Επαναστατικό φάρμακο για το Αλτσχάιμερ ενισχύει τη μνήμη

Σε μελέτη που δημοσιεύεται στο ACS Pharmacology & Translational Science περιγράφεται μία ελπιδοφόρος μέθοδος για την αντιμετώπιση του Αλτσχάιμερ. Σε αντίθεση με τα περισσότερα φάρμακα, που στοχεύουν τις αμυλοειδείς πλάκες, η νέα προσέγγιση έχει ως σκοπό τον περιορισμό της φλεγμονής στον ίδιο τον εγκέφαλο, που καθορίζει την εξέλιξη της νόσου.

Οι επιστήμονες του Πανεπιστημίου της Βαρκελώνης, όπως γράφεται στο The Brighter Side News, επικεντρώθηκαν σε ένα ένζυμο που λέγεται sEH και διασπά ουσίες με αντιφλεγμονώδη δράση, γνωστές ως EETs. Σε ασθενείς με Αλτσχάιμερ, τα επίπεδα αυτού του ενζύμου είναι υπερβολικά υψηλά, κυρίως στην περιοχή του ιππόκαμπου που σχετίζεται με τη μνήμη. Αναστέλλοντας τη δράση του sEH, η νέα ένωση διατηρεί τα φυσικά αντιφλεγμονώδη του εγκεφάλου, προσφέροντας έναν νέο τρόπο προστασίας των νευρικών κυττάρων και πιθανόν επιβράδυνσης της ασθένειας.

Πιο αποδοτική και μακράς διάρκειας η δράση του νέου φαρμάκου

Το πειραματικό φάρμακο με την ονομασία UB-SCG-74 είναι βελτιωμένη εκδοχή ενός προηγούμενου μορίου που είχε ήδη δείξει εκπληκτικά αποτελέσματα σε ποντίκια. Η νέα μορφή απορροφάται καλύτερα από τον οργανισμό και έχει μεγαλύτερη διάρκεια δράσης. Μάλιστα, και σε προκλινικά πειράματα, όχι μόνο μείωσε τη φλεγμονή, αλλά βελτίωσε τη μνήμη, μείωσε τη συσσώρευση τοξικών πρωτεϊνών και ενίσχυσε τη λειτουργία των νευρώνων.

Τα αποτελέσματα από τις δοκιμές σε ποντίκια είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικά. Τα ζώα παρουσίασαν καλύτερη απόδοση σε τεστ μνήμης, αυξημένη ικανότητα επικοινωνίας μεταξύ των εγκεφαλικών κυττάρων και λιγότερες βλάβες στους ιστούς του εγκεφάλου. Ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι ότι τα οφέλη αυτά διατηρήθηκαν για τουλάχιστον έναν μήνα μετά τη διακοπή της θεραπείας, υποδεικνύοντας ότι η ουσία ίσως επηρεάζει ουσιαστικά την πορεία της νόσου, και όχι απλώς τα συμπτώματά της.

Το νέο φάρμακο ξεπέρασε σε αποτελεσματικότητα τόσο την δονεπεζίλη (ένα από τα πιο κοινά φάρμακα για το Αλτσχάιμερ) όσο και την ιβουπροφαίνη. Επιπλέον, δεν παρατηρήθηκαν τοξικές παρενέργειες, γεγονός που ενισχύει την ασφάλεια του σκευάσματος και ανοίγει τον δρόμο για περαιτέρω έρευνες. Αν επιβεβαιωθεί η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητά του και σε ανθρώπους, θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια νέα εποχή φαρμάκων που επιβραδύνουν ή ακόμα και αναστρέφουν τις βλάβες του εγκεφάλου.

Μακροχρόνια οφέλη και υπεροχή έναντι υπαρχουσών θεραπειών

Η παραδοσιακή στρατηγική καταπολέμησης του Αλτσχάιμερ επικεντρώνεται στην απομάκρυνση των πλακών βήτα-αμυλοειδούς. Αντιθέτως, η στόχευση της φλεγμονής φαίνεται να επηρεάζει πολλαπλά μονοπάτια ταυτόχρονα – από τη μείωση των επιβλαβών κυτοκινών έως την αύξηση των προστατευτικών ουσιών.

Ένα ακόμη αξιοσημείωτο εύρημα των ερευνητών ήταν η βελτίωση της εγκεφαλικής αιματικής κυκλοφορίας. Τα EETs, που προστατεύονται όταν αναστέλλεται το ένζυμο sEH, βοηθούν στη διατήρηση της υγείας των αιμοφόρων αγγείων. Έτσι, το φάρμακο μπορεί να προσφέρει επιπλέον ασπίδα ενάντια σε εγκεφαλικά επεισόδια ή σε διακοπές οξυγόνωσης, καταστάσεις που επιδεινώνουν την πορεία της άνοιας.

Κάτω από το μικροσκόπιο, οι εγκέφαλοι των ποντικιών που έλαβαν τη θεραπεία έδειξαν λιγότερες βλάβες. Οι δενδρίτες, οι μικρές απολήξεις που συνδέουν τα νευρικά κύτταρα, διατηρήθηκαν σε καλή κατάσταση, ενώ η δομή των εγκεφαλικών κυκλωμάτων παρέμεινε σχεδόν άθικτη. Τα αποτελέσματα αυτά δίνουν ελπίδα ότι δεν πρόκειται μόνο για ανακούφιση των συμπτωμάτων, αλλά για δυνατότητα πραγματικής αναγέννησης του εγκεφάλου.

Αν και τα αποτελέσματα είναι πολλά υποσχόμενα, θα χρειαστούν ακόμη χρόνια μέχρι να φτάσει η νέα θεραπεία στους ασθενείς. Πρέπει να γίνουν περαιτέρω δοκιμές σε εργαστήρια και αργότερα κλινικές μελέτες σε ανθρώπους, ώστε να επικυρωθεί η αποτελεσματικότητα και η ασφάλεια του σκευάσματος.