Γιατί κάνει τόση ζέστη αφού η Γη βρίσκεται πιο μακριά από τον Ήλιο; Τι είναι το αφήλιο

Ενώ η Ευρώπη βιώνει ακόμη ένα κύμα υψηλών θερμοκρασιών, η Γη πέρασε χθες Δευτέρα 6 Ιουλίου από το αφήλιο, δηλαδή το πιο απομακρυσμένο σημείο της τροχιάς της γύρω από τον Ήλιο. Εκείνη την ημέρα ο πλανήτης μας βρέθηκε σε απόσταση περίπου 152,1 εκατομμυρίων χιλιομέτρων από το άστρο του ηλιακού μας συστήματος.

Το γεγονός αυτό γεννά κάθε χρόνο την ίδια απορία: αν η Γη βρίσκεται τώρα πιο μακριά από τον Ήλιο, γιατί στο βόρειο ημισφαίριο επικρατεί καλοκαίρι και συχνά έντονοι καύσωνες;

Όπως αναφέρεται σε σχετικό άρθρο του Forbes, η εξήγηση βρίσκεται σε μία βασική αρχή της αστρονομίας. Οι εποχές δεν καθορίζονται από την απόσταση της Γης από τον Ήλιο, αλλά από την κλίση του άξονά της, που φτάνει περίπου τις 23,5 μοίρες. Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, το βόρειο ημισφαίριο είναι στραμμένο προς τον Ήλιο. Έτσι, οι ηλιακές ακτίνες πέφτουν πιο κάθετα στην επιφάνεια της Γης, οι ημέρες έχουν μεγαλύτερη διάρκεια και το έδαφος απορροφά περισσότερη ενέργεια.

Αυτός είναι ο βασικός λόγος που έχουμε καλοκαίρι, παρότι ο πλανήτης βρίσκεται στο πιο μακρινό σημείο της τροχιάς του. Αντίθετα, στις αρχές Ιανουαρίου η Γη βρίσκεται στο περιήλιο, δηλαδή στο κοντινότερο σημείο της στον Ήλιο, περίπου πέντε εκατομμύρια χιλιόμετρα πιο κοντά από ό,τι τον Ιούλιο.

Ο ρόλος της τροχιάς της Γης

Η τροχιά της Γης δεν είναι τέλεια κυκλική αλλά ελαφρώς ελλειπτική. Ωστόσο, αυτή η μεταβολή στην απόσταση προκαλεί μόνο μια σχετικά μικρή διαφορά στην ηλιακή ακτινοβολία που δέχεται ο πλανήτης και δεν είναι αρκετή για να εξηγήσει τις εποχές.

Υπάρχει όμως και ένας ακόμη λόγος που τα καλοκαίρια στο βόρειο ημισφαίριο είναι συχνά πιο θερμά. Το μεγαλύτερο μέρος της ξηράς του πλανήτη βρίσκεται στο βόρειο ημισφαίριο, όπου ζει και η συντριπτική πλειονότητα του παγκόσμιου πληθυσμού. Οι ήπειροι θερμαίνονται πιο γρήγορα από τους ωκεανούς, κάτι που ενισχύει την αίσθηση και την ένταση της ζέστης.

...και αυτός της κλιματικής αλλαγής

Το γιατί, όμως, οι καύσωνες μοιάζουν να γίνονται ολοένα πιο ακραίοι δεν εξηγείται από την αστρονομία αλλά από την κλιματική επιστήμη. Οι διεθνείς επιστημονικοί οργανισμοί επισημαίνουν ότι η αύξηση των αερίων του θερμοκηπίου έχει ανεβάσει τη μέση θερμοκρασία του πλανήτη, με αποτέλεσμα τα ακραία θερμά επεισόδια να εμφανίζονται πιο συχνά, να διαρκούν περισσότερο και να είναι πιο έντονα.

Οι καύσωνες παραμένουν φυσικό μετεωρολογικό φαινόμενο, όμως η κλιματική αλλαγή μεταβάλλει το υπόβαθρο μέσα στο οποίο εκδηλώνονται. Με απλά λόγια, δεν αλλάζει η τροχιά της Γης γύρω από τον Ήλιο, αλλά οι συνθήκες της ατμόσφαιρας που κάνουν τη ζέστη πιο επίμονη και πιο ακραία.

Το αφήλιο, λοιπόν, υπενθυμίζει κάθε χρόνο ότι οι εποχές ακολουθούν σταθερά αστρονομικά μοτίβα εδώ και εκατομμύρια χρόνια. Αυτό που αλλάζει σήμερα είναι το κλίμα της Γης και αυτή η μεταβολή εξηγεί γιατί οι σύγχρονοι καύσωνες είναι ολοένα πιο δύσκολοι και πιο επικίνδυνοι.