Έβερεστ: Η «κορυφή του κόσμου» έγινε σκουπιδότοπος - Εγκαταλειμμένες σκηνές και ανθρώπινα απόβλητα

Στη φαντασία πολλών, το Έβερεστ παραμένει το απόλυτο σύμβολο της ανθρώπινης υπέρβασης. Η «κορυφή του κόσμου», το σημείο όπου ο άνθρωπος δοκιμάζει τα όριά του απέναντι στη φύση, το όνειρο που για δεκαετίες τροφοδότησε μύθους, αφηγήσεις και φωτογραφίες θριάμβου.

Μόνο που οι εικόνες που έρχονται από το Camp IV, το υψηλότερο κάμπινγκ στον πλανήτη, δείχνουν μια πολύ πιο σκοτεινή πραγματικότητα. Εκεί όπου οι ορειβάτες κάνουν την τελευταία στάση πριν επιχειρήσουν την τελική ανάβαση προς την κορυφή, η χιονισμένη πλαγιά έχει γεμίσει με εγκαταλειμμένες σκηνές, άδειες φιάλες οξυγόνου, κονσέρβες, σκισμένο εξοπλισμό και ανθρώπινα απόβλητα.

Το βίντεο που δημοσιεύτηκε στα social media δείχνει το Camp IV, στο Νότιο Διάσελο του Έβερεστ, να θυμίζει περισσότερο έναν απέραντο σκουπιδότοπο παρά ένα από τα πιο απομακρυσμένα και εντυπωσιακά σημεία της Γης. Κίτρινες σκηνές, φθαρμένες από τους ανέμους, ανεμίζουν σε ακραίες συνθήκες, ενώ γύρω τους απλώνονται σωροί από αντικείμενα που εγκαταλείφθηκαν από ορειβατικές αποστολές.

Το Camp IV βρίσκεται σε υψόμετρο περίπου 7.900 μέτρων, ανάμεσα στο Έβερεστ και το Λότσε, το ψηλότερο και το τέταρτο ψηλότερο βουνό του κόσμου αντίστοιχα. Είναι το τελευταίο σημείο ανάπαυσης πριν από την είσοδο στη λεγόμενη «Ζώνη του Θανάτου», όπου το οξυγόνο είναι τόσο περιορισμένο ώστε κάθε ώρα παραμονής μπορεί να αποδειχθεί επικίνδυνη.

«Η πιο άσχημη όψη της εμπορευματοποίησης του Έβερεστ»

«Αυτό που θα έπρεπε να είναι ένα από τα πιο εξαιρετικά μέρη του πλανήτη έχει γίνει, με πολλούς τρόπους, ένα από τα πιο άσχημα πρόσωπα της εμπορευματοποίησης του Έβερεστ», ανέφερε σε ανάρτησή του ο λογαριασμός Everest Today, που είναι αφιερωμένος στις εξελίξεις γύρω από το ψηλότερο βουνό του κόσμου.

Στην ίδια ανάρτηση γίνεται λόγος για εγκαταλειμμένες σκηνές, άδειες φιάλες οξυγόνου, κουτιά τροφίμων, σκισμένο εξοπλισμό και άλλα απορρίμματα που έχουν μετατρέψει το Νότιο Διάσελο σε ένα «νεκροταφείο ορειβατικού εξοπλισμού».

«Το βουνό αξίζει κάτι καλύτερο», σημείωνε χαρακτηριστικά το Everest Today.

Oι εικόνες αυτές δεν εμφανίζονται τυχαία. Έρχονται μετά από μια περίοδο κατά την οποία το Έβερεστ κατέγραψε ιστορικά υψηλούς αριθμούς αναβάσεων και αδειών. Μόνο μέσα σε μία ημέρα του Μαΐου, 274 άνθρωποι έφτασαν στην κορυφή από τη νεπαλέζικη πλευρά, αριθμός-ρεκόρ για τη συγκεκριμένη διαδρομή, σύμφωνα με το Reuters.

Το προηγούμενο ρεκόρ από τη νότια πλευρά είχε σημειωθεί το 2019, όταν 223 ορειβάτες είχαν πατήσει στην κορυφή μέσα σε μία ημέρα. Φέτος, οι άδειες που εκδόθηκαν από το Νεπάλ για το Έβερεστ έφτασαν τις 494, επίσης αριθμός-ρεκόρ, με το κόστος κάθε άδειας να ανέρχεται στα 15.000 δολάρια.

Το βουνό που έγινε προϊόν

Η εικόνα του Έβερεστ ως «τελικού προορισμού» για όσους έχουν τα χρήματα, τον εξοπλισμό και μια θέση σε οργανωμένη αποστολή έχει αλλάξει ριζικά τη φυσιογνωμία του βουνού. Εκεί όπου κάποτε η ανάβαση θεωρούνταν αποστολή ζωής για λίγους, σήμερα έχει μετατραπεί σε μια πανάκριβη, υψηλού ρίσκου βιομηχανία εμπειρίας.

Οι υποστηρικτές των μεγάλων αποστολών απαντούν ότι ο συνωστισμός μπορεί να ελεγχθεί, εφόσον οι ομάδες είναι καλά οργανωμένες και διαθέτουν επαρκές οξυγόνο. Όμως οι εικόνες με τις ουρές ορειβατών λίγο πριν από την κορυφή και τα βουνά σκουπιδιών στο Camp IV τροφοδοτούν ξανά την ίδια συζήτηση: πόσο μπορεί να αντέξει ένα ακραίο φυσικό περιβάλλον όταν μετατρέπεται σε εμπορικό πέρασμα;

Η απάντηση φαίνεται στο χιόνι. Σκηνές που δεν κατέβηκαν ποτέ, φιάλες οξυγόνου που αφέθηκαν πίσω, συσκευασίες τροφίμων, φθαρμένα σχοινιά, εξοπλισμός που πάγωσε και ενσωματώθηκε στο τοπίο. Στο υψόμετρο αυτό, ακόμη και το να μαζέψεις σκουπίδια μπορεί να γίνει επιχείρηση ζωής ή θανάτου.

Γιατί είναι τόσο δύσκολο να καθαριστεί το Camp IV

Ο καθαρισμός του Έβερεστ δεν μοιάζει με καμία άλλη περιβαλλοντική επιχείρηση. Στο Camp IV, οι συνθήκες είναι ακραίες. Ο καιρός μπορεί να αλλάξει μέσα σε λίγα λεπτά, οι άνεμοι να μετατραπούν σε χιονοθύελλα και η ποσότητα οξυγόνου να πέσει περίπου στο ένα τρίτο του φυσιολογικού.

Ακόμη και έμπειροι ορειβάτες αποφεύγουν να παραμένουν για πολλές ώρες στη «Ζώνη του Θανάτου». Σε αυτά τα υψόμετρα, το ανθρώπινο σώμα δεν ανακάμπτει πραγματικά. Φθείρεται. Κάθε κίνηση απαιτεί τεράστια προσπάθεια, κάθε μεταφορά φορτίου γίνεται επικίνδυνη, κάθε απόφαση μπορεί να κρίνει την επιβίωση.

Το 2024, ομάδα Σέρπα και Νεπαλέζων στρατιωτών κατάφερε να απομακρύνει 11 τόνους απορριμμάτων από το Έβερεστ, καθώς και ανθρώπινες σορούς που είχαν μείνει για χρόνια παγωμένες στο βουνό, σύμφωνα με το Associated Press. Η επιχείρηση αποκάλυψε και το μέγεθος του προβλήματος: πολλά από τα αντικείμενα που βρέθηκαν δεν ήταν πρόσφατα, αλλά είχαν εγκαταλειφθεί δεκαετίες πριν.

Ο Ανγκ Μπαμπού Σέρπα, που είχε ηγηθεί ομάδας καθαρισμού, είχε περιγράψει ότι τα σκουπίδια που εντοπίστηκαν ήταν κυρίως παλιές σκηνές, συσκευασίες τροφίμων, φιάλες αερίου, μπουκάλες οξυγόνου, σχοινιά και εξοπλισμός για την εγκατάσταση σκηνών. Κάποια από αυτά είχαν παγώσει σε στρώματα χιονιού και πάγου, μετατρέποντας τον καθαρισμό σε μια εξαντλητική και επικίνδυνη διαδικασία.

Δεν είναι μόνο τα σκουπίδια

Το πρόβλημα του Έβερεστ δεν περιορίζεται στα απορρίμματα. Ο συνωστισμός, η αύξηση των αδειών, οι ορειβάτες χωρίς επαρκή εμπειρία και η κλιματική αλλαγή δημιουργούν ένα ολοένα πιο σύνθετο πλέγμα κινδύνων.

Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι οι μεγάλες ουρές στη «Ζώνη του Θανάτου» μπορούν να αποδειχθούν θανατηφόρες, καθώς καθυστερούν την άνοδο και την κάθοδο σε ένα περιβάλλον όπου το οξυγόνο είναι επικίνδυνα χαμηλό. Παράλληλα, η υπερθέρμανση επηρεάζει τους παγετώνες και την αστάθεια του πάγου, καθιστώντας πιο απρόβλεπτα σημεία όπως ο παγετώνας Khumbu.

Το Έβερεστ δεν είναι απλώς ένα βουνό που δέχεται περισσότερους επισκέπτες. Είναι ένα ευαίσθητο, ακραίο οικοσύστημα που πιέζεται ταυτόχρονα από την κλιματική κρίση, την ανθρώπινη φιλοδοξία και μια παγκόσμια βιομηχανία που πουλά την κορυφή ως εμπειρία ζωής.

Η κορυφή που κουβαλά τα ίχνη μας

Από το 1953, όταν ο Έντμουντ Χίλαρι και ο Τένζινγκ Νοργκάι έφτασαν πρώτοι στην κορυφή, χιλιάδες άνθρωποι έχουν επιχειρήσει να ανέβουν στο ψηλότερο σημείο της Γης. Για πολλούς, το Έβερεστ παραμένει ένα όνειρο, ένα προσωπικό στοίχημα, μια στιγμή που αξίζει κάθε κίνδυνο.

Όμως το βίντεο από το Camp IV δείχνει το κόστος που συχνά μένει έξω από το κάδρο. Πίσω από τις φωτογραφίες της κορυφής, τα σημαιάκια και τα χαμόγελα με τις μάσκες οξυγόνου, υπάρχει ένα βουνό που κρατά πάνω του όσα οι άνθρωποι δεν πήραν πίσω.

Το Έβερεστ δεν έχει πάψει να είναι η «κορυφή του κόσμου». Αλλά οι εικόνες από το υψηλότερο κάμπινγκ της Γης δείχνουν ότι έχει γίνει και κάτι άλλο: ένας καθρέφτης μιας εποχής που ακόμη και τα πιο απρόσιτα μέρη του πλανήτη δεν είναι πια απρόσιτα για τα σκουπίδια μας.