Η Ελλάδα θέτει τη στεγαστική κρίση στο Eurogroup - Πλοηγός τα μοντέλα Ισπανίας, Ιρλανδίας, Κροατίας

Με την στεγαστική κρίση να εξελίσσεται σε κοινωνική μάστιγα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με πρωτοβουλία της Ελλάδας, το θέμα θα βρεθεί ψηλά στην ατζέντα των συζητήσεων στο άτυπο Eurogroup της Παρασκευής στη Λευκωσία υπό την προεδρία του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκου Πιερρακάκη, με στόχο την αναζήτηση μέτρων που θα ενισχύσουν τη προσφορά κατοικιών και θα βάλουν φρένο στην αύξηση των ενοικίων.

Όπως ανέφερε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας, η Ελλάδα αναλαμβάνει πρωτοβουλία ώστε το θέμα να συζητηθεί στο άτυπο Eurogroup της Λευκωσίας με στόχο την ανταλλαγή καλών πρακτικών και αποτελεσματικών πολιτικών. Στο Eurogroup θα παρουσιαστούν τα επιτυχημένα μοντέλα για στεγαστικής πολιτικής που εφαρμόζουν τρεις ευρωπαϊκές χώρες, η Ισπανία, η Κροατία και η Ιρλανδία, με κεντρικούς άξονες την αύξηση της φορολογίας για τα κλειστά σπίτια, την κρατική χρηματοδότηση για την κατασκευή κατοικιών και επιδοτήσεις για φθηνότερη στέγη και τους αυστηρούς περιορισμούς στις βραχυχρόνιες μισθώσεις.

Αναλυτικότερα:

Ισπανία

Το Κρατικό Σχέδιο Στέγασης 2026–2030 ύψους 7 δισ. ευρώ προβλέπει μεταξύ άλλων τα εξής:

- Επέκταση της Δημόσιας Στέγης.

- Διάθεση περίπου 2,8 δισ. ευρώ για την κατασκευή και απόκτηση νέων κοινωνικών-δημόσιων κατοικιών.

- Οι επιδοτούμενες ή κοινωνικές κατοικίες που κατασκευάζονται με δημόσιο χρήμα προστατεύονται μόνιμα και δεν επιτρέπεται να αποχαρακτηριστούν ή να πουληθούν σε ιδιώτες.

- Θέσπιση δημόσιου συστήματος ενοικίασης έως και 75 έτη με το ύψος του ενοικίου να περιορίζεται στο 30% του εισοδήματος των δικαιούχων.

- Ανακαίνιση υφιστάμενων κτιρίων με έμφαση στην προσβασιμότητα και την «πράσινη» μετάβαση.

- Κατασκευή κατοικιών σε υποβαθμισμένες η απομακρυσμένες η ερημωμένες περιοχές της χώρας.

- Στήριξη των νέων με άμεσες επιδοτήσεις και στεγαστικά βοηθήματα καθώς η χώρα καταγράφει από τα υψηλότερα ποσοστά νέων στην Ευρώπη που αδυνατούν να φύγουν από το πατρικό τους.

- Αυστηροί περιορισμοί, πλαφόν και υποχρεώσεις των μεγάλων πλατφορμών (όπως Airbnb και Booking.com) να αφαιρούν άμεσα παράνομα ή μη αδειοδοτημένα τουριστικά καταλύματα.

Ιρλανδία

Με βάση το «εθνικό σχέδιο 2025–2030» θα κατασκευαστούν 300.000 νέες κατοικίες έως το 2030 ενώ φέτος το κονδύλι φτάνει στο ύψος-ρεκόρ των 11,3 δισ. ευρώ. Το πακέτο περιλαμβάνει:

- Επιβολή πλαφόν στις αυξήσεις των ενοικίων από τον περασμένο Μάρτιο. Οι αυξήσεις ενοικίων σε όλη τη χώρα δεν μπορούν να υπερβαίνουν το 2% ετησίως ή τον ρυθμό του πληθωρισμού, ανάλογα ποιο μέγεθος είναι χαμηλότερο. Ωστόσο τα διαμερίσματα που κατασκευάστηκαν μετά τον Ιούνιο του 2025 εξαιρούνται από το όριο του 2% και οι αυξήσεις τους συνδέονται με τον πληθωρισμό. Οι ιδιοκτήτες μπορούν να επαναφέρουν το ενοίκιο στις τρέχουσες τιμές αγοράς μόνο εάν ένας ενοικιαστής αποχωρήσει οικειοθελώς ή εάν ολοκληρωθεί ένας 6ετής κύκλος ενοικίασης χωρίς υπαιτιότητα του ιδιοκτήτη.

- Δραστική μείωση του ΦΠΑ για την πώληση έτοιμων διαμερισμάτων από το 13,5% στο 9% έως το 2030.

- Θέσπιση φόρου τουλάχιστον 7% επί της εμπορικής αξίας σε ιδιοκτήτες με εγκαταλελειμμένα ακίνητα αναγκάζοντάς τους είτε να τα ανακαινίσουν είτε να τα πουλήσουν. 

- Πλήρη απαλλαγή από το φόρο εισοδήματος για τα έσοδα που αποκτούν εταιρείες που επενδύουν στο κρατικό μοντέλο «Cost Rental» (προσιτά ενοίκια που καλύπτουν μόνο το κόστος κατασκευής/διαχείρισης).

- Διάθεση κονδυλίου ύψους 2,9 δισ. ευρώ για την κατασκευή 10.200 νέων κοινωνικών κατοικιών και την αγορά υφιστάμενων ακινήτων από το κράτος.

Κροατία

Οι βασικές παρεμβάσεις του Εθνικού Σχεδίου Στεγαστικής Πολιτικής έως το 2030 προβλέπουν:

- Θέσπιση νέου ετήσιου φόρου στους ιδιοκτήτες με κλειστά σπίτια ως μέσο πίεσης για να τα βγάλουν στην αγορά των μακροχρόνιων μισθώσεων. Ο φόρος κυμαίνεται από 0,60 έως 8 ευρώ ανά τ.μ. ετησίως με το ακριβές ποσό να καθορίζεται από τους δήμους με βάση την τοποθεσία και την παλαιότητα και επιβάλλεται σε όλα τα οικιστικά ακίνητα, τις εξοχικές κατοικίες και τα κενά διαμερίσματα.. Από το φόρο εξαιρούνται όσοι ιδιοκτήτες χρησιμοποιούν το ακίνητο ως κύρια κατοικία τους ή το νοικιάζουν με μακροχρόνια μίσθωση για τουλάχιστον 10 μήνες το χρόνο.

- Για τα νέα διαμερίσματα που κατασκευάζονται μέσω του κρατικού προγράμματος η ανώτατη τιμή πώλησης διαμορφώνεται στα 2.104 ευρώ ανά τ.μ. με βάση νόμο για την προσιτή στέγαση.

- Κατασκευή και ενεργοποίηση περίπου 9.000 νέων οικιστικών μονάδων έως το 2030, εκ των οποίων τουλάχιστον οι μισές θα διατεθούν αποκλειστικά για μη κερδοσκοπική, προσιτή ενοικίαση.

- Καταβολή από το κράτος εφάπαξ χρηματικών ποσών και εγγύηση ενοικίου ώστε ιδιώτες να παραχωρήσουν τα κλειστά τους διαμερίσματα για προσιτό ενοίκιο.

- Επιστροφή ΦΠΑ 50% για την αγορά νεόδμητου ακινήτου, πλήρης απαλλαγή ή επιστροφή του φόρου μεταβίβασης για την αγορά πρώτης κατοικίας για νέους έως 45 ετών.

- Οι Δήμοι μπορούν να θέτουν αυστηρά όρια και να απαγορεύουν νέες άδειες Airbnb σε περιοχές όπου η στέγαση για τους μόνιμους κατοίκους έχει γίνει απρόσιτη.