Το μέλλον της οικονομίας φαίνεται δυσοίωνο καθώς τα παγκόσμια μέτωπα που έχουν ανοίξει διεθνώς απαιτούν σύνεση, συνεννόηση και “χειρουργικές” παρεμβάσεις προκειμένου να αποφευχθεί μια γενικευμένη κρίση. Ο οικονομολόγος Κωνσταντίνος Βέργος απαντά στις ερωτήσεις του Nooz.gr για όλα τα θέματα της επικαιρότητας.

Σε μια σύνοψη των απόψεων του, ο κ. Βέργος επισημαίνει ότι το θέμα της Deutsche Bank μπορεί να οδηγήσει τη Γερμανία σε μνημόνιο, οι ευρωπαϊκές τράπεζες είναι ευάλωτες, το Brexit θα πλήξει πρωτίστως τις πολυεθνικές, ενώ για την Ελλάδα υποστηρίζει ότι απαιτείται ένα γενναίο κούρμα χρέος της τάξης του 30%.

Αναλυτικά η συνέντευξη στην Έλλη Κομνηνού:

Το θέμα που έχει προκύψει με τη Deutsche Bank πόσο σοβαρό είναι και τι προεκτάσεις μπορεί να έχει σε παγκόσμιο επίπεδο; Οι τράπεζες παραμένουν γενικότερα ο πιο αδύναμος κρίκος;

Το ότι η τιμή μετοχής παρά τη στήριξη που έλαβε από τη γερμανική κυβέρνηση, κατέρρευσε χάνοντας το ήμισυ της αξίας της από την αρχή του έτους, δείχνει ότι η αγορά έχει αποτιμήσει ότι οι κίνδυνοι της τράπεζας είναι τεράστιοι, ένα βήμα πριν το κλείσιμο.

Όλα αυτά μοιάζουν παράξενα, καθώς την τελευταία δεκαετία η τράπεζα με κάθε είδους επιθετικές κινήσεις, έφτασε στις τρεις κορυφαίες θέσεις. Έφτασε όμως “ψηλά”, συμμετέχοντας σχεδόν σε όλα τα σκάνδαλα χειραγώγησης τιμών, εξαπάτησης και ξεπλύματος χρήματος που γνωρίζουμε από το ξέπλυμα χρήματος Ρώσων “βαρόνων” στην Αγγλία, στη μεταφορά μιζών δικτατόρων της Ασίας, στη χειραγώγηση του Libor, στο στήσιμο τιμών χρυσού, και ως την εξαπάτηση στην αγορά παραγώγων στεγαστικών δανείων των ΗΠΑ.

Η τελευταία μάλιστα αποκάλυψη, οδηγεί σε απίστευτα βαρύ πρόστιμο ως 14 δισ. δολαρίων, που φαινεται πάντως να ‘κλεινει’ σε χαμηλότερες αξίες, ίσως στο 1/3 ή το ½ αυτου.

Παρότι θα καλύψει την ευκαιριακή ανάγκη σε μικροκεφάλαια, η Deutsche Bank, έχει έκθεση σε παράγωγα 1.000 φορές περίπου τα κεφάλαια της, είναι το πρώτο θύμα, διότι ακριβώς αυτή είναι και συστημική και πρωτίστως εμπλέκεται σε διαδικασίες παράνομες ή αδιαφανείς. Το μελλον της, είναι αβέβαιο σε βάθος χρόνου, λόγω των κινδυνων αυτών.

Η μεγάλη ερώτηση είναι αν η Γερμανία θα επιχειρήσει να διασώσει την Deutsche Bank με τα λεφτά των πολιτών ή όχι. Γι’ αυτό δεν είμαστε σίγουροι.

Ή θα πρέπει να ετοιμαζόμαστε και για το πρώτο μεγάλο κούρεμα καταθέσεων και ομολόγων στην Ευρώπη, ίσως της τάξης 100-300 δισ. ευρώ, με σημαντικές επιπτώσεις-πλήγμα όχι μόνο για τις χρηματιστηριακές αγορές άλλα και για τις Ευρωπαϊκές τράπεζες ή για εξελίξεις ακόμη δυσμενέστερες, που μπορεί να οδηγούν τους Γερμανούς σε μνημονιο, αν θελήσουν να διασώσουν την τράπεζα με χρήματα φορολογουμένων.

Οι εξελίξεις σε άλλες Ευρωπαικές Τραπεζες δεν είναι και πολύ καλύτερες, με Ιταλικές, Ισπανικες και Γαλλικές τράπεζες να έχουν σημαντικά προβλήματα, κυρίως με τα χαρτοφυλάκιά τους. Η διάσωση των Τραπεζών αυτών σε περίπτωση μεγάλης κρίσης θα είναι επώδυνη για την Ευρώπη λόγω ύψους κεφαλαίων που απαιτούνται.

Οι προοπτικές των τραπεζών, λόγω των προβλημάτων που δημιούργησε η πολιτική Σόιμπλε στην Ευρώπη, με ασύμμετρη ανάπτυξη που ευνόησε κάποιες γερμανικές εταιρίες, και έφερε φτωχοποίηση για το 1/3 της Ευρώπης, δεν είναι ευοίωνες, λόγω των προβλημάτων στην οικονομία. Αν έρθει παγκόσμια κρίση, οι τράπεζες θα είναι το πρώτο μεγάλο θύμα.

Η Ευρωπαϊκη Ενωση είναι ανέτοιμη για ένα τέτοιο σημαντικό ενδεχόμενο, και τα κράτη-μέλη εχουν πλέον μεγαλα χρέη, μεγαλύτερα από εκείνα του 2008.

Γιατί καταρρέει η στερλίνα;

Η λίρα προσαρμόζεται στα νέα δεδομένα της αγγλικής οικονομίας που απαιτούν ισχυρή ανταγωνιστικότητα στις συνθήκες αβεβαιότητας που δημιουργούνται. Το ίδιο είχε γίνει το 2008, αλλά στη συνέχεια επέστρεψε στα ίδια επίπεδα. Η κίνηση αυτή διαρκεί περίπου 2 χρονια, και βοηθάει στη φυσική στάθμιση της οικονομίας στα νεά δεδομένα.

Τελικά, το Brexit θα είναι πιο επώδυνο για τη Βρετανία από την Ευρωζώνη;

Δεν ευνοείται η Βρετανία από το Brexit, και αναμένεται να έχει απώλειες της τάξης 0,5% του ΑΕΠ ετησίως για κάποια χρόνια. Όμως, το κόστος για την ΕΕ είναι μεγαλύτερο. Ο μεγάλος χαμένος θα είναι η Γερμανία. Καθόλου τυχαίο ότι μετά το Brexit οι τιμές μετοχών των γερμανικών εταιριών έχουν υποστεί σημαντικές απώλειες. Αυτό αντικατοπτρίζει την απώλεια περίπου 3%-4% επι των πωλήσεων και 10%-15% επι των κερδών που θα έχουν οι γερμανικές εταιρίες από την εξέλιξη αυτή.

Κάποιοι θεωρούν ότι το Brexit είναι μια ψήφος κατά της παγκοσμιοποίησης της οικονομίας και μάλιστα αποδίδουν σε αυτήν την επιβράδυνση του εμπορίου. Ποια είναι η γνώμη σας;

Είναι σωστό. Μεγάλος χαμένος από το Brexit θα είναι και οι πολυεθνικές εταιρίες παγκοσμίως, καθώς ανατρέπεται η τάση συγκέντρωσης των αγορών. Αυτό άμεσα θα φέρει επιβράδυνση, αλλά μακροπρόθεσμα θα επιτρέψει ένα περιβάλλον άνθησης ανταγωνισμού που να μην ευνοεί μονόπλευρα τις τεράστιες εταιρίες εις βάρος των μεσαίων και μικρών εταιριών.

Έρχομαι στην ελληνική κρίση που είναι και πάλι στην επικαιρότητα. Η κόντρα ΔΝΤ- Γερμανίας φέρνει στο προσκήνιο πάλι σειρά εκτιμήσεων όπως π.χ «Χρέος που δεν μπορεί να πληρωθεί πρέπει να κουρευτεί», ή ότι «η ελληνική οικονομία ό,τι και να γίνει είναι καταδικασμένη». Το σίγουρο είναι ότι η ελληνική κοινωνία δέχτηκε με αξιοπρέπεια τις επώδυνες μεταρρυθμίσεις χωρίς να βλέπει φως στον ορίζοντα. Τελικά πρόκειται για έναν φαύλο κύκλο, ένα πεδίο αντιπαραθέσεων σε όλα τα επίπεδα με πειραματόζωο τον ελληνικό λαό ή μπορούν να υπάρξουν προοπτικές εξόδου από την κρίση;

Η Ελλάδα ήταν μεταξύ των χωρών που χάρισαν το χρέος στη Γερμανια το 1953, ενώ η Γερμανία επίσης δεν τήρησε τον λόγο της, και τις διεθνείς συνθήκες, να επιστρέψει τις πολεμικές αποζημιώσεις όταν επανενώθηκε το 1990. Η Γερμανική κυβέρνηση, αντί να πρωτοστατήσει στην διαγραφή του ελληνικού χρέους, στάθηκε μικροπρεπής και αχάριστη, επιβάλλοντας ένα εφιαλτικο πρόγραμμα λιτότητας που μείωσε το Ελληνικό ΑΕΠ κατά 30% και εκτίναξε την ανεργία στην Ελλάδα από 12% σε 28%.

Το χρέος πρέπει να διαγραφεί κατά 30% τουλάχιστον και το υπόλοιπο να αναδιαρθρωθεί χρονικά αλλά και να αντικατασταθεί από ομόλογα πολυετούς διάρκειας (80-100 ετων).

Το αν θα το καταφερει η κυβέρνηση είναι κάτι άγνωστο, σίγουρα θα χρειαστεί η συνδρομή των ΗΠΑ, που ελέγχουν το ΔΝΤ, καθως αποτελούν τον βασικότερο μέτοχο του. Όμως, τώρα είναι η κατάλληλη στιγμή, για κατι τετοιο, πριν την αλλαγή προέδρου στις ΗΠΑ.

Η Ελλάδα αντιμετωπίζει επίσης, μέσα στο ΕΥΡΩ, ένα δυσκολο περιβάλλον ανύπαρκτης ρευστότητας και αυστηρής δημοσιονομικής πειθαρχίας που οδηγεί σε βαθύτερη ύφεση. Υπάρχει αυξανόμενα, επομένως, προβληματισμός ακόμη και για το κατά πόσον η πρόσδεση στο ΕΥΡΩ τελικά πρέπει να συνεχιστεί.

Αν η χώρα αποφασίσει συναινετικά μια λύση επιστροφής στη δραχμή, αυτό θα οδηγούσε σε μια δύσκολη περίοδο για 1,5 χρονο περίπου, αλλά στη συνέχεια θα ακολουθούσε ισχυρή ανάπτυξη και ξεπέρασμα πολλών από τα προβλήματα της κρίσης. Υπάρχει και η εναλλακτικη λύση της άτακτης χρεοκοπίας και εξοδου από το ΕΥΡΩ.

Η κάθε λύση έχει τα δικά της μειονεκτήματα, όμως οι αφορισμοί που χρησιμοποιήθηκαν ως τώρα, και οι ιδεολογικοί δογματισμοί, δεν βοήθησαν, δεν λύθηκε το πρόβλημα της Ελλάδος με τις λύσεις που επιβλήθηκαν από την ΕΕ και το ΔΝΤ.

Σε κάθε περίπτωση, κάποιος έλεγχος κόστους του δημοσίου τομέα και η συνέχιση ιδιωτικοποιήσεων θα βοηθούσαν ανεξαρτητως της λύσης που θα επιλεγεί. Αναμφισβήτητα, όμως, οι υπάρχουσες λυσεις εφιαλτικής λιτότητας και φοροκαρπαζιάς δεν οδήγησαν σε ανάπτυξη, απέτυχαν παρταγωδως, ίσως επειδή δεν σκόπευαν σε ανάπτυξη, αλλά στην εξυπηρέτηση άλλων προτεραιοτήτων, εκείνων των δανειστών. Οι εναλλακτικές λύσεις, παρά τα εμφανή μειονεκτήματά τους, καθώς δεν υπάρχουν ανώδυνες λύσεις, δείχνουν να κερδίζουν έδαφος εκ των πραγμάτων.

* Ο κ. Κωνσταντίνος Βέργος είναι Καθηγητής Χρηματοοικονομικών, Πανεπιστήμιο Πόρτσμουθ, Αγγλία

Η συνέντευξη εκφράζει τις προσωπικές απόψεις του γράφοντος, δεν αποτελεί οδηγό ή σύσταση για επενδύσεις οποιασδήποτε μορφής προς οιονδήποτε και για οτιδήποτε τίτλο ή παράγωγο αυτού.

Ακολουθήστε το Flash.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τις ειδήσεις