Καρκίνος: Η ουσία αμιβανταμάμπη εξαφάνισε ολόκληρους όγκους σε κλινική μελέτη

Μια νέα κλινική δοκιμή του φαρμάκου αμιβανταμάμπη δίνει ελπιδοφόρα μηνύματα για την αντιμετώπιση ορισμένων μορφών καρκίνου, με τους ερευνητές να κάνουν λόγο για ιδιαίτερα ενθαρρυντικά αποτελέσματα σε ασθενείς που είχαν περιορισμένες θεραπευτικές επιλογές.

Παρότι αρκετά δημοσιεύματα την περιγράφουν ως «εμβόλιο κατά του καρκίνου», η αμιβανταμάμπη δεν είναι προληπτικό εμβόλιο, όπως εκείνα που προστατεύουν από λοιμώξεις, αλλά μια θεραπευτική ένεση που χορηγείται σε ανθρώπους που έχουν ήδη διαγνωστεί με καρκίνο, με στόχο να βοηθήσει τον οργανισμό να καταπολεμήσει τη νόσο και να περιορίσει την ανάπτυξη των όγκων. 

Μια νέα θεραπεία για ασθενείς με περιορισμένες επιλογές

Η μελέτη αφορούσε ασθενείς με καρκίνο κεφαλής και τραχήλου, των οποίων η νόσος είχε επανεμφανιστεί ή είχε εξαπλωθεί και δεν ανταποκρινόταν πλέον στις διαθέσιμες θεραπείες, όπως η χημειοθεραπεία και η ανοσοθεραπεία. Πρόκειται για μια κατηγορία ασθενών που συνήθως έχει λίγες εναλλακτικές επιλογές θεραπείας. Οι ερευνητές δοκίμασαν το φάρμακο σε 102 ασθενείς, στο πλαίσιο μιας διεθνούς μελέτης που πραγματοποιήθηκε σε 11 χώρες.

Τι έδειξαν τα αποτελέσματα

Τα αποτελέσματα θεωρήθηκαν ιδιαίτερα εντυπωσιακά. Σε 43 από τους 102 ασθενείς οι όγκοι είτε συρρικνώθηκαν σημαντικά είτε εξαφανίστηκαν εντελώς.

Από αυτούς:

• 28 ασθενείς παρουσίασαν σημαντική μείωση του μεγέθους των όγκων.
• 15 ασθενείς δεν είχαν πλέον ανιχνεύσιμο όγκο μετά τη θεραπεία.

Οι γιατροί ανέφεραν ότι σε αρκετές περιπτώσεις οι αλλαγές ήταν ορατές μέσα σε λίγες εβδομάδες από την έναρξη της αγωγής.

Πώς λειτουργεί το φάρμακο

Η αμιβανταμάμπη  επιτίθεται στον καρκίνο με τρεις διαφορετικούς μηχανισμούς ταυτόχρονα.

Αρχικά μπλοκάρει την EGFR, μια πρωτεΐνη που συμβάλλει στην ανάπτυξη των καρκινικών κυττάρων. Παράλληλα στοχεύει τη λεγόμενη οδό MET, την οποία συχνά χρησιμοποιούν οι όγκοι για να «ξεφεύγουν» από τις θεραπείες. Τέλος, φαίνεται ότι ενεργοποιεί και το ανοσοποιητικό σύστημα ώστε να αναγνωρίζει και να επιτίθεται πιο αποτελεσματικά στον όγκο. Αυτή η συνδυαστική δράση θεωρείται ένας από τους λόγους που τα αποτελέσματα ήταν τόσο ισχυρά.

Ένεση αντί για ορό

Ένα ακόμη πλεονέκτημα της θεραπείας είναι ο τρόπος χορήγησης. Σε αντίθεση με πολλές αντικαρκινικές θεραπείες που απαιτούν πολύωρη ενδοφλέβια έγχυση, η αμιβανταμάμπη χορηγείται με μια μικρή υποδόρια ένεση κάθε τρεις εβδομάδες. Αυτό σημαίνει ότι η διαδικασία είναι πιο γρήγορη και λιγότερο ταλαιπωρεί τους ασθενείς, ενώ διευκολύνει και τα εξωτερικά ιατρεία των νοσοκομείων.

Η εμπειρία ενός ασθενούς

Ανάμεσα στους συμμετέχοντες ήταν και ο 56χρονος Καρλ Γουόλς από το Μπέρμιγχαμ, ο οποίος διαγνώστηκε με καρκίνο της γλώσσας το 2024. Αρχικά υποβλήθηκε σε χημειοθεραπεία και ανοσοθεραπεία, χωρίς όμως το επιθυμητό αποτέλεσμα. Στη συνέχεια εντάχθηκε στη νέα κλινική δοκιμή.

Όπως περιγράφει, πριν ξεκινήσει τη θεραπεία δυσκολευόταν να μιλήσει και να φάει λόγω του πόνου και του πρηξίματος στην περιοχή του όγκου. Μετά την έναρξη της αγωγής τα συμπτώματα μειώθηκαν σημαντικά και η καθημερινότητά του βελτιώθηκε αισθητά. Μάλιστα αναφέρει ότι χρειάστηκαν μόλις δύο κύκλοι θεραπείας για να αρχίσει να επιστρέφει σε μια πιο φυσιολογική διατροφή, ενώ μετά από περίπου έξι μήνες μπορούσε πλέον να τρώει κανονικά.

Τι σημαίνουν τα ευρήματα

Οι ερευνητές τονίζουν ότι η μελέτη επικεντρώθηκε σε μια ιδιαίτερα δύσκολη μορφή καρκίνου κεφαλής και τραχήλου που δεν σχετίζεται με τον ιό HPV. Αυτοί οι όγκοι θεωρούνται συνήθως πιο δύσκολοι στη θεραπεία και έχουν χειρότερη πρόγνωση. Σύμφωνα με τα στοιχεία της μελέτης, οι ασθενείς έζησαν κατά μέσο όρο 12,5 μήνες μετά την έναρξη της θεραπείας, παρά το γεγονός ότι είχαν εξαντλήσει τις καθιερωμένες θεραπευτικές επιλογές.

Το επόμενο βήμα

Παρότι τα αποτελέσματα είναι πολλά υποσχόμενα, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι απαιτούνται μεγαλύτερες μελέτες για να επιβεβαιωθεί η αποτελεσματικότητα της θεραπείας και να καθοριστεί ποιοι ασθενείς μπορούν να ωφεληθούν περισσότερο. Η αμιβανταμάμπη εξετάζεται ήδη σε περίπου 60 κλινικές δοκιμές παγκοσμίως, κυρίως για τον καρκίνο του πνεύμονα, αλλά και για άλλες μορφές καρκίνου, όπως του παχέος εντέρου, του εγκεφάλου και του στομάχου.

Αν τα επόμενα στάδια της έρευνας επιβεβαιώσουν τα σημερινά ευρήματα, οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η θεραπεία θα μπορούσε να προσφέρει μια νέα επιλογή σε χιλιάδες ασθενείς που σήμερα έχουν πολύ περιορισμένες δυνατότητες αντιμετώπισης της νόσου.