Ο Μητσοτάκης στον Λευκό Οίκο: Τι περιέχει ο «φάκελος» για τον Τράμπ

Ο Ντόναλντ Τραμπ στη διάσκεψη του ΝΑΤΟ στο Λονδίνο
Ο Ντόναλντ Τραμπ στη διάσκεψη του ΝΑΤΟ στο Λονδίνο

Ποια θα είναι τα διπλωματικά όπλα που θα χρησιμοποιήσει η κυβέρνηση στις επαφές του πρωθυπουργού στις Ηνωμένες Πολιτείες και ιδίως με τον πρόεδρο Ντόναλντ Τράμπ

Επίσκεψη Κυριάκου Μητσοτάκη στις ΗΠΑ: Έναν πλήρη «φάκελο» ενίσχυσης των ελληνο-αμερικανικών σχέσεων σε πολλά επίπεδα φιλοδοξεί να παρουσιάσει ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στην συνάντησή του την Τρίτη 7 Ιανουαρίου με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τράμπ στον Λευκό Οίκο.

Μια συνάντηση κορυφής που γίνεται σε μία ιδιαίτερα ευαίσθητη περίοδο για τα εθνικά θέματα και κυρίως τις σχέσεις Ελλάδας – Τουρκίας μετά την υπογραφή του μνημονίου μεταξύ της γειτονικής χώρας και της κυβέρνησης της Λιβύης. Κομβικό ρόλο στις επαφές που θα γίνουν στην Ουάσιγκτον θα παίξει φυσικά η υπογραφή της τριμερούς συμφωνίας Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ για τον αγωγό East Med και η ελληνική πλευρά επιθυμεί να κυριαρχήσει στην συζήτηση.

Όμως δε είναι το μόνο διπλωματικό «όπλο» της κυβέρνησης. Αντίθετα ο πρωθυπουργός θα βρεθεί στην Ουάσιγκτον έχοντας διευθετήσει ήδη σειρά ζητημάτων που αφορουν την στρατηγική συνεργασία ΗΠΑ και Ελλάδας, για την οποία ο διάλογος έχει ξεκινήσει εδώ και αρκετούς μήνες από την προηγούμενη κυβέρνηση. Ανάμεσα τους ξεχωρίζουν τα θέματα που αφορούν την επέκταση της συμφωνίας για την χρήση στρατιωτικών εγκαταστάσεων και λιμανιών στην Ελλάδα, την επίσπευση της υλοποίησης της συμφωνίας για την αναβάθμιση των αεροσκαφών F-16, αλλά και τους μελλοντικούς εξοπλισμούς σε αέρα και θάλασσα.

Οι στρατιωτικές βάσεις

Από την παραμονή των Χριστουγέννων έχει κατατεθεί στην Βουλή και θα προωθηθεί με την σύντομη διαδικασία της συζήτησης διεθνούς σύμβασης νομοσχέδιο του υπουργείου Εξωτερικών με τίτλο: «Κύρωση του Πρωτοκόλλου Τροποποίησης της Συμφωνίας Αμοιβαίας Αμυντικής Συνεργασίας μεταξύ της Κυβέρνησης της Ελληνικής Δημοκρατίας και της Κυβέρνησης των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής». Το νομοσχέδιο αυτό επιλύει νομοθετικά ένα επίδικο του στρατηγικού διαλόγους μεταξύ Ελλάδας και Ηνωμένων Πολιτείων που αφορά τις αμερικανικές βάσεις στην χώρα και την χρήση ελληνικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων.

Με την τροποποιημένη σύμβαση (αρχικά υπογράφτηκε το 1990) προβλέπεται η επέκταση των δραστηριοτήτων των ΗΠΑ σε  «μη συνορεύουσες βοηθητικές Ευκολίες της Αεροπορικής Βάσης Σούδας εντός της Ναυτικής Βάσης Σούδας της περιοχής Μαραθίου». Επίσης η στρατιωτική χρήση της  Αεροπορική Βάση Λάρισας και η   Βάση Αεροπορίας Στρατού Στεφανοβικείου (Αεροδρόμιο Στεφανοβικείου), Ορίζεται παράλληλα ότι «χορηγείται στην κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών καθεστώς προτεραιότητας (ανεμπόδιστη πρόσβαση και χρήση)» στο Λιμάνι της Αλεξανδρούπολης, Το καθεστώς χρήσης ή προτεραιότητας με βάση τις διατάξεις του νομοσχεδίου μπορεί να επεκταθεί και σε «άλλες εγκαταστάσεις των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων, όπως συμφωνούνται αμοιβαία από τα Μέρη ή τους ορισμένους εκπροσώπους τους, σύμφωνα με τις αντίστοιχες εσωτερικές τους διαδικασίες». Σύμφωνα πάντα με τις προβλέψεις της σύμβασης «το καθεστώς αυτό αφορά σε προγραμματισμένες και έκτακτες απαιτήσεις, συμπεριλαμβανομένης της υποδοχής, στάθμευσης και προώθησης και άλλων δραστηριοτήτων διοικητικής μέριμνας και υποστήριξης όπως αμοιβαία θα καθορισθεί. Η προγραμματισμένη πρόσβαση θα πραγματοποιείται σε συντονισμό με τις αρμόδιες αρχές των Μερών. Η έκτακτη πρόσβαση θα παρέχεται κατόπιν ειδοποίησης 48 ωρών». Στις εγκαταστάσεις θα μπορούν μεταξύ άλλων να πραγματοποιούνται «λειτουργίες πτήσεων, συντήρηση και υποστήριξη των αεροσκαφών ναυτικής συνεργασίας και αεροσκαφών αναγνώρισης των Ηνωμένων Πολιτειών και περιορισμένη εκτέλεση επεξεργασίας των στοιχείων στο έδαφος» και «λειτουργίες πτήσεων, συντήρηση και υποστήριξη αερομεταφορών και εφοδιαστική υποστήριξη, περιλαμβανομένων αεροσκαφών ανεφοδιασμού».

Τα F-35

Αξίζει να σημειωθεί ότι το τελευταίο διάστημα η ελληνική κυβέρνηση έχει ανοίξει με ένα πολύ προσεκτικό τρόπο το θέμα της αγοράς των αεροσκαφών τύπου F-35 που αποτελούν στρατιωτικό υλικό τεχνολογίας αιχμής για τις ένοπλες δυνάμεις που τα διαθέτουν. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έκανε συγκεκριμένη αναφορά στο ζήτημα αυτό στην τελευταία του συνέντευξη στην εφημερίδα το Βήμα. Παρόλα αυτά στενοί συνεργάτες του επισημαίνουν ότι ο πρωθυπουργός αναφέρεται σε αυτή την προοπτική μόνον εαν και εφόσον το επιτρέψουν οι δημοσιονομικές συνθήκες και η οικονομική κατάσταση της χώρας.

Αξίζει να θυμίσουμε ότι ήδη απο το καλοκαίρι η Ελλάδα έχει συμπεριληφθεί ανάμεσα στις χώρες που μπορούν να αποτελέσουν πιθανούς αγοραστές του αμερικανικού μαχητικού που κατασκευάζει η εταιρία Lockheed – Martin. Μαζί στον ίδιο κατάλογο έχουν συμπεριληφθεί η Ρουμανία, η Ισπανία και η Πολωνία. Μάλιστα η σχετική ανακοίνωση έγινε από τα πλέον αρμόδια χείλη, δηλαδη τον υπεύθυνο από την πλευρά του αμερικανικού Πενταγώνου για τον συγκεκριμένο τύπο μαχητικών, αντιναύαρχο Μαθάιας Γουίντερ.

Η συζήτηση για τα F-35 εκτιμάται ότι περνά απαρατήρητη πέρα από τον Ατλαντικό αφού ταιριάζει γάντι με την εκστρατεία «Buy American» που πρεσβεύει ο πρόεδρος Ντόναλντ Τράμπ και είχε ώς αποτέλεσμα μια σημαντική αύξηση στις πωλήσεις στρατιωτικού εξοπλισμού των ΗΠΑ την τελευταία χρονιά, μεγαλύτερη του 10% ενώ συνολικά το ύψος των συμφωνιών έφθασε στο αστρονομικό νούμερο των 192 δισεκατομμυρίων το 2019. Επίσης ανοιχτό είναι το ζήτημα της ένταξης της Ελλάδας στις χώρες συμπαραγωγής του συγκεκριμένου αεροσκάφους.

Η αναβάθμιση των F-16 και το πολεμικό ναυτικό

Ήδη έχει ψηφιστεί από την Βουλή νομοσχέδιο του υπουργείου Άμυνας που επισπεύδει τις διαδικασίες για την αναβάθμιση των αεροσκαφών της Πολεμικής Αεροπορίας τύπου F-16. Το νομοσχέδιο βασίζεται στην συμφωνία που έχει υπογραφεί από τις  30 Απριλίου του 2018, και στόχευσε στο να διευθετηθούν οριστικά οι υποχρεώσεις του αποκλειστικού κατασκευαστή των αεροσκαφών που είναι η εταιρία Lockheed Martin. Με το νομοθέτημα έχει αποδεκτή η  πρόταση που κατέθεσε η Lockheed Martin  και προβλέπει την υλοποίηση του προγράμματος εκσυγχρονισμού των ανωτέρων αεροσκαφών από την ΕΑΒ με το 70% και πλέον των εργαζιών να υλοποιείται από την Ελληνική Αεροπορική Βιομηχανία.

Παράλληλα είχε ήδη από τον Νοέμβριο κατατεθεί και ψηφιστεί τροπολογία για την επίσπευση σειράς διαδικασιών σχετικών με την υλοποίηση της συμφωνίας. Μάλιστα στην εισηγητική έκθεση τονίζονταν πως η ρύθμιση «είναι απολύτως αναγκαία για την επίτευξη του προαναφερθέντος σκοπού» εφόσον «από την φύση της αποστολής που επιτελούν τα εν λόγω αεροσκάφη, αποστολής κρίσιμης για την εθνική άμυνα και ασφάλεια της χώρας γεγονός που καθιστά αναγκαία την όσο το δυνατόν ταχύτερη επανένταξή τους στο επιχειρησιακό δυναμικό της Πολεμικής Αεροπορίας».

Μάλιστα αξίζει να επισημανθεί ότι κατά την διάρκεια της συζήτησης του συγκεκριμένου νομοσχεδίου ο Νίκος Παναγιωτόπουλος είχε αναφερθεί και σε νέες συμφωνίες ενίσχυσης της αμυντικής ικανότητας της χώρας. Είχε συγκεκριμένα αναφερθεί στη αγορά τορπιλών για τα υποβρύχια του πολεμικού ναυτικού αλλά και στην αγορά φρεγατών. Συγκεκριμένα ανέφερε πως «στο άμεσο μέλλον, σχεδιάζουμε την υπόθεση της πρόσκλησης τορπιλών για τα υποβρύχια νέου τύπου, με τις οποίες πρέπει να εξοπλιστούν τα εξαιρετικά μας υποβρύχια, αλλά, βέβαια, και για το μεγάλο πρόγραμμα της συντήρησης μέσης ζωής των φρεγατών ΜΕΚΟ, διότι ο στόλος μας, χρειάζεται, αυτή τη στιγμή, και δεδομένων των συνθηκών, αναβάθμιση. Απλά να πω, ότι ο πολλαπλασιαστής ισχύος, ώστε να κατισχύσει η συνθήκη του μεγάλου της θαλάσσης κράτος, είναι το πολεμικό μας ναυτικό και πρέπει και εμείς να κάνουμε το καθήκον μας, για να είναι αυτό που πρέπει». Το θέμα πάντως της ενίσχυσης του Πολεμικού Ναυτικού παραμένει ανοιχτό συνολικά αφού σε εκκρεμμότητα βρίσκεται και το ζήτημα της αγοράς φρεγατών μετά το «πάγωμα» της αγοράς δύο τέτοιων πλοίων τύπου FREMM. Μια συζήτηση και επαφές με την Γαλλική κυβέρνηση που είχε ξεκινήσει το 2018 και τελικά δεν ολοκληρώθηκε, οπότε μένει ανοιχτό ώς εξοπλιστικό ζήτημα που μπορεί να καλυφθεί και από τις ΗΠΑ.

Το 5G

Το θέμα των δικτύων 5G θα τεθεί στην ατζέντα της συνάντησης Τράμπ – Μητσοτάκη ανεξαρτήτως της θέλησης του Έλληνα πρωθυπουργού αφού η επισήμανση αυτή έχει γίνει ούτως η άλλως εδώ και καιρό από τον Λευκο Οίκο. Επισημαίνονταν μάλιστα στην  ανακοίνωση της επίσκεψης του Κυριάκου Μητσοτάκη στις 7 Ιανουαρίου που εκδόθηκε από τις ΗΠΑ. Με την χαρακτηριστική φράση «ο πρόεδρος Τραμπ θα εστιάσει στη σημασία της τηλεπικοινωνιακής ασφάλειας, ιδίως σε σχέση με το δίκτυο 5G, στην αντιμετώπιση της κακόβουλης επιρροής στην περιοχή και στην προώθηση της θρησκευτικής ελευθερίας παγκοσμίως».

Η αμερικανική κυβέρνηση και προσωπικά ο Ντόναλντ Τράμπ δεν έχουν κρύψει την πρόθεση του για παρεμβάσεις σε φίλιες χώρες ώστε να μην χρησιμοποιήσουν για αυτού του είδους τα δίκτυα κινεζική τεχνολογία και ιδίως της εταιρίας Huawei αφού την θεωρούν ώς δίαυλο των κινεζικών μυστικών υπηρεσιών ώστε να αξιοποιηθεί από την κινεζική κυβέρνηση για λόγους κατασκοπείας. Ανάλογες ανησυχίες αξίζει να σημειωθεί πως υπάρχουν και σε άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης όπως η Γερμανία αν και η ευρωπαϊκή στάση δεν είναι τόσο αυστηρή όσο η αμερικανική και προκρίνει ενισχυμένα μέτρα ασφάλεια στα δίκτυα 5G.