Κορονοϊός οικονομία: Πρόκειται για μία θεσπισμένη διάταξηστους δημοσιονομικούς κανόνες της ΕΕ, που επιτρέπει μια συντονισμένη και τακτική προσωρινή απόκλιση από τις συνήθεις απαιτήσεις για όλα τα κράτη μέλη που βρίσκονται σε κατάσταση γενικευμένης κρίσης που προκαλείται από σοβαρή οικονομική ύφεση στη ζώνη του ευρώ ή ΕΕ ως σύνολο. Η ρήτρα αυτή, που θεσπίστηκε το 2011, ενεργοποιείται για πρώτη φορά, «σηματοδοτώντας την ισχυρή βούληση των θεσμικών οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των Υπουργών Οικονομικών των κρατών-μελών της να αξιοποιήσουν στον μέγιστο βαθμό κάθε διαθέσιμο εργαλείο, προκειμένου να αμβλυνθούν οι επιπτώσεις της υγειονομικής κρίσης και να διασφαλιστεί ότι αυτές θα είναι παροδικές».

Με την εφαρμογή της ρήτρας, οι Κυβερνήσεις θα μπορούν να χρηματοδοτήσουν την οικονομία τους με όσα χρήματα τους είναι απαραίτητα με την παροχή Ευρωπαϊκών κονδυλίων, χωρίς να υπάρχει κίνδυνος εκτροχιασμού από τους Προϋπολογισμούς τους. Παράλληλα, πρόκειται να χαλαρώσει και μια σειρά κανονισμών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Για παράδειγμα, δεν θα χρειάζεται πλέον έγκριση από τις Βρυξέλλες -για ποσά της τάξεως μέχρι και 500.000 ευρώ- ώστε να δώσουν οι Κυβερνήσεις χρηματοδότηση στις επιχειρήσεις του ιδιωτικού τομέα. Το παραπάνω πλαίσιο πρόκειται να εφαρμοστεί μέχρι και το τέλος του 2020.

Από που προέρχονται τα χρήματα; Μέρος των ταμειακών διαθέσιμων της Ευρώπης που θα στηρίξουν τους κλάδους που πλήττονται, προέρχονται από κοινοτικά κονδύλια που δεν είχαν απορροφηθεί από τα κράτη της Ε.Ε. Τα χρήματα που θα λάβουν όλες οι χώρες της Ευρώπης θα τονώσουν την ρευστότητα στην πραγματική οικονομία και θα “κλείσουν” τα κενά σε κλάδους που έχουν ζημιωθεί περισσότερο. Τα χρήματα θα δοθούν μεν με καλύτερους όρους από τους μέχρι τώρα, όμως δεν παύουν να αποτελούν δάνεια, τα οποία κάποια στιγμή θα πρέπει να αποπληρωθούν.

Ωστόσο, υπό το βάρος των δυσμενών προβλέψεων για την οικονομία, οι Ευρωπαίοι καλούνται να αποφασίσουν αν αρκούν τα χρήματα που υπάρχουν στα κράτη μέλη για να αντιμετωπίσουν την οικονομική καταστροφή από την πανδημία ή θα χρειαστούν νέο επιπλέον χρήμα και θα οδηγηθούν σε λύσεις όπως η εκτύπωση χρήματος ή ο κοινός δανεισμός.

Η κρίσιμη συνεδρίαση στο Eurogroup

Σήμερα στην συνεδρίαση του Eurogroup η οποία θα διεξαχθεί με τηλεδιάσκεψη αναμένονται περαιτέρω εξειδικεύσεις μέτρων καθώς και ανακοινώσεις σχετικά με την πιθανή έκδοση ευρωομολόγου ή την αξιοποίηση των κεφαλαίων μαμούθ που διαθέτει ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας.

Πιο συγκεκριμένα οι υπουργοί Οικονομικών της ευρωζώνης θα βάλουν σήμερα στο τραπέζι του Eurogroup τις επιλογές που υπάρχουν ώστε να ενισχύσουν την «άμυνά» τους απέναντι στην κρίση που προκαλεί ο κορονοϊός. Στα σενάρια που μελετώνται αναφορικά με τη δυνατότητα «εμπλοκής» του ESM με τα 410 δισ. ευρώ που διαθέτει είναι να υιοθετηθούν νέοι κανόνες δυνατότητας παρέμβασης σε περιόδους κρίσης, παρέχοντας πιστωτικές γραμμές σε χώρες, ακόμα κι αν αυτές έχουν πρόσβαση στις αγορές και χωρίς να συνοδεύονται από αυστηρά προγράμματα (μνημόνια).

Βέβαια, θα υπάρχουν κάποιες προϋποθέσεις οι οποίες πιθανόν να σχετίζονται με μια γενικότερη επιτήρηση της διαχείρισης από την Κομισιόν και τον ESM. Εφόσον κάτι τέτοιο προχωρήσει, καθώς απαιτείται ομόφωνη απόφαση από τους υπουργούς Οικονομικών, η ΕΚΤ θα έχει πλέον τη δυνατότητα να ενεργοποιήσει τον μηχανισμό «Outright Monetary Transaction». Ο συγκεκριμένος μηχανισμός είχε δημιουργηθεί από τον πρώην πρόεδρο της ΕΚΤ, Μάριο Ντράγκι, τον Σεπτέμβριο του 2012 και επιτρέπει στην ΕΚΤ να υποστηρίζει μια χώρα αγοράζοντας ομόλογα από τη δευτερογενή αγορά. Το συγκεκριμένο πρόγραμμα μπορεί να εφαρμοστεί μόνο σε χώρες οι οποίες έχουν ενταχθεί σε πρόγραμμα του ΕSM. Aν λοιπόν ο ESM δίνει τις απαιτούμενες εγγυήσεις στην ΕΚΤ, εκτιμάται ότι η ΕΚΤ θα μπορεί να ξεκινήσει να αγοράζει κρατικά ομόλογα από την πρωτογενή αγορά.

Υπέρ της έκδοσης ευρωομολόγου τάσσεται και ο Ευρωπαίος Επίτροπος Οικονομικών, Πάολο Τζεντιλόνι, ο οποίος σε δηλώσεις του στην ιταλική εφημερίδα «Il Sole 24 Ore» δήλωσε ότι μεταξύ των επιλογών που υπάρχουν για να αντιμετωπιστούν οι συνέπειες του κορoνοϊού στην ευρωπαϊκή οικονομία είναι:

  • έκδοση ομολόγων για την αντιμετώπιση του κορωνοϊού (COVID bonds)
  • παροχή νέων δανείων από τον ΕSM και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων αλλά και
  • η δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Ταμείου για την ανεργία.

Εξάλλου ο διοικητής της Τράπεζας της Πορτογαλίας, Κάρλος Κόστα, ζητάει από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να εκδώσει «κορωνό-ομόλογα», ως μέτρο στήριξης των χώρων-μελών από την πανδημία του κορονοϊού.

Σε άρθρο του που εστάλη στο Reuters, ο Κόστα, που είναι επίσης διοικητής της Τράπεζας της Πορτογαλίας, έγραψε ότι χρειάζεται μια κοινή και ευρεία απάντηση της Ευρώπης που να συμπληρώνει το πρόγραμμα αγοράς ομολόγων της ΕΚΤ και την ευελιξία στη δημοσιονομική πειθαρχία και την κρατική βοήθεια που προσφέρει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

«Ενδεχόμενη αποτυχία συνεργασίας σε αυτή την κρίση θα σημαδέψει για πάντα το ευρωπαϊκό σχέδιο», έγραψε ο Κόστα, προσθέτοντας ότι «πρέπει να βρεθούν λύσεις προκειμένου να αποτραπεί η έκτακτη κατάσταση του κορονοϊού να γίνει μια δεύτερη κρίση κρατικού χρέους». Τα σχόλιά του απηχούν τις δηλώσεις αυξανόμενου αριθμού αξιωματούχων της ΕΚΤ που ζητούν από τις κυβερνήσεις της ευρωζώνης να ανταποκριθούν στην πανδημία με τολμηρό και συντονισμένο τρόπο.

Nein από τη Γερμανία

Όπως μετέδωσε το Bloomberg από τις Βρυξέλλες, στις έως τώρα συζητήσεις, η γερμανική πλευρά επιμένει ότι δεν είναι έτοιμη να προχωρήσει στην εφαρμογή της ιταλικής πρότασης, που υποστηρίζεται σθεναρά και από Γαλλία και Ισπανία, για την έκδοση κοινού ομολόγου της ευρωζώνης με ειδικό σκοπό, δηλαδή για τη χρηματοδότηση των μέτρων που θα πάρουν οι κυβερνήσεις για την αντιμετώπιση των συνεπειών της πανδημίας.

Και τούτο, παρότι η καγκελάριος, Άνγκελα Μέρκελ, έχει δηλώσει ότι η ίδια ευχαρίστως θα συζητήσει το ιταλικό αίτημα για «ομόλογα κορονοϊού». Αντίθετα με αυτές τις προτάσεις, οι Γερμανοί αξιωματούχοι δηλώνουν έτοιμοι να υποστηρίξουν την παροχή βοήθειας μόνο προς την Ιταλία και με μικρές αποκλίσεις από τους κανόνες που ήδη ισχύουν.Δηλαδή, να προσφέρει χρηματοδότηση ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας στην Ιταλία, αλλά όχι χωρίς όρους. Όπως επιμένουν οι Γερμανοί αξιωματούχοι, αν και στη σημερινή συγκυρία δεν θα πρέπει να απαιτηθεί από την Ιταλία να εφαρμόσει ένα μνημόνιο με επιτήρηση από τον ESM και την Κομισιόν, πάντως θα πρέπει να υπάρξουν κάποιοι όροι δανεισμού, έστω συμβολικοί.