Καμία αξία ο κινηματογράφος «Πάλας» για το Υπουργείο Πολιτισμού - «Κοινού τύπου κλειστή αίθουσα»

«Τίτλους τέλους» σε έναν από τους παλιότερους και πιο ιστορικούς κινηματογράφους της Αθήνας, ρίχνει το Υπουργείο Πολιτισμού, με την απόφασή του να μην χαρακτηρίσει το «Πάλας» στο Παγκράτι ως νεώτερο μνημείο, ανοίγοντας έτσι διάπλατα το δρόμο για τη μετατροπή του σε εμπορικό κατάστημα, όπως φημολογείται έντονα εδώ και μεγάλο διάστημα.

Το σκεπτικό του Κεντρικού Συμβουλίου Νεώτερων Μνημείων (ΚΣΝΜ) του Υπουργείου Πολιτισμού, το οποίο συνεδρίασε την Πέμπτη (14/5) μεταξύ άλλων και για τον χαρακτηρισμό η μη του «Πάλας» ως νεώτερο μνημείο, δημοσιεύτηκε επίσημα.

Όπως αναφέρει το ΚΣΝΜ, «αποφασίζει τον μη χαρακτηρισμό ως μνημείου...του Κινηματογράφου «Πάλας»...στο Παγκράτι...διότι αποτελεί κοινού κτιριακού τύπου κλειστή αίθουσα κινηματογράφου συνοικιακού χαρακτήρα και δεν φέρει αξιόλογα στοιχεία από αρχιτεκτονική, τυπολογική, μορφολογική, καλλιτεχνική και ιστορική άποψη, ώστε να πληροί τις προϋποθέσεις που ορίζει ο Ν.4858/2021 για τον χαρακτηρισμό του ως νεώτερο μνημείο από το Υπουργείο Πολιτισμού».

Η λιτή και αρκετά σύντομη, θα έλεγε κανείς, αυτή αναφορά, κλείνει τον ιστορικό κύκλο μίας ξεχωριστής γωνιάς συλλογικής μνήμης στο κέντρο της Αθήνας, σε μια εποχή που οι κινηματογράφοι πλέον αποτελούν «είδος υπό εξαφάνιση».

«Απαξιωτική αναφορά»

«Το κτίριο του Πάλας πληροί τις προϋποθέσεις για τον χαρακτηρισμό του ως μνημείο», αντιτείνει, μιλώντας στον FLASH, η Ειρήνη Γρατσία, συντονίστρια της οργάνωσης MONUMENTA για την προστασία των μνημείων.

Κάνοντας λόγο για μια απόφαση που μοιάζει μάλλον «απαξιωτική», η κ. Γρατσία τονίζει ότι «δεν πρέπει να βλέπουμε την εγκατάλειψη που έχει οδηγήσει το κτίριο στη σημερινή του κατάσταση, εξωτερικά τουλάχιστον».

Η MONUMENTA ένωσε τις δυνάμεις της με κατοίκους, επιστήμονες, συλλογικότητες, αλλά και με τον Δήμο Αθηναίων, που διεκδικούν εδώ και δύο περίπου χρόνια την προστασία ολόκληρου του κτιρίου του «Πάλας», πέρα από τον θερινό κινηματογράφο στην ταράτσα του κτιρίου, ο οποίος έχει κηρυχθεί διατηρητέος στη χρήση πολλά χρόνια πριν.

«Έργο γνωστού αρχιτέκτονα και τοπόσημο»

Όπως είχε αναφέρει ο Ματθαίος Πόταγας, γιος του ιδρυτή και πρώτου ιδιοκτήτη του «Πάλας», ο οποίος πέθανε το 2021, ο κινηματογράφος είχε χτιστεί με την υπογραφή ενός από τους σημαντικότερους αρχιτέκτονες της μεσοπολεμικής Αθήνας, του Βασίλειου Κασσάνδρα.

Άλλα έργα του Κασσάνδρα -τα οποία συνδημιούργησε με τον Λεωνίδα Μπόνη- είναι το Μετοχικό Ταμείο Στρατού, κομμάτι του οποίου είναι το θέατρο «Παλλάς» στη Βουκουρεστίου, αλλά και το θέατρο Rex, που έχει χαρακτηριστεί ως το πιο «νεοϋορκέζικο» κτίριο στην Αθήνα. Οι αρχιτέκτονες αυτοί έχουν αφήσει βαρύ αποτύπωμα στον εμπορικό και ψυχαγωγικό κτιριακό χάρτη της Αθήνας.

Και μπορεί στο εξωτερικό του κτιρίου να μην διακρίνεται κάτι αξιοσημείωτο -ειδικά υπό το βάρος του χρόνου και των διαφόρων «προσθηκών»- ωστόσο η χειμερινή αίθουσα θεωρείται εξαιρετικό δείγμα αθηναϊκού μοντερνισμού, με στοιχεία που πλέον συναντάμε σε πολύ λίγα τέτοια κτίρια στην πόλη.

«Το ‘Πάλας’ και παλαιό είναι -ξεπερνά τα 100 χρόνια-, και έργο γνωστού αρχιτέκτονα είναι, αλλά είναι και τοπόσημο», τονίζει η Ειρήνη Γρατσία.

Στέκεται ειδικά στην αναφορά της απόφασης στο «συνοικιακό χαρακτήρα» του κινηματογράφου. «Τι σημαίνει τοπική εμβέλεια; Δεν είναι Αθήνα το Παγκράτι; Υπάρχει κάποιος από την Αθήνα που δεν είχε πάει στο Πάλας να δει ταινία;», σημειώνει για την ιστορικότητα και την εμβέλεια του κτιρίου.

Παρά το γεγονός ότι μπορούν να γίνουν και άλλες θεσμικές ενέργειες για τη διάσωση του κινηματογράφου, οι συνθήκες γίνονται πλέον πολύ αντίξοες για το «Πάλας» ενώ φαίνεται πως υπάρχει μια νέα εικόνα για την Αθήνα που επιβάλλεται «με ορμή», με τη συλλογική και αρχιτεκτονική μνήμη να μοιάζει συχνά ως ένα στοιχείο περιττό.