Είναι οι “Πάμε γι’ άλλα”, ή αλλιώς, η Ισαβέλλα Μπερτράν και ο Κώστας Ζυρίνης.

Όλο πάνε γι’ άλλα, κι όμως όλο εδώ γυρίζουν, στο ορμητήριό τους, πλημμυρισμένοι από εικόνες κι αισθήσεις απ΄ αυτό τον κόσμο “τον μικρό, τον μέγα” του οποίου αποτελούμε μια ελάχιστη λεπτομέρεια.

Η Ισαβέλλα Μπερτράν και ο Κώστας Ζυρίνης μοιράζονται τις εμπειρίες τους από τα δεκάδες ταξίδια τους με παλιούς και νέους φίλους μέσα από χιλιάδες φωτογραφίες απ’ όλο σχεδόν τον πλανήτη.

Ανοίγουν κουβέντες αμοιβαίας πληροφόρησης στην υπηρεσία της γνώσης. Είναι κι αυτό ένα ταξίδι. Και μάλιστα με πάρα πολλούς συνταξιδιώτες.

Κάθε εβδομάδα γινόμαστε νοητά συνοδοιπόροι των “Πάμε γι’ άλλα” και περιπλανιόμαστε μέσα και έξω από τα ελληνικά σύνορα.

Γουατεμάλα: Τικάλ, όλα είναι Μάγια



Πετέν ονομάζεται η επαρχία της Γουατεμάλας με την μεγαλύτερη συγκέντρωση αρχαιολογικών ευρημάτων σ’ όλη την Kεντρική Αμερική. Στην καρδιά της επαρχίας Πετέν βρίσκεται η Τικάλ, η αρχαία πόλη των Μάγια, που για πολλούς αιώνες υπήρξε κάτι σαν η πολιτισμική πρωτεύουσά τους. Η Φλόρες, καμιά εξηνταριά χιλιόμετρα νότια της Τικάλ, είναι μια μικρή σύγχρονη κωμόπολη χτισμένη πάνω στην κεντρική νησίδα της λίμνης Ιτζά. Η δε νησίδα συνδέεται με την όχθη της λίμνης διαμέσου μιας τεχνητής γήινης λωρίδας. Ίσα για έναν δρόμο διπλής κατεύθυνσης, δηλαδή.

Το Οτέλ Μιραντόρ ντελ Λάγκο βρίσκεται στη νησίδα. Πάνω στην όχθη της για την ακρίβεια. Έχω την εντύπωση πως για να βαδίσεις περιφερειακά αυτή τη νησίδα δεν θα κάνεις περισσότερο από μία ώρα. Ο δε οικισμός είναι ένα συμπαθέστατο δείγμα γουατεμαλτέκας αρχιτεκτονικής.

Οι Μάγια είναι απόγονοι εκείνων των μογγολοειδών του είδους μας που, ξεκινώντας από τη βορειοανατολική Ασία, πριν από είκοσι χιλιάδες περίπου χρόνια, διέσχισαν τον Βερίγγειο και την Αλάσκα και απλώθηκαν μέχρι το νοτιότερο άκρο της ηπείρου που σήμερα ονομάζεται Αμερική. Και δεν χρειάζεται να είσαι ανθρωπολόγος για να ισχυριστείς κάτι τέτοιο. Αρκεί μια ματιά στα φυσιογνωμικά χαρακτηριστικά των Μάγια και δεν σου μένει η παραμικρή αμφιβολία περί αυτού. Τώρα, αν τους αποκαλούμε «ινδιάνους» από λάθος του Κολόμβου που νόμισε πως αποβιβάστηκε στις Δυτικές Ινδίες, αυτό είναι άλλου παπά ευαγγέλιο.

Και μόνο από το σχεδιάγραμμα καταλαβαίνεις πως δεν σου φτάνουν ούτε δέκα μέρες για να δεις αυτό το απέραντο μαυσωλείο των αρχαίων Μάγια. Η αρχαιολογική σκαπάνη έχει υποτάξει τη ζούγκλα για να καταστήσει την Τικάλ προσβάσιμη στους ερευνητές, στους επισκέπτες και στους φωτογράφους. Η περιοχή είναι πλέον ένα είδος απέραντου πάρκου, γεγονός που συνεπάγεται και μια σοβαρή διαταραχή στο οικοσύστημα της άγριας πανίδας. Αν όμως βρεθείτε απέναντι σε κάποιον κροκόδειλο, ή σε κάποιον ιαγουάρο, μην το βάλετε στα πόδια, λέει ο Εστουάρντο. Σε λίγο θα μας πει ότι καλό θα είναι να του χαϊδέψουμε τρυφερά το κεφάλι ή να τον προσπεράσουμε σφυρίζοντας αδιάφορα το άστα τα μαλλάκια σου. Μα είσαι σοβαρός, ρε μεγάλε;

Τα υπολείμματα του πολιτισμού των Μάγια, βρίσκονται διασκορπισμένα σε πέντε χώρες της Κεντρικής Αμερικής. Στο Μεξικό, στη Γουατεμάλα, στο Μπελίζε, στην Ονδούρα και στο Σαλβαδόρ. Καλύπτουν μια επιφάνεια διακοσίων ογδόντα πέντε χιλιάδων τετραγωνικών χιλιομέτρων. Όσο δύο Ελλάδες, μουρμουρά δίπλα μου η Ισαβέλλα. Πότε πρόλαβε να το υπολογίσει; Θα μας τρελάνει αυτό το κορίτσι. Τα ερείπια της Τικάλ, συνεχίζει ακάθεκτος ο Εστουάρντο, περιλαμβάνουν γύρω στις τέσσερις χιλιάδες διαφορετικές κατασκευές, διασκορπισμένες σε μια επιφάνεια δεκατεσσάρων τετραγωνικών χιλιομέτρων. Δεν θα χρειαστεί να τα δούμε όλα, του λέω πανικόβλητος.

Σ’ αυτή την περίοδο υψώθηκαν οι μεγαλοπρεπείς πυραμίδες, άνθισαν οι Καλές Τέχνες κι έγιναν πολλά δημόσια έργα: παλάτια, ναοί, αστεροσκοπεία, τελετουργικές πλατφόρμες, αίθουσες χορού, ταράτσες, πλατείες, λεωφόροι και χαμάμ. Η επαρχία Πετέν αποτέλεσε την καρδιά αυτού του πολιτισμού. Η πολιτισμική μητρόπολη των Μάγια, η Τικάλ, στην εποχή της ακμής της, το Εφτακόσια Πενήντα περίπου, υπήρξε μια από τις μεγαλύτερες πόλεις του τότε κόσμου. Στην περίοδο αυτή εμφανίζεται και το πολύπλοκο ημερολόγιο των Μάγια.

Μελετώντας την κίνηση του Ήλιου, των άστρων και των πλανητών, οι ιερείς, είχαν αποκτήσει την ικανότητα να υπολογίζουν τη διάρκεια του έτους και του σεληνιακού μήνα με σχεδόν απόλυτη ακρίβεια. Παράλληλα όμως με το ηλιακό ημερολόγιο είχαν κι ένα πολιτικό, καθώς κι ένα θρησκευτικό για τις αντίστοιχες ανάγκες τους. Και κάθε τέσσερα χρόνια τα συντόνιζαν έτσι ώστε να συμπέσουν με το πραγματικό ηλιακό έτος. Αυτό τους οδήγησε σε άκρως πολύπλοκα συστήματα μέτρησης, γεγονός που ενίσχυσε το μονοπώλιο της εξουσίας τους.

Σήμερα κατηφορίσαμε, που λες, με τον Εστουάρντο νότια. Καμιά εξηνταριά χιλιόμετρα. Στο παραποτάμιο χωριό Σεγιασα επιβιβαστήκαμε σε μια εξωλέμβια άκατο για να κοντράρουμε στο ρεύμα του ποταμού Ρίο Ντε Λα Πασιόν επί εικοσιπέντε ακόμη χιλιόμετρα. Εκπληκτική διαδρομή, δύσκολη αποβίβαση, λασπώδης όχθη, ζούγκλα παρθένα, τραχύ και επικίνδυνο μονοπάτι. Εδώ το ξαφνικό καλωσόρισμα ενός ιαγουάρου ή τ’ ανοιχτά σαγόνια ενός καϊμάν, δεν θα με εξέπλητταν καθόλου.

Βρισκόμαστε στον αρχαιολογικό χώρο Σεϊμπάλ. Μόλις σήμερα κατάλαβα πως όλοι αυτοί οι λοφίσκοι των είκοσι, τριάντα, σαράντα μέτρων ύψος, με τα υπεραιωνόβια δέντρα στο κορμί τους, δεν είναι παρά επίγειοι τάφοι πυραμίδων που έχουν υποστεί μια φυσική επιχωμάτωση δια μέσου των αιώνων και περιμένουν υπομονετικά τον αρχαιολόγο τους για να τους ξαναβγάλει στο φως της μέρας. Είναι έτσι ακριβώς όπως στο διατύπωσα: Επίγειοι τάφοι. Τύμβοι, αν θες. Κανείς δεν μπορεί να προβλέψει τι άλλο μπορεί ν’ αποκαλύψει αυτή η τροπική γη.

Οι ρίζες των δέντρων που φύτρωσαν και γιγαντώθηκαν πάνω στους φυσικούς τάφους μπορεί να τους προστατεύουν αλλά μπορεί και να τους αποσαθρώνουν, δεν ξέρω. Οι ναοί, και γενικώς τα ναϊκά κτίσματα, που έχουν αποκαλυφτεί εδώ είναι λίγα και χαμηλότερα σε σχέση με κείνα του Τικάλ. Πλην όμως, θα μου επιτρέψεις να πω πως αυτή η κάποια σεμνότητα του Σεϊμπάλ, μαζί με τη γαλήνη του τροπικού περιβάλλοντος μου ταιριάζει περισσότερο. Αν ζούσα στη Φλόρες θα ‘ρχόμουν εδώ κάθε Σαββατοκύριακο.

Το βράδυ θα κάνω νυχτερινή φωτογράφηση στη Φλόρες και μετά το φαγητό θα καταλήξουμε στο Πικάσο-μπαρ. Αύριο μας περιμένει μια εξίσου γλυκιά και κουραστική μέρα. Ο στόχος μας λέγεται Γιαξσιά. Ένας ακόμη αρχαιολογικός χώρος μείζονος σημασίας. Αυτή η χώρα είναι ανεξάντλητη.


Το πλήρες κείμενο με πολλές φωτογραφίες στην επίσημη ιστοσελίδα των “Πάμε γι΄ άλλα”: www.zyrinis.gr