Γιατί επιμένει ο πληθωρισμός τροφίμων στην Ευρώπη - Οι παράγοντες που οδηγούν σε αυξήσεις τιμών

Ο πληθωρισμός τροφίμων στην Ευρωζώνη διατηρείται σε υψηλότερα επίπεδα σε σχέση με την περίοδο πριν τον κορονοϊό, κυρίως λόγω των αυξήσεων στις διεθνείς τιμές ορισμένων προϊόντων, σύμφωνα με μελέτη της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Ο γενικός δείκτης τιμών τροφίμων διαμορφώθηκε στο 2,9% σε μέσα επίπεδα το 11μηνο Ιανουαρίου-Νοεμβρίου του 2025, υψηλότερα από τον μακροχρόνιο μέσο όρο πριν από την πανδημία (2,2%), με αιχμή τις αυξήσεις στο κρέας, τον καφέ, το τσάι, το κακάο, τη σοκολάτα και τα γλυκά. Οι μεγάλες ανατιμήσεις στα προϊόντα αυτά εξηγούν πάνω από το 50% της αύξησης του ετήσιου πληθωρισμού τροφίμων, παρά το ότι ο συντελεστής στάθμισής τους στον σχετικό δείκτη είμαι χαμηλότερος από 25%. Σε αντίθεση με τα προϊόντα αυτά, οι αυξήσεις στα υπόλοιπα τρόφιμα έχουν σε γενικές γραμμές ομαλοποιηθεί μετά την εκτίναξη τη διετία 2022-2023, με αποκορύφωμα τον Μάρτιο του 2023 που ο γενικός δείκτης τροφίμων εκτινάχθηκε 15,5% σε ετήσια βάση.

Οι παράγοντες των αυξήσεων

Οι αυξήσεις στις διεθνείς τιμές των τροφίμων είχαν ξεκινήσει από την περίοδο της πανδημίας, εξ αιτίας ακραίων καιρικών φαινομένων που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή, ενώ εντάθηκαν μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Τότε οι αυξήσεις αφορούσαν περισσότερο στο σιτάρι και τα δημητριακά, τη ζάχαρη, τα αυγά και γαλακτοκομικά προϊόντα. Στη συνέχεια είχαμε την αύξηση στις διεθνείς τιμές του ελαιόλαδου, λόγω της μειωμένης παραγωγής των μεσογειακών χωρών που είναι οι κύριοι παραγωγοί , ενώ την τελευταία διετία είναι το κρέας, η σοκολάτα, το κακάο και ο καφές που επιβαρύνουν ιδιαίτερα τους καταναλωτές.

Οι διεθνείς τιμές του καφέ είχαν υπερδιπλασιαστεί στις αρχές του 2025 σε σχέση με τις αρχές του 2024. Στη συνέχεια, σύμφωνα με το Trading Economics, υποχώρησαν κατά 28% από τον Φεβρουάριο έως τον Ιούλιο του 2025, για να αυξηθούν ξανά περίπου 40% έως τον Νοέμβριο και να μειωθούν στη συνέχεια. Η μελέτη της ΕΚΤ σημειώνει ότι οι μεταβολές στις διεθνείς τιμές των τροφίμων περνούν με χρονική καθυστέρηση στις τιμές καταναλωτή, όπως είχε υπογραμμίσει και παλαιότερη έρευνα του ΔΝΤ, γεγονός που σημαίνει ότι και οι μειώσεις στις διεθνείς τιμές εμφανίζονται μετά από κάποιο χρονικά διάστημα στις τιμές που πληρώνουν οι καταναλωτές.

Η εκτίναξη της διεθνούς τιμής της σοκολάτας είχε ξεκινήσει από δεύτερο εξάμηνο του 2023 και κορυφώθηκε τον Απρίλιο του 2024, ενώ στη συνέχεια υποχώρησε αλλά κινείται σε υψηλά επίπεδα, σύμφωνα με το Trading Economics.

28% αύξηση στην τιμή παραγωγού στο κρέας

Οι αυξήσεις στο κρέας αφορούν βασικά το μοσχάρι, με τις τιμές παραγωγού στην Ευρώπη να αυξάνονται κατά μέσο όρο κατά 28% στα τέλη του περασμένου Νοεμβρίου σε ετήσια βάση, σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Μετά τη σταθεροποίησή τους τον Οκτώβριο, οι τιμές επανήλθαν στην ανοδική τάση τους σε ιστορικά υψηλά επίπεδα «λόγω της διαρθρωτικά περιορισμένης διαθεσιμότητας ζώων και της ισχυρής παγκόσμιας ζήτησης». Στο πρώτο 9μηνο του 2025, η παραγωγή στην ΕΕ μειώθηκε κατά 3,7% σε ετήσια βάση, με σημαντική υποχώρηση σε χώρες που είναι μεγάλοι παραγωγοί, όπως τη Γερμανία (-6,8%), τη Γαλλία και την Ισπανία (-2,8% και οι δύο). Η μείωση της παραγωγής είχε ως αποτέλεσμα τη μεγάλη αύξηση των εισαγωγών βόειου κρέατος κατά 14,2% (στο πρώτο 8μηνο του 2025).

Την αύξηση των διεθνών τιμών στο βόειο κρέας καταγράφει και ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ (FAO), ο οποίος σημειώνει ότι ο δείκτης τιμών κρέατος αυξήθηκε κατά 5,1% το 2025. Ωστόσο, αναφέρει ότι οι τιμές του βόειου και του πρόβειου κρέατος αυξήθηκαν απότομα σε ετήσια βάση, λόγω ισχυρής ζήτησης για εισαγωγές και περιορισμένης διαθεσιμότητας εξαγωγών. Αντίθετα, οι τιμές για το χοιρινό κρέας μειώθηκαν, καθώς εξασθένησε η παγκόσμια ζήτηση για εισαγωγές, ενώ οι τιμές για το κοτόπουλο μειώθηκαν λίγο λόγω μεγάλης προσφοράς.

Η ανάλυση του πληθωρισμού στα τρόφιμα με βάση μοντέλο που χρησιμοποίησαν οι αναλυτές της ΕΚΤ έδειξε ότι στις αυξήσεις των τιμών συμβάλει και η αύξηση των μισθών στον τομέα λιανικών πωλήσεων. Τα τελευταία στοιχεία για τις αμοιβές ανά εργαζόμενο σε διάφορους κλάδους της οικονομίας έδειξαν ότι οι αυξήσεις μισθών στο εμπόριο, τις μεταφορές και τα καταλύματα παρέμειναν υψηλές το 2025 σε σχέση με τα προ πανδημίας επίπεδα.

Η ΕΚΤ αναμένει, πάντως, ότι ο πληθωρισμός τροφίμων θα μειωθεί σημαντικά το 2026, υποχωρώντας κοντά στο 2% στα τέλη του έτους, καθώς θα εξασθενήσει ο αντίκτυπος από προηγούμενες αυξήσεις στις διεθνείς τιμές τους έως το καλοκαίρι.