Η κορυφαία τραγωδία του Σοφοκλή «Αντιγόνη», με μια λυρική ματιά και με τη συνοδεία αρχαίας λύρας θα παρουσιαστεί τη Δευτέρα 5 Μαρτίου στην Αθήνα.

Το μουσικό τοπίο για το λόγο του Σοφοκλή θα αποτελέσει η αρχαία ελληνική λύρα, ένα μουσικό όργανο που σιώπησε για 1.600 χρόνια και αναβιώνει στα χέρια του συνθέτη, Νίκου Ξανθούλη.

Ο Νίκος Ξανθούλης, επιστημονικός συνεργάτης της Ακαδημίας Αθηνών, καλλιτεχνικός σύμβουλος της Εθνικής Λυρικής Σκηνής και αντεπιστέλλον μέλος του Αρχαιολογικού Ινστιτούτου Αμερικής, έχει αποσπάσει δύο φορές τη διάκριση «Kress Lectureship» για την έρευνά του στην αρχαία ελληνική μουσική. Τα τελευταία πέντε χρόνια έχει αφιερωθεί στη μελέτη της αρχαίας ελληνικής λύρας, για την οποία έγραψε το πρώτο σολιστικό έργο έπειτα από 1.600 χρόνια σιωπής, το «Κοντσέρτο για αρχαία λύρα και συμφωνική ορχήστρα » που παρουσίασε το 2015 στην Πολωνία και το Βερολίνο.

Στην παράσταση της «Λυρικής Αντιγόνης » που θα ανέβει στην Αθήνα ο Νίκος Ξανθούλης έχει γράψει τη μουσική, συνοδεύει με την αρχαία λύρα του τα χορικά και τους μονολόγους, τραγουδάει και ερμηνεύει τους ρόλους του φύλακα, του Αίμονα και του αγγέλου. Τη σκηνοθεσία υπογράφει ο Νικόλας Ταρατόρης, ο οποίος ενσαρκώνει και το ρόλο του Κρέοντα.

Η παράσταση αναδεικνύει τη σχέση του λόγου με τη μουσική. Όπως εξηγούν στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Νίκος Ξανθούλης και ο Νικόλας Ταρατόρης, ο ρόλος της μουσικής, του λόγου και του χορού στην παρουσίαση των αρχαίων δραμάτων στην αρχαιότητα ήταν πολύ πιο σημαντικός από αυτόν των σύγχρονων παραστάσεων. «Στη συγκεκριμένη παράσταση σε ανακατασκευασμένη μορφή η αρχαία ελληνική λύρα είναι ο πραγματικός πρωταγωνιστής », επισημαίνουν και συμπληρώνουν: «Η μουσική του Ξανθούλη, η λαλιά της αρχαίας λύρας, δεν βρίσκεται μόνο στα χορικά. Είναι το κάδρο, το μουσικό τοπίο του λόγου, τον ερμηνεύει (μουσικά) και τον συμπληρώνει ».

Η «Λυρική Αντιγόνη » θα παρουσιαστεί σε μορφή αναλογίου. «Η ανάγνωση θεατρικών έργων δεν είναι κάτι καινούριο. Στην αρχαιότητα βλέπουμε να γίνονται αναφορές σε αναγνώσεις έργων σε κλειστούς κύκλους. Στη ρωμαϊκή εποχή δε, τα θεατρικά έργα συχνά παρουσιάζονταν με μια σχετική ή και πλήρη θεατρική ερμηνεία. Έτσι, ο θεατής αφοσιώνεται στη μαγεία της μουσικής του λόγου », παρατηρούν οι δύο συντελεστές.

Την Αντιγόνη υποδύεται η Δώρα Γιαννίτση, που το 2014 βραβεύτηκε με το πρώτο βραβείο γυναικείου ρόλου «Romashka» του θεάτρου «Luna "Theater"» για την ερμηνεία της στο ρόλο της Αντιγόνης στη Μόσχα, σε ένα εγχείρημα- αποτέλεσμα συνεργασίας του Κέντρου Ελληνικού Πολιτισμού με το θέατρο «Luna "Theater"» της Μόσχας και σε σκηνοθεσία του Αλεξάντρ Σμολιακώφ.

Επίσης, η χορεύτρια που ειδικεύθηκε στον αρχαίο χορό, Θάλεια- Μαρί Παπαδοπούλου, χορεύει, τραγουδάει και ερμηνεύει την Ισμήνη. Η μετάφραση είναι του Ανδρέα Χ. Ζούλα, για τον οποίο ο Νίκος Ξανθούλης και ο Νικόλας Ταρατόρης τονίζουν ότι «πετυχαίνει να διατηρήσει την ισοσυλλαβία με το αρχαίο κείμενο, μέθοδο που ακολούθησε και στη μετάφραση των 50 σωζόμενων έργων της αρχαίας δραματουργίας που έχει ήδη ολοκληρώσει. Μέθοδος που κάνει όχι μόνο γοητευτική την ανάγνωση αλλά και τον προφορικό λόγο επίσης, διατηρώντας ένα σταθερό εσωτερικό ρυθμό ».

Τέλος, την παράσταση συμπληρώνει προβολή βίντεο και σλάιντς, δημιουργώντας ένα αποτέλεσμα τόσο κλασικό όσο και μοντέρνο, λιτό όσο και περίπλοκο.

H Δώρα Γιαννίτση για την «Αντιγόνη»

Δώρα Γιαννίτση, η δραστήρια ιστορικός και ηθοποιός που έχει αφιερώσει τη ζωή της στην ανάδειξη των ελληνορωσικών σχέσεων από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Η νεαρή κοπέλα που το 1989 έφθασε στη Μόσχα για να σπουδάσει στην ιστορική σχολή του πανεπιστημίου Λομονόσοφ, με υποτροφία του συλλόγου της απανταχού ομογένειας, αφού ο πατέρας της γεννήθηκε στην ιστορική Ταυρίδα, τη σημερινή Κριμαία.

«Ο ελληνικός κόσμος στα τέλη του 18ου ως τις αρχές του 20ου αιώνα, είναι η διδακτορική μου εργασία μετά την ολοκλήρωση των σπουδών», εξηγεί η Δώρα Γιαννίτση μιλώντας στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων. Στη συνέχεια έρχονται οι σπουδές στο τμήμα υποκριτικής της Ρωσικής Ακαδημίας Θεατρικών Τεχνών (ГИТИС).

Με σπουδές σε δυο ανώτατες σχολές που αλληλοσυμπληρώνονται, που δεν είναι «ξένες» η μια από την άλλη η Δώρα Γιαννίτση τονίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ: «Ιστορία, λογοτεχνία, θέατρο αυτά μαζί είναι πολιτισμός, είναι σχολείο, είναι παιδεία… Τα μελετούμε για να μαθαίνουμε, να αφουγκραζόμαστε το παρελθόν ώστε να κατανοούμε το παρόν και να ανιχνεύουμε το μέλλον. Για να γινόμαστε καλύτεροι… Κάνουμε τέχνη για να προσεγγίζουμε τις πανανθρώπινες αξίες με τα τεράστια μηνύματα που περνάνε μέσα από την αρχαία δραματουργία των κλασικών μας».

Η αεικίνητη Ελληνίδα της Μόσχας είναι ταυτόχρονα διευθύντρια του Κέντρου Ελληνικού Πολιτισμού (ΚΕΠ) με πλούσια δράση σε ολόκληρη την επικράτεια της απέραντης Ρωσίας.

«Από τα φοιτητικά μου χρόνια είχα το όνειρο της δημιουργίας ενός Κέντρου που θα ασχολείται με την ανάδειξη του ελληνικού πολιτισμού στη Ρωσία, χώρα που τη θεωρώ ως δεύτερη πατρίδα μου. Σήμερα, μετά από 12 χρόνια δράσης μπορώ να πω ότι γίνεται ένα έργο εθνικής εμβέλειας», λέει και προσθέτει: «Στη Ρωσία είναι καρποφόρο το έδαφος για ελληνικές σπουδές. Τα τελευταία χρόνια δεχόμαστε μέχρι και 1500 αιτήσεις για συμμετοχή στα μαθήματα ελληνικών. Όμως, λόγω των περιορισμένων υποδομών δεν καταφέρνουμε να τους καλύπτουμε όλους. Συνεργαζόμαστε με 11 εστίες διάδοσης της ελληνικής γλώσσας, με σχολεία, πανεπιστήμια, βιβλιοθήκες, μουσεία, ιδρύματα… Καταφέρνουμε να απορροφούμε έως 650 άτομα σε 25-30 τμήματα που λειτουργούν εβδομαδιαία. Δυο μαθήματα από 1,5 ώρα το καθένα, ή ένα μάθημα τριών ωρών».

«Παράλληλα, λειτουργούμε τμήματα χορού. Το συγκρότημα μας γνωρίζει πάνω από 90 χορούς από ηπειρωτική και νησιωτική Ελλάδα, από την Καππαδοκία, την Ανατολία, τον Πόντο… Σε μηνιαία βάση έχουμε κύκλους διαλέξεων για την ελληνική ιστορία, τη λογοτεχνία, την ιστορία τέχνης, ιστορία της εκκλησίας… Έχουμε κάνει τρία φεστιβάλ ελληνικού κινηματογράφου και θεατρικές παραστάσεις. Είμαστε περήφανοι που ανοιγόμαστε σε περιοχές της Ρωσίας, πέρα από τη Μόσχα όπου για πέμπτη συνεχή χρονιά παίζεται η παράσταση της Αντιγόνης του Σοφοκλή», τονίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η κ. Γιαννίτση.

Στην ιστορική Ταυρίδα -τη σημερινή Κριμαία- που οι αρχαίοι Έλληνες εποίκησαν τον έβδομο αιώνα πχ ανέβηκαν πέρσι οι Τρωάδες με σκηνοθέτη τον Άγγελο Σιδεράτο και μουσικοσυνθέτη το Νίκο Ξανθούλη. Ένα έργο επίκαιρο με βαθιά αντιπολεμικά μηνύματα. Το μνημειώδες αυτό έργο του Ευριπίδη, θα παρουσιαστεί στις 12 Μαρτίου, στη Μόσχα, στο πλαίσιο των ημερών της Κριμαίας στη ρωσική πρωτεύουσα. Επίσης, πέρσι, όπως λέει η κ. Γιαννίτση, ανέβηκε στο Ομσκ της Σιβηρίας, ο Ιππόλυτος, επίσης έργο του Ευριπίδη «που είχε την τύχη να συμπεριληφθεί στον κατάλογο των 50 καλύτερων θεατρικών παραστάσεων της Ρωσίας που θα παρουσιαστούν στο εγκυρότερο φεστιβάλ με την επωνυμία, Χρυσή Μάσκα».

Λυρική Αντιγόνη στην Ελλάδα

Αναφερομένη στις παραστάσεις της Αντιγόνης στην Ελλάδα η κ. Γιαννίτση λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ «είναι μια πρωτοβουλία του φίλου Νίκου Ξανθούλη που έχει γράψει τη μουσική για την Αντιγόνη και τις Τρωάδες. Θα παρουσιάσουμε σε μορφή αναλογίου την Αντιγόνη, στο θέατρο Όλβιο στην Αθήνα στις 5 Μαρτίου και στο Άργος στις 10 Μαρτίου, αναδεικνύοντας τη μουσική με την αρχαία λύρα που χειρίζεται εξαιρετικά ο Νίκος Ξανθούλης, ο οποίος έχει σπουδάσει και έχει εντρυφήσει στην αρχαία ελληνική μουσική».

Σχετικά με τη διαλεκτική σχέση του ελληνικού και του ρωσικού κόσμου η Δώρα Γιαννίτση λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ: «Όταν παίζουμε στο αρχαίο Παντικάπαιο την Αντιγόνη, στο αρχαίο πρυτανείο του 4ου αιώνα πχ με φόντο τις αρχαίες κολώνες, επιστρέφουμε σε "πάτρια εδάφη" που εποίκησαν οι αρχαίοι Έλληνες τον 7ο-6ο αιώνα πχ. Επιστρέφουμε με αρχαία ελληνική δραματουργία. Με αυτά τα τεράστια μηνύματα της αγάπης, της αρετής, του αλτρουισμού, της ειρήνης… Δεν είναι τυχαίο όταν η διευθύντρια του θεάτρου, Πρυτανείο, στην παρουσίαση μας καλωσορίζει "στην αρχαιότερη πόλη της Ρωσίας", το Παντικάπαιο, τη σημερινή πόλη Κερτς από τον 6ο αιώνα πχ».

Και καταλήγει: «Οι δεσμοί λοιπόν έρχονται από την αρχαιότητα… Από τη στιγμή που οι Ρώσοι ασπάζονται τον χριστιανισμό οι δεσμοί αυτοί γίνονται πλέον ακατάλυτοι ανά τους αιώνες».

Η παράσταση «Λυρική Αντιγόνη» θα παρουσιαστεί στις 5 Μαρτίου, 9.30 μ.μ., στο Θέατρο «OLVIO», στην Αθήνα (Φαλαισίου 7, Γκάζι) και στη συνέχεια θα ταξιδέψει στο Άργος στις 10 Μαρτίου.

Ακολουθήστε το Flash.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τις ειδήσεις