Η ταινία Θωρηκτό Ποτέμκιν  εξιστορεί το πραγματικό γεγονός της ανταρσίας του πληρώματος, του ομώνυμου πλοίου, και αναπαράγει το χρονικό των τεσσάρων πρώτων ημερών της ανταρσίας που σημειώθηκε στο πλαίσιο της Ρωσικής επανάστασης του 1905.

Ο καθοριστικότερος λόγος για τον οποίον αποφασίστηκε να γυριστεί το 1925 ταινία για την πρώτη αιματηρή εξέγερση του 1905 εναντίον του Τσάρου, ήταν για να γιορταστεί η επέτειος των 20 χρόνων από το γεγονός.

Τα γυρίσματα ξεκίνησαν από την Αγία Πετρούπολη (τότε Λένιγκραντ) το Μάρτιο του 1925 αλλά καθώς ο καιρός δε βοηθούσε, η παραγωγή μετακόμισε στα νότια όπου θα είχαν να αντιμετωπίσουν λιγότερα προβλήματα όσον αφορούσε τις καιρικές συνθήκες. Έτσι, συνέχισαν αρχικά στο Μπακού και συνέχεια στην Οδησσό στη Μαύρη Θάλασσα, όπου γυρίστηκε η ανταρσία και η περίφημη σεκάνς στα μαρμάρινα σκαλοπάτια.

Η ταινία αποτελείται από 1346 πλάνα και έχει διάρκεια 86 λεπτά, σε ταχύτητα βωβού κινηματογράφου, αλλά υπερέχει από οτιδήποτε είχε γυριστεί μέχρι τότε. Η σύνθεση κάθε πλάνου είναι τόσο καλά υπολογισμένη και ζυγισμένη που παραπέμπει σε κάδρα σπουδαίων ζωγράφων, κάτι που οφείλεται αποκλειστικά στην οπτική του σπουδαίου καλλιτέχνη που το συνέλαβε.

Στο «Θωρηκτό Ποτέμκιν» το οποίο χωρίζεται σε 5 κεφάλαια, υπάρχουν εξαιρετικές σκηνές πλήθους, όπως και απομονωμένες σύντομες ιστορίες εξαθλιωμένων ανθρώπων που συντρίβονται από τον τσαρικό στρατό, υπάρχει η διασημότερη σκηνή του παγκόσμιου κινηματογράφου στις σκάλες με τη μάνα και το καρότσι εν είδη τραγωδίας όταν ο στρατός των Κοζάκων ανοίγουν πυρ εναντίον του εξεγερμένου λαού.

Χωρίζεται στα εξής πέντε κεφάλαια:

  • Άντρες και Έντομα: Οι ναύτες αρνούνται να φάνε το κρέας.
  • Δράμα στο Κατάστρωμα: Η εξέγερση των ναυτών και τη δολοφονία του αρχηγού τους, Βακουλεντσούκ, από τον βίαιο αξιωματικό.
  • Ένας Νεκρός Ζητά Δικαιοσύνη: Οι εργάτες της Οδησσού να θρηνούν το Βακουλεντσούκ.
  • Οι Σκάλες της Οδησσού: Οι στρατιώτες του τσάρου κατασφάζουν το λαό.
  • Συνάντηση με τους Διώκτες: Τα πληρώματα των πλοίων που καταδιώκουν το Ποτέμκιν, επευφημούν τους εξεγερμένους συναδέλφους τους.

Ο Αϊζενστάιν σε αυτή την ταινία εφάρμοσε επαναστατικές τεχνικές στην αφήγηση, όπως η ρεαλιστική περιγραφή των συγκρούσεων. Η απεικόνιση των χαρακτήρων έγινε με τέτοιο τρόπο, ώστε ο θεατής να ταυτίζεται με τους εξεγερμένους. Το πλέον καινοτόμο όμως στοιχείο, το οποίο χωρίς υπερβολή διαμόρφωσε τον σύγχρονο κινηματογράφο, ήταν το νευρώδες μοντάζ. Μέχρι τότε, οι ταινίες έμοιαζαν περισσότερο με κινηματογραφημένα θεατρικά έργα.

Στην αρχική προβολή της ταινίας στις σοβιετικές αίθουσες, το κοινό σοκαρίστηκε και η επιτυχία ήταν μάλλον μικρή. Όταν όμως προβλήθηκε σε διεθνή φεστιβάλ, παρά τον καθαρά προπαγανδιστικό  χαρακτήρα της, ο Αϊζενστάιν γνώρισε την αποθέωση.

Η ταινία πήρε θρυλικές διαστάσεις καθώς πολλές κυβερνήσεις Ευρωπαϊκών χωρών απαγόρευσαν την προβολή του ενώ παιζόταν μυστικά από διάφορες κομμουνιστικές οργανώσεις. Όταν προβλήθηκε στο Βερολίνο ο σκηνοθέτης του θεάτρου Μαξ Ράινχαρτ δήλωσε ότι «Ομολογώ ότι ήρθε η ώρα το θέατρο να παραχωρήσει τη θέση του στον κινηματογράφο».

Το Θωρηκτό Ποτέμκιν θεωρείται ένα από τα διαχρονικά αριστουργήματα του παγκόσμιου κινηματογράφου. Σκηνές από την ταινία έχουν αναπαραχθεί εν είδει φόρου τιμής σε πλήθος μεταγενέστερων ταινιών, όπως στους Αδιάφθορους του Μπράιαν ντε Πάλμα, το Μπραζίλ του Τέρι Γκίλιαμ, τον Πόλεμο των Άστρων3 του Τζορτζ Λούκας

Στην περίπτωση του Θωρηκτού Ποτέμκιν, ο θρύλος κατόρθωσε να προσλάβει τα χαρακτηριστικά της ιστορίας. Ο ίδιος ο σκηνοθέτης της παραδέχεται πως το περιστατικό αυτό της εξέγερσης είχε περιπέσει σε λήθη […] αμυδρά το θυμούνταν και συζητούσαν γι΄ αυτή ακόμα λιγότερο. Η σφαγή δεν διαδραματίστηκε ποτέ στις σκάλες Ρισελιέ, ενώ αποσιωπάται το άδοξο τέλος του αήττητου πλοίου

Η ταινία

Ακολουθήστε το Flash.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τις ειδήσεις