Ερευνητές δημιούργησαν μπέργκερ με τεχνητή νοημοσύνη που είναι πιο υγιεινό από ένα Big Mac

Μπορεί η τεχνητή νοημοσύνη να δημιουργήσει ένα μπέργκερ που να είναι πιο υγιεινό, πιο φιλικό προς το περιβάλλον και ταυτόχρονα εξίσου νόστιμο με ένα Big Mac; Σύμφωνα με νέα έρευνα που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό npj Science of Food, η απάντηση είναι «ναι». Ερευνητές χρησιμοποίησαν τεχνητή νοημοσύνη για να «μάθει» πώς λειτουργεί η ανθρώπινη γεύση και στη συνέχεια της ζήτησαν να σχεδιάσει νέα είδη μπέργκερ που θα ισορροπούν ανάμεσα στη γεύση, τη διατροφική αξία και τη βιωσιμότητα.

Οι επιστήμονες ξεκίνησαν από ένα πρόβλημα που απασχολεί ολοένα και περισσότερο τόσο τη δημόσια υγεία όσο και το περιβάλλον. Η παραγωγή τροφίμων συνδέεται στενά με τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, την κατανάλωση νερού, τη χρήση γης και την απώλεια βιοποικιλότητας. Παράλληλα, οι σύγχρονες διατροφικές συνήθειες σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο παχυσαρκίας, διαβήτη τύπου 2, καρδιαγγειακών νοσημάτων και άλλων χρόνιων παθήσεων.

Ωστόσο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι το βασικό εμπόδιο δεν είναι πλέον η έλλειψη εναλλακτικών επιλογών. Υπάρχουν ήδη φυτικά προϊόντα ή πιο βιώσιμες τροφές. Το δύσκολο σημείο είναι να πειστεί ο καταναλωτής να τις επιλέξει. Αν ένα προϊόν υστερεί σε γεύση, υφή ή οικειότητα, οι περισσότεροι δύσκολα θα το εντάξουν στη διατροφή τους.

Πώς υλοποιήθηκε το project “burger”

Για να αντιμετωπίσουν αυτό το πρόβλημα, οι ερευνητές ανέπτυξαν ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης που δεν εκπαιδεύτηκε με προκαθορισμένους γαστρονομικούς κανόνες. Αντί να του πουν ποιες γεύσεις ταιριάζουν μεταξύ τους, το άφησαν να μάθει μόνο του αναλύοντας περισσότερες από 2.200 συνταγές μπέργκερ που είχαν δημιουργηθεί από ανθρώπους.

Το σύστημα μελέτησε 146 διαφορετικά υλικά και έμαθε όχι μόνο ποια εμφανίζονται συχνότερα, αλλά και σε ποιες ποσότητες και σε ποιους συνδυασμούς. Στην πράξη, προσπάθησε να αναγνωρίσει τα κρυφά «μοτίβα» που φαίνεται να ακολουθούν οι ανθρώπινες γευστικές προτιμήσεις.

Αφού ολοκληρώθηκε η εκπαίδευσή του, οι ερευνητές ζήτησαν από το μοντέλο να παράγει ένα εκατομμύριο διαφορετικές συνταγές μπέργκερ. Στη συνέχεια τις αξιολόγησαν με βάση τρεις κύριους παράγοντες: γεύση, περιβαλλοντικό αποτύπωμα και διατροφική ποιότητα.

Ένα από τα πιο εντυπωσιακά ευρήματα ήταν ότι το σύστημα κατάφερε να «ανακαλύψει ξανά» το Big Mac, παρότι η συνταγή δεν είχε συμπεριληφθεί στα δεδομένα εκπαίδευσης. Αυτό σημαίνει ότι η τεχνητή νοημοσύνη αναγνώρισε από μόνη της ότι ο συγκεκριμένος συνδυασμός υλικών βρίσκεται πολύ κοντά σε αυτό που προτιμούν οι άνθρωποι.

Οι ερευνητές δεν σταμάτησαν εκεί. Δημιούργησαν επίσης νέα μπέργκερ σχεδιασμένα για διαφορετικούς στόχους. Δύο από αυτά σχεδιάστηκαν ώστε να δίνουν προτεραιότητα στη γεύση. Σε δοκιμή γευσιγνωσίας όπου συμμετείχαν 101 άτομα, τα μπέργκερ αυτά συγκέντρωσαν βαθμολογίες ίδιες ή ακόμη και καλύτερες από εκείνες του Big Mac. Μάλιστα, ορισμένοι συμμετέχοντες τα χαρακτήρισαν πιο «ζουμερά», πιο «κρεατώδη» και με πιο έντονη γεύση. Η δοκιμή πραγματοποιήθηκε σε πραγματικό εστιατόριο, χωρίς οι συμμετέχοντες να γνωρίζουν ποιο μπέργκερ δοκίμαζαν κάθε φορά. Αξιολόγησαν συνολικά έξι διαφορετικές επιλογές με βάση τη γεύση, την υφή και τη συνολική ευχαρίστηση.

Με στόχο τη βιωσιμότητα

Η ομάδα δημιούργησε επίσης πιο βιώσιμες συνταγές. Ένα μπέργκερ που βασιζόταν αποκλειστικά στα μανιτάρια είχε περιβαλλοντικό αποτύπωμα πάνω από δέκα φορές χαμηλότερο σε σύγκριση με το Big Mac. Παρότι οι συμμετέχοντες το αξιολόγησαν κάπως χαμηλότερα ως προς τη γεύση και την υφή, ένα δεύτερο υβριδικό μπέργκερ που συνδύαζε μοσχάρι και μανιτάρια είχε παρόμοια αποδοχή με το Big Mac. Οι ερευνητές παρατήρησαν ότι μικρές αλλαγές σε ολόκληρη τη συνταγή φαίνεται να είναι πιο αποτελεσματικές από την απλή αντικατάσταση ενός υλικού. Με άλλα λόγια, η βιωσιμότητα δεν εξαρτάται μόνο από το αν θα αφαιρεθεί το κρέας, αλλά από τον συνολικό τρόπο σχεδιασμού του γεύματος.

Το πιο «θρεπτικό» μπέργκερ

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε και το «θρεπτικό μπέργκερ» που δημιούργησε το σύστημα. Χρησιμοποιώντας φασόλια ως βασική πηγή πρωτεΐνης, το συγκεκριμένο προϊόν πέτυχε σχεδόν διπλάσια διατροφική βαθμολογία σε σύγκριση με το Big Mac, ενώ είχε περίπου έξι φορές μικρότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Υπήρχε όμως ένα τίμημα. Παρά τη διατροφική του υπεροχή, οι συμμετέχοντες δεν το προτίμησαν γευστικά. Πολλοί το περιέγραψαν ως πιο στεγνό, λιγότερο έντονο σε γεύση και με πιο «γήινα» χαρακτηριστικά. Οι επιστήμονες τονίζουν ότι αυτό αναδεικνύει μια πραγματικότητα που συχνά παραβλέπεται: η πιο υγιεινή επιλογή δεν είναι πάντοτε και η πιο ελκυστική για τον καταναλωτή.

Το σύστημα δοκιμάστηκε επίσης σε εξατομικευμένες διατροφικές ανάγκες. Δημιούργησε διαφορετικά μπέργκερ για έναν ιδιαίτερα δραστήριο έφηβο 15 ετών και για μια γυναίκα 70 ετών με μέτρια φυσική δραστηριότητα, προσαρμόζοντας ποσότητες και συστατικά.

Τι μέλλει γενέσθαι

Η μελέτη δείχνει έναν πιθανό δρόμο για το μέλλον της διατροφής. Αντί η δημιουργία τροφίμων να βασίζεται μόνο στη δοκιμή και στο ένστικτο, ίσως στο μέλλον η τεχνητή νοημοσύνη να λειτουργεί ως συνεργάτης, σχεδιάζοντας τροφές που θα προσπαθούν να εξισορροπήσουν κάτι που σήμερα μοιάζει δύσκολο: γεύση, υγεία και χαμηλό περιβαλλοντικό αποτύπωμα ταυτόχρονα.