Κάνναβη και εγκέφαλος: Πώς επηρεάζεται η λειτουργία της μνήμης, σύμφωνα με μελέτη

Οι επιπτώσεις της χρήσης κάνναβης στη μνήμη είναι ένα θέμα που συζητείται συχνά, συνήθως με χιούμορ. Πίσω όμως από τα αστεία, η επιστήμη έχει δείξει επανειλημμένα ότι η οξεία χρήση κάνναβης δυσκολεύει την απομνημόνευση. Μέχρι πρόσφατα, τα περισσότερα δεδομένα αφορούσαν κυρίως τη λεκτική μνήμη και τη λεγόμενη μνήμη εργασίας – δηλαδή την ικανότητα να συγκρατούμε λέξεις ή πληροφορίες για σύντομο χρονικό διάστημα. Τι συμβαίνει όμως με τις υπόλοιπες μορφές μνήμης που χρησιμοποιούμε καθημερινά;

Σε αυτό το ερώτημα επιχείρησε να απαντήσει νέα μελέτη από το Washington State University, με επικεφαλής τους ερευνητές Carrie Cuttler και Ryan McLaughlin. Οι επιστήμονες θέλησαν να εξετάσουν αν η κάνναβη επηρεάζει και άλλες, πιο «λειτουργικές» μορφές μνήμης, όπως την προοπτική μνήμη, την ικανότητα, δηλαδή, να θυμόμαστε ότι πρέπει να κάνουμε κάτι στο μέλλον, ή την επεισοδιακή μνήμη, την ανάκληση προσωπικών εμπειριών.  

Πώς σχεδιάστηκε το πείραμα με τις τρεις ομάδες 

Το πείραμα ήταν απλό στη σύλληψη, αλλά απαιτητικό στην πράξη: 120 ενήλικες, που επιλέχθηκαν από καταστήματα κάνναβης κοντά στο πανεπιστήμιο, χωρίστηκαν τυχαία σε τρεις ομάδες. Η μία έλαβε υψηλή δόση THC, η δεύτερη μέτρια δόση και η τρίτη εικονικό σκεύασμα (placebo). Αξίζει να σημειωθεί ότι ακόμη και στην ομάδα placebo ένας συμμετέχων αποχώρησε, δηλώνοντας ότι «ένιωσε έντονα αποτελέσματα», γεγονός που δείχνει πόσο ισχυρός μπορεί να είναι ο ρόλος της προσδοκίας.

Οι συμμετέχοντες οδηγήθηκαν σε ειδικά διαμορφωμένο χώρο ατμίσματος, όπου τους δόθηκαν σαφείς οδηγίες για τον τρόπο εισπνοής. Οι ερευνητές κατέγραφαν τη διάρκεια κάθε ρουφηξιάς και τον αριθμό εισπνοών, ώστε να διασφαλίζεται ο έλεγχος της δόσης. Στη συνέχεια, όλοι υποβλήθηκαν σε περίπου μία ώρα δοκιμασιών μνήμης, που κάλυπταν διαφορετικά γνωστικά πεδία. Η διαδικασία μπορεί να ακούγεται κουραστική, όμως τα αποτελέσματα ήταν αποκαλυπτικά.

Ποιες μορφές μνήμης επηρεάστηκαν περισσότερο

Συνολικά, 15 από τα 21 επιμέρους τεστ έδειξαν στατιστικά σημαντική επιδείνωση της επίδοσης μετά τη χρήση κάνναβης. Οι επιδράσεις δεν περιορίστηκαν στη λεκτική μνήμη, αλλά επεκτάθηκαν σε οπτικοχωρικές δεξιότητες, στην ικανότητα να θυμόμαστε την πηγή μιας πληροφορίας (source memory), ακόμη και στην αντίληψη της χρονικής σειράς γεγονότων. Ενδιαφέρον έχει ότι επηρεάστηκε και η προοπτική μνήμη, δηλαδή η ικανότητα να θυμόμαστε ότι «έχουμε κάτι να κάνουμε», μια δεξιότητα κρίσιμη για την καθημερινή λειτουργικότητα.

Η μόνη κατηγορία που δεν φάνηκε να πλήττεται σημαντικά ήταν η επεισοδιακή μνήμη περιεχομένου – με απλά λόγια, η ανάκληση του «τι συνέβη» σε μια προσωπική εμπειρία. Ωστόσο, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι αυτό δεν σημαίνει πως η κάνναβη είναι αβλαβής σε αυτόν τον τομέα, αλλά ότι στη συγκεκριμένη δοκιμασία δεν εντοπίστηκε στατιστικά σαφές αποτέλεσμα.

Τι σημαίνουν τα ευρήματα

Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η οξεία χρήση κάνναβης έχει πιο εκτεταμένες βραχυπρόθεσμες επιπτώσεις στη μνήμη απ’ ό,τι είχε επιβεβαιωθεί μέχρι σήμερα. Δεν πρόκειται μόνο για δυσκολία στο να θυμηθεί κανείς μια λίστα λέξεων, αλλά για ευρύτερη επίδραση σε δεξιότητες που σχετίζονται με την οργάνωση της καθημερινότητας, τη λήψη αποφάσεων και την αξιολόγηση πληροφοριών.

Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο Journal of Psychopharmacology και έρχεται σε μια περίοδο όπου η χρήση κάνναβης αυξάνεται παγκοσμίως. Οι ερευνητές τονίζουν ότι η καλύτερη κατανόηση των άμεσων γνωστικών επιπτώσεων είναι κρίσιμη τόσο για τη δημόσια υγεία όσο και για τη διαμόρφωση υπεύθυνων οδηγιών χρήσης.