία για τη ζωή και το έργο του μεγάλου ερευνητή γιατρού, εστιάζοντας κυρίως στο πρωτοπόρο και ρηξικέλευθο επιστημονικό του έργο με το οποίο θεμελιώθηκε ένας νέος κλάδος της Ιατρικής, η Αποφολιδωτική Κυτταρολογία.

Ο συγγραφέας γεννήθηκε στο Βόλο. Σπούδασε Ιατρική στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και αποφοίτησε από τη Στρατιωτική Σχολή Αξιωματικών Σωμάτων. Ειδικεύτηκε στην Κυτταρολογία και είναι αριστούχος Διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Διετέλεσε διευθυντής του Ναυτικού Νοσοκομείου Σαλαμίνας, μέλος της Ανωτάτης Υγειονομικής Επιτροπής του Πολεμικού Ναυτικού και διευθυντής Εκπαιδεύσεως & Έρευνας του Ναυτικού Νοσοκομείου Αθηνών. Είναι διευθυντής του Κυτταρολογικού Εργαστηρίου και του Εργαστηριακού Τομέα του Ναυτικού Νοσοκομείου Αθηνών και διδάσκει στη Σχολή Αξιωματικών Νοσηλευτικής. Μιλάμε με τον Αριστείδη Γ. Διαμαντή, πλοίαρχο ιατρό, συγγραφέα και επιμελητή έκδοσης είκοσι μονογραφιών και περισσοτέρων από τριακόσιες πενήντα πρωτότυπες ερευνητικές εργασίες που έχουν δημοσιευτεί σε ελληνικά και ξένα περιοδικά και/ή ανακοινωθεί σε συνέδρια και ημερίδες της ημεδαπής και αλλοδαπής, βραβευμένο από την Ακαδημία Αθηνών, το Γερουλάνειο Ίδρυμα και την Ελληνική Εταιρεία Κλινικής Κυτταρολογίας.

-Ένας σύγχρονος κυτταρολόγος αποτίει φόρο τιμής στον Γεώργιο Παπανικολάου; Τι περιλαμβάνει το βιβλίο;

Η αναδίφηση και η μελέτη σε βάθος του επιστημονικού έργου του Γεωργίου Ν. Παπανικολάου, προϊόν συστηματικής επιστημονικής έρευνας 15 και πλέον ετών με οδήγησε στη συγγραφή του καινούργιου μου πονήματος με τίτλο: «Γεώργιος Ν. Παπανικολάου. Το επιστημονικό του έργο μέσα από τα μάτια ενός σύγχρονου Κυτταρολόγου».Το βιβλίο αυτό έρχεται να συμπληρώσει και να συστηματοποιήσει την ήδη υπάρχουσα ελληνική και ξένη βιβλιογραφία για τη ζωή και το έργο του μεγάλου ερευνητή γιατρού, εστιάζοντας κυρίως στο πρωτοπόρο και ρηξικέλευθο επιστημονικό του έργο με το οποίο θεμελιώθηκε ένας νέος κλάδος της Ιατρικής, η Αποφολιδωτική Κυτταρολογία, και δημιουργήθηκε μια νέα ιατρική ειδικότητα, αυτή της Κλινικής Κυτταρολογίας, όπως τη γνωρίζουμε σήμερα.Αυτό που κάνει τη διαφορά είναι ότι το νέο αυτό βιβλίο δεν περιγράφει μόνο το παρελθόν αλλά συμβάλλει στο σχεδιασμό του μέλλοντος προκειμένου για τη διάγνωση, πρόγνωση και κυρίως την πρόβλεψη αντιμετώπισης του καρκίνου.

-Τι νέο κομίζει στη βιβλιογραφία;

Στη βιβλιογραφία, το νέο βιβλίο κομίζει μια ολοκληρωμένη, με σχόλια και προσωπικές εκτιμήσεις βασισμένες στη μακρά μου ενασχόληση με την ιατρική ειδικότητα της Κλινικής Κυτταρολογίας, εικόνα της ζωής, του έργου του Γεωργίου Παπανικολάου και της προσφοράς του στην πρόληψη του καρκίνου. Το βιβλίο αυτό, πιστεύω, αναδεικνύει το τόσο σημαντικό έργο του Γεωργίου Παπανικολάου, γεφυρώνοντας το παρελθόν με το παρόν και το μέλλον της Κυτταρολογίας.Είμαι σίγουρος ότι όλοι οι ενδιαφερόμενοι συνάδελφοι Κυτταρολόγοι αλλά και οι συναφούς ειδικότητας Παθολογοανατόμοι, οι κλινικοί γιατροί όπως π.χ., οι Γυναικολόγοι αλλά και οι φιλίστορες, γιατροί και μη, θα βρουν αρκετά ενδιαφέρον το συγκεκριμένο βιβλίο. Για όλους όσοι ενδιαφέρονται για περαιτέρω μελέτη, οι διακριτοί όροι-κλειδιά επιτρέπουν την προσφυγή σε άλλα συγγράμματα και άρθρα για επιπλέον πληροφορίες. Είμαι σίγουρος ότι ο αναγνώστης, ολοκληρώνοντας τη μελέτη του νέου μου πονήματος, θα οδηγηθεί αβίαστα στο συμπέρασμα, ότι το επιστημονικό έργο τουΠαπανικολάου παραμένει διαχρονικό και επίκαιρο.

-Γιατί το Pap-test παραμένει διαχρονικά επίκαιρο;

Το προϊόν της επιστημονικής εργασίας του Παπανικολάου, το Pap-test, είναι και θα είναι, προβλέπω, επίκαιρο για πολλά ακόμη χρόνια, λόγω των κοινωνικών και πολιτιστικών συνθηκών σε πολλά μέρη του κόσμου, οι οποίες προάγουν τη διασπορά του ιού των ανθρωπίνων θηλωμάτων (Human Papilloma Virus/ HPV) που αποτελεί το αίτιο του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας. Εάν με ρωτήσετε, για το αν η Μοριακή Κυτταρολογία μπορεί να αντικαταστήσει το Pap-test, θα σας απαντήσω ότι από μόνη της δεν στέκει και αποτελεί ένα εργαλείο συμπληρωματικό της μεθόδου Παπανικολάου τουλάχιστον μέχρι σήμερα, και για αρκετά χρόνια στο μέλλον.

-Γιατί δεν έλαβε Nobel;

Ο Παπανικολάου τιμήθηκε το 1950 με το «Lasker Award», το μεγαλύτερο αμερικανικό επιστημονικό βραβείο, εφάμιλλο του βραβείου Νομπέλ. Σύμφωνα, με τη διακεκριμένη καθηγήτρια της Κυτταροπαθολογίας και μαθήτρια του Παπανικολάου, Irena Koprowska, ο Παπανικολάου καίτοι προτάθηκε πέντε φορές για το βραβείο Νομπέλ της Ιατρικής, εντούτοις δεν το κέρδισε ποτέ! Ο Αμερικανός καθηγητής της Μαιευτικής και Γυναικολογίας του Πανεπιστημίου της Αλαμπάμα και βιογράφος του Παπανικολάου, Erskine Carmichael, αναφέρει ότι οι λόγοι για τους οποίους δεν δόθηκε το βραβείο Νομπέλ στον μεγάλο ερευνητή έχουν να κάνουν πρώτον με τον αναπάντεχο θάνατο ενός υποστηριχτή του έργου του Παπανικολάου, ο οποίος ήταν μέλος της επιτροπής βράβευσης εκείνο το χρονικό διάστημα, δεύτερον τη διστακτικότητα της επιτροπής να βραβεύσει μια ακόμη ανακάλυψη για τον καρκίνο, τη στιγμή που είχε προηγηθεί το φιάσκο της απονομής του βραβείου στον Δανό καθηγητή της Παθολογικής Ανατομικής JohannesFibiger, το 1926, ο οποίος είχε ισχυριστεί ότι ο καρκίνος προκαλείται από σκουλήκια, και τρίτον με το γεγονός της σχεδόν ταυτόχρονης δημοσίευσης παρομοίων ευρημάτων από τον Ρουμάνο Παθολογοανατόμο Aurel Babeș, που προβλημάτισε σοβαρά την επιτροπή. Εν τέλει, δηλαδή, μπορεί να ήταν κατά βάση θέμα δισταγμού και τήρησης ισορροπιών. Η Koprowska θεωρεί ως πιθανότερη αιτία το γεγονός ότι το έργο του μεγάλου ερευνητή δεν μπόρεσε να αξιολογηθεί σωστά από τους συγχρόνους του, γιατί υπήρξε πολύ καινοτόμο και πρωτοποριακό για την εποχή του. Οι πραγματικές αιτίες, όμως, που οδήγησαν στη λανθασμένη απόφαση να μην του απονεμηθεί το βραβείο, θα πρέπει να αναζητηθούν από τον ιστορικό του μέλλοντος, όταν κάποια ημέρα τα μυστικά αρχεία της επιτροπής βράβευσης ανοίξουν για περαιτέρω μελέτη και αξιολόγηση.

-Ασχολείστε χρόνια με την Κλινική Κυτταρολογία και την Ιστορία της Ιατρικής.Εξηγήστε μας γιατί το επιστημονικό έργο αυτού του οικουμενικού γιατρού φωτίζει τις νεότερες γενιές.

Ο Παπανικολάου φωτίζει τις νεότερες γενιές με το παράδειγμα της επιμονής και υπομονής σε επιστημονικό ερευνητικό έργο με τελικό στόχο την κλινική εφαρμογή, που στην περίπτωσή του ήταν η καλύτερη αντιμετώπιση του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας, δηλαδή η πρόληψή του, η οποία έχει σώσει (και συνεχίζει να σώζει) εκατομμύρια γυναίκες σε ολόκληρο τον κόσμο.

-Είστε ικανοποιημένος από την προβολή και διεθνοποίηση του έργου του Γεωργίου Παπανικολάου;

Δεν θα σας έλεγα αλήθεια αν απαντούσα, στην ερώτησή σας, ότι είμαι ευχαριστημένος. Να μην ξεχνάμε ότι μέχρι πρότινος αμφισβητείτο η πατρότητα του Pap-test (με το ερώτημα Παπανικολάου ή Babeş), ερώτημα στο οποίο έχω ήδη απαντήσει τεκμηριωμένα με δημοσιεύσεις μου, ελληνόγλωσσες και ξενόγλωσσες. Το διεθνώς αναγνωρισμένο επιστημονικό έργο του Γεωργίου Παπανικολάου αποτελεί για την ελληνική ιατρική επιστήμη εθνικό πνευματικό κεφάλαιο υψίστης σημασίας και ανυπολόγιστης αξίας. Η υπεράσπιση του πνευματικού αυτού κεφαλαίου οφείλει και πρέπει να είναι εθνικό χρέος. Αποτελεί πρόκληση για το «Ινστιτούτο Παπανικολάου» η διεύρυνση της δημοσιοποίησης του έργου του μεγάλου επιστήμονα και πατριώτη μας από την Κύμη, όχι μόνο στη χώρα μας αλλά και σε παγκόσμιο επίπεδο.

-Μετέχετε στο ΔΣ του ομώνυμου Ινστιτούτου, με έδρα τη γενέτειρα του Παπανικολάου στην Κύμη Ευβοίας. Ένα Ίδρυμα που δυστυχώς μέχρι σήμερα παρ’ ότι μετρά δεκατέσσερα χρόνια ζωής ελάχιστα έχει να παρουσιάσει ως έργο. Τι πρέπει να γίνει εκεί;

Θα ήθελα να σας ενημερώσω ότι με τα μέχρι σήμερα κρατούντα, απ’ ό,τι γνωρίζω, είμαι μέλος του Επιστημονικού και Γνωμοδοτικού Συμβουλίου (ΕΓΣ), όπως έχει οριστεί με ΦΕΚ, και όχι του Διοικητικού Συμβουλίου (ΔΣ) του Ινστιτούτου Τεκμηρίωσης, Πληροφόρησης & Έρευνας του Καρκίνου «Γεώργιος Ν. Παπανικολάου». Συνεπώς, δεν γνωρίζω θέματα που αφορούν στις δράσεις του ΔΣ του Ινστιτούτου. Πράγματι, όπως κι εσείς αναφέρετε, στα τόσα χρόνια της ύπαρξης του Ινστιτούτου δεν φαίνεται το ΕΓΣ να έχει αναλάβει αξιοσημείωτες ενέργειες εκπλήρωσης του σκοπού του Ινστιτούτου, όπως απορρέει από το Καταστατικό του. Προσωπικά, έχω κληθεί να συμμετάσχω, και πράγματι συμμετείχα, σε δύο συνεδριάσεις του ΕΓΣ, συνεδριάσεις στις οποίες, τουλάχιστον, δεν ελήφθησαν σημαντικές αποφάσεις εκτός από ελάχιστες, οι οποίες δεν περιέπεσε στην αντίληψή μου να έχουν υλοποιηθεί μέχρι σήμερα. Από την πλευρά μου, και σύμφωνα με το πνεύμα του Καταστατικού, έχω δημοσιεύσει δύο μονογραφίες και επίσης μερικές ελληνικές και ξενόγλωσσες εργασίες, όπως και έχω δώσει, στην ημεδαπή κυρίως αλλά και στην αλλοδαπή, ως προσκεκλημένος ομιλητής επισήμων φορέων, πολλές διαλέξεις για τη ζωή, το επιστημονικό έργο και τη συμβολή του Γεωργίου Παπανικολάου στην πρόληψη του καρκίνου. Αναφορικά με το τί πρέπει να γίνει, η άποψή μου είναι ότι απαιτείται ένα ευέλικτο σχήμα Επιστημονικού Συμβουλίου, το οποίο θα κατανέμει έργο και θα επιτηρεί, με συγκεκριμένους χρονικούς ορίζοντες, την υλοποίησή του, με προσωπική άμεση εμπλοκή και δραστηριοποίηση των ατόμων που το απαρτίζουν, ως και αυτών του ΔΣ του Ινστιτούτου. Άνθρωποι που δεν έχουν αφιερωθεί στην υπόθεση «Γεώργιος Ν. Παπανικολάου» δεν μπορεί να αντιληφθούν και να υλοποιήσουν τις υποχρεώσεις των επισήμων οργάνων του Ινστιτούτου. Κανένας δεν έχει το δικαίωμα να καταλαμβάνει τιμητικές θέσεις για να τις προσθέτει, απλώς, στο βιογραφικό του (CV). Θα πρέπει, επίσης, οι δραστηριότητες του Ινστιτούτου να είναι συνεχείς και όχι μόνον αποσπασματικές ή ευκαιριακές. Το Ινστιτούτο θα πρέπει να επιδιώξει να συμμετέχει σε όργανα που γνωμοδοτούν και/ή υλοποιούν την προληπτική αντιμετώπιση του καρκίνου στη χώρα. Με τη στήριξη της Πολιτείας, η άποψή μου είναι, ότι θα ήταν ευκταίο να δημιουργηθούν ενεργά Παραρτήματα του Ινστιτούτου στην ευρωπαϊκή και αμερικανική ήπειρο. Έτσι, θα υπάρξει η δυνατότητα της αξιοποίησης και του σημαντικού απόδημου ελληνισμού. Βεβαίως, υπάρχει και η καθημερινότητα των δραστηριοτήτων του Ινστιτούτου, οι οποίες αντιμετωπίζονται με την κατάλληλη στελέχωση των οργάνων.

-«Το ιδανικό μου δεν είναι να πλουτίσω αλλά να κάμω κάτι τι αντάξιον ενός ανθρώπου ηθικού και δυνατού». Τα λόγια αυτά είναι η παρακαταθήκη του για την ανθρωπότητα;

Αναμφισβήτητα, ο Γεώργιος Παπανικολάου με το πλούσιο και δημιουργικό του έργο του κατάφερε να κερδίσει την πνευματική αθανασία και να προσδιορίσει τον αιώνα που πέρασε. Πέραν, όμως, από το ερευνητικό και επιστημονικό του έργο, που από μόνο του είναι αρκετό για να αφήσει ανεξίτηλη τη σφραγίδα του στις δέλτους της ιστορίας της ιατρικής, ο Παπανικολάου κατόρθωσε να εμπνεύσει και να καθοδηγήσει τους συνεργάτες και τους μαθητές του. Με το παράδειγμά και τις πολύτιμες παρακαταθήκες του, όπως αυτή που αναφέρατε συνεχίζει ακόμη και σήμερα, μισόν αιώνα και πλέον μετά τον θάνατό του, να εμπνέει και να καθοδηγεί τις νεότερες γενιές όχι μόνο των Κυτταρολόγων αλλά και των άλλων θεραπόντων της ιατρικής επιστήμης, οι οποίοι στη σημερινή εποχή της αμφισβήτησης των ανθρωπιστικών αξιών και ιδανικών αναζητούν εκείνα τα πρότυπα που θα τους εμψυχώσουν και θα τους δώσουν τη δύναμη και την πίστη για να προσφέρουν με επιτυχία τις επιστημονικές γνώσεις και την ανθρωπιστική τους βοήθεια κατά την άσκηση του ιατρικού τους λειτουργήματος.

Ακολουθήστε το Flash.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τις ειδήσεις