Γιαν Κουμ:Ο Mr. WhatsApp που ζούσε με κουπόνια και υπέγραψε deal 19 δις εκεί που περίμενε για φαγητό

Όταν τα άλλα παιδιά μετρούσαν παγωτά και μπάνια, εκείνος μετρούσε τις ημέρες που δεν είχε φάει φαγητό κι έκανε θελήματα για να μπορέσει ν’ αγοράσει μερικά τρόφιμα για το οικογενειακό τραπέζι. Ένα τραπέζι που δεν γέμιζε ποτέ από ευωδιαστά πιάτα, από μια οικογένεια με γέλια και πειράγματα, από υποσχέσεις για την επόμενη Κυριακή. Περιοριζόταν μόνο στο να ικανοποιήσει κακήν κακώς την πείνα του, χάρη στα κουπόνια φαγητού της κοινωνικής πρόνοιας στην οποία κατέφευγε με τη μητέρα του.

Ο Γιαν Μπορίσοβιτς Κουμ, είναι ίσως η απόδειξη του «American dream». Του «Αμερικανικού ονείρου», τουλάχιστον την εποχή που αυτό υπήρχε. Είναι εκείνη η ιδιαίτερη περίπτωση που διδάσκει στους νεότερους πως το πείσμα, η έμπνευση και η όρεξη για δημιουργία μπορεί να σε οδηγήσει στην κορυφή. Γιατί ακριβώς αυτό συνέβη. Εμπνεύστηκε τη δημιουργία της εφαρμογής ανταλλαγής μηνυμάτων, WhatsApp και με την αστείρευτη διάθεσή του για δουλειά, κατάφερε να δημιουργήσει έναν τεχνολογικό κολοσσό που εξαγοράστηκε το 2014, στα 19,3 δισεκατομμύρια ευρώ, από τον ιδρυτή του Facebook, Μαρκ Ζούκερμπεργκ.

Μια παιδική ηλικία γεμάτη στερήσεις

Ο Γιαν Κουμ γεννήθηκε στις 24 Φεβρουαρίου 1976, στο Κίεβο της τότε σοβιετικής Ουκρανίας. Μοναχοπαίδι, μέσα σε μια εβραϊκή οικογένεια χωρίς πολλά χρήματα και κυρίως χωρίς όνειρα για το μέλλον, αναγκάστηκε να ακολουθήσει τη μητέρα και τη γιαγιά του μέχρι και το Μάουντεν Βιου στις ΗΠΑ. Ήταν μόλις 16 ετών και ήξερε πως αυτή ήταν η μοναδική του ευκαιρία να επιβιώσει. Όχι εύκολα. Τα πρώτα χρόνια η μητέρα του εργαζόταν ως μπέιμπι σίτερ και ο ίδιος ήταν το παιδί για όλες τις δουλειές σε ένα παντοπωλείο, για να συμπληρώνει το πενιχρό εισόδημα τους.

Ακόμα και σήμερα θυμάται, όπως σημειώνει σε συνεντεύξεις του, πως στεκόταν στην ουρά για ένα πιάτο φαγητό με το κουπόνι τροφίμων στο χέρι. Ένα «εισιτήριο» που έβλεπε ως παράταση χρόνου μέχρι να καταφέρει να σταθεί στα πόδια του. Και τα κατάφερε. Τον Ιανουάριο του 2009. Στο μεσοδιάστημα ωστόσο έβαζε τα θεμέλια της επιτυχίας του.

Η πρώτη επαφή με την τεχνολογία και τα θεμέλια της επιτυχίας

Σε ηλικία 18 ετών ήταν σίγουρος πια πως ο προγραμματισμός ήταν ο δικός του κόσμος. Ένας κόσμος που έπρεπε με κάθε τρόπο να εξερευνήσει. Το 1994 γράφτηκε στο San Jose State University, στις σχολές Πληροφορικής και Μαθηματικών και ταυτόχρονα μάθαινε μόνος του δικτύωση και ασφάλεια υπολογιστών, ενώ εργαζόταν παράλληλα σε μια από τις μεγαλύτερες εταιρείες παροχής επαγγελματικών υπηρεσιών στον κόσμο -την Ernst & Young- ως ελεγκτής ασφαλείας. Ήταν δε τόσο προσηλωμένος στο έργο του, που η πρακτική του εμπειρία εξελίχθηκε πολύ πιο γρήγορα από τις πανεπιστημιακές σπουδές του με αποτέλεσμα να τις εγκαταλείψει το 1997. Τότε που προτίμησε ν’ ανοίξει μια άλλη πόρτα. Αυτήν της Yahoo, στην οποία εντάχθηκε ως μηχανικός υποδομών.

Αεικίνητος και ταγμένος στο όνειρο της ζωής του, να αφήσει δηλαδή μια για πάντα πίσω του τα δύσκολα παιδικά του χρόνια, μοίραζε το χρόνο του με φίλους που στο μέλλον θα έγραφαν τη δική τους ιστορία στην τεχνολογία με μεγάλα γράμματα. Με τους δημιουργούς του Napster (ένα από τα πιο διάσημα προγράμματα στην ιστορία του διαδικτύου που επέτρεπε στους χρήστες να ανταλλάσσουν απευθείας αρχεία μουσικής MP3 μεταξύ των υπολογιστών) και κυρίως με τον Μπράιαν Άκτον. Συνάδελφό και μελλοντικό συνιδρυτή της εφαρμογής WhatsApp.

Η ίδρυση της WhatsApp, η εξαγορά και οι «συμβολικές» υπογραφές στο κτήριο που έτρωγε με κουπόνια

Για δέκα χρόνια, από την αρχή της γνωριμίας τους, οι δύο φίλοι εργάζονταν στην ίδια εταιρεία. Το 2007 αποφάσισαν να παραιτηθούν και να κάνουν αίτηση Facebook. Η απάντηση που πήραν ήταν αρνητική. Εκείνοι όμως δεν το έβαλαν κάτω. Εξακολουθούσαν να κινούνται με πείσμα και αποφασιστικότητα ώστε να καταφέρουν να διακρίνουν έστω ένα κενό στην αγορά για να μπορέσουν να το καλύψουν. Και το εντόπισε ο Κουμ. Το 2009. Τότε που αγόρασε ένα iPhone και συνειδητοποίησε ότι το App Store, το οποίο τότε μετρούσε μόλις επτά μήνες στον «αέρα», επρόκειτο να δημιουργήσει έναν εντελώς νέο κλάδο εφαρμογών.

Επισκέφθηκε τον φίλο του Άλεξ Φίσμαν, συζήτησαν επί ώρες την ιδέα του για την εφαρμογή ανταλλαγής μηνυμάτων, εκείνος τον έφερε σε επαφή με τον πρώτο developer της εφαρμογής και τα υπόλοιπα ανήκουν στην ιστορία.

Το WhatsApp, που επέλεξε χωρίς ιδιαίτερη σκέψη το «πεισματάρικο παιδί» από την Ουκρανία απλώς και μόνο επειδή του θύμιζε τη φράση «Τι νέα;» έλαβε σάρκα και οστά στα 33α γενέθλια του δημιουργού του, ο οποίος ίδρυσε επίσημα την WhatsApp Inc. στην Καλιφόρνια. Δεν ξέχασε όμως τον φίλο του. Έπεισε τον Άκτον να ενταχθεί στην εταιρεία εξασφαλίζοντας μια αρχική χρηματοδότηση 250.000 δολαρίων και μαζί την απογείωσαν. Τόσο, που το 2014 ανάγκασε τον Ζούγκεμπερκ που κάποτε τον είχε απορρίψει, να τον καλέσει σε δείπνο. Το «επιδόρπιο»; Η πρόταση να ενταχθεί στο διοικητικό συμβούλιο του Facebook και να εξαγοράσει το WhatsApp έναντι 19,3 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Και το δέχτηκε. Μία από τις μεγαλύτερες εξαγορές στην ιστορία της τεχνολογίας, ήταν γεγονός!

Το κερασάκι στην τούρτα, η πιο γλυκιά εκδίκηση που θα μπορούσε να πάρει από την ίδια τη ζωή που στάθηκε άδικη τα πρώτα χρόνια της ζωής του, ήταν το μέρος που θέλησε να υπογράψει τη συμφωνία ο επιχειρηματίας και φιλάνθρωπος. Το κτήριο στο οποίο στεκόταν με το κουπόνι στο χέρι, για να πάρει ένα πιάτο φαγητό. Εκεί μπήκαν συμβολικά οι υπογραφές και η «σφραγίδα» πως η ζωή του Κουμ, θα άλλαζε ρότα για πάντα.

Το «συνοικέσιο» ωστόσο μπορεί να κράτησε μόλις τέσσερα χρόνια, μέχρι και τον Απρίλιο του 2018, τότε που ανακοίνωσε ότι αποχωρεί από το WhatsApp και από το διοικητικό συμβούλιο του Facebook λόγω διαφωνιών σχετικά με τη στρατηγική και τα ζητήματα ιδιωτικότητας, η περιουσία του όμως καλά κρατεί μέχρι και σήμερα. Και μετρά πολλά μηδενικά. Για την ακρίβεια υπολογίζεται στα 17 με 22 δισεκατομμύρια γι' αυτό και βρίσκεται σταθερά στη λίστα Forbes, ανάμεσα στους 20-50 πλουσιότερους ανθρώπους των Ηνωμένων Πολιτειών και στους 150-200, παγκοσμίως. Το ύψος της, εξαρτάται από την αξία των μετοχών της Meta Platforms, που κράτησε μετά την εξαγορά.

Φιλανθρωπία και επενδύσεις

Κάπως έτσι κυλά σήμερα ο χρόνος του εβραϊκής καταγωγής, Γιαν Κουμ. Επενδύει σε startups και ακίνητα, με πιο πρόσφατο απόκτημά του, το 2023, το ιστορικό κτήμα Château de la Garoupe στη Γαλλική Ριβιέρα έναντι περίπου 65 εκατομμυρίων ευρώ.

Κάνει όμως και σημαντικές δωρεές σε Πανεπιστήμια, νοσοκομεία και κοινωφελείς οργανισμούς. Τόσο στην Αμερική όσο και στο Ισραήλ. Μάλιστα, μετά τη ρωσική εισβολή που έγινε στην Ουκρανία το 2022 -ανήμερα των γενεθλίων του- ο αυτοδημιούργητος γκουρού της τεχνολογίας που δεν θέλει να τον αποκαλούν επιχειρηματία επειδή θεωρεί ότι ο βασικός του στόχος ήταν η δημιουργία χρήσιμων προϊόντων και όχι ο πλουτισμός, δώρισε δεκάδες εκατομμύρια δολάρια σε εβραϊκές οργανώσεις που παρείχαν ανθρωπιστική βοήθεια στους συμπατριώτες του.