Απόκριες 2020:Οι απόκριες είμαι μια γιορτή συνυφασμένη με το ξεφάντωμα αλλά και με εξωτικούς προορισμούς. Τραγούδια με καθαρά ελληνική ρίζα αλλά και ξένοι ρυθμοί συχνά πυκνά μας ταξιδεύουν σε μέρη άγνωστα, μαγεμένα, λατρεμένα.
Ανάμεσα στα πολλά σκωπτικά και περιπαικτικά τραγούδια, είναι κάποια που έχουν περίοπτη θέση και αποτελούν σημείο αναφοράς του αποκριάτικου ξεφαντώματος. Τα τραγούδια αυτά συνοδεύονται και από τις κατάλληλες χορογραφίες και κινήσεις του τραγουδιστή και της χορωδίας που συχνά του απαντά, που ενισχύουν το μήνυμά του και κυριολεκτικά κλέβουν την παράσταση.

Τα περισσότερα έχουν βαθιά ρίζα που χάνεται σε χρόνους μακρινούς. Την εποχή του Βυζαντίου χρησιμοποιούνταν μπόλικο πιπέρι στο φαγητό για να νοστιμίσει το κρέας και όχι μόνο. Οι κόκκοι του ήταν περιζήτητοι και βέβαια και το τρίψιμό του που το είχαν αναλάβει αρκετά μοναστήρια και καλογέροι. Στο παιχνίδι μπαίναν και οι Τούρκοι και οι κλέφτες. Η διαδικασία ήθελε τον τρόπο της και η λαϊκή σοφία, πυροδότησε όσα συνεπάγονται. Εντυπωσιακή σύμπραξη μεταξύ άλλων της Ελευθερίας Αρβανιτάκη, του Νίκου Παπάζογλου, της Λίτσας Διαμάντη, του Αλέκου Κιτσάκη και του Διονύση Σαββόπουλου όταν «ανέβαιναν στην πιπεριά», στο πλαίσιο της μουσικής τηλεοπτικής εκπομπής «Ζήτω το ελληνικό τραγούδι» με εμπνευστή και παρουσιαστή τον Διονύση Σαββόπουλο, στα μέσα της δεκαετίας του '80.



Να σημειωθεί ότι στα μέσα της δεκαετίας του '90, και ειδικότερα το 1994, ο Καλλιτεχνικός Σύλλογος Δημοτικής Μουσικής Δόμνας Σαμίου κυκλοφορεί την πιο διάσημη έκδοσή του. Τίτλος της «Τα αποκριάτικα» και σε ελεύθερη μετάφραση «Τα Γαμοτράγουδα». Τα ανίερα – ιερά τραγούδια της Αποκριάς με την αθυροστομία τους τάραξαν τα σεμνότυφα νερά των τιμητών της παράδοσης. Παρ’ όλα αυτά ο διπλός δίσκος συνοδεύεται από εκτενή επεξηγηματικά κείμενα που αναλύουν το παγανιστικό τελετουργικό πλαίσιο εντός του οποίου παρουσιάζονται τα τραγούδια, συνδεμένα στενά με την εποχή τους αλλά και το κοινωνικό πλαίσιο που τα γέννησε.

Ουσιαστικά πρόκειται για δημοτικά τραγούδια, γεμάτα με σκωπτικούς και άσεμνους στίχους, συνήθως με σεξουαλικό περιεχόμενο, αλλά όχι αποκλειστικά, τα οποία κατά το έθιμο, τραγουδιούνται κατά τους αποκριάτικους εορτασμούς. Η ιστορία τους ξεκινά από τα βάθη των αιώνων, ενώ το περιεχόμενό τους ενόχλησε όλους τους πολιτικούς και θρησκευτικούς ταγούς ανά τους χριστιανικούς αιώνες και όχι μόνο. Τα απαγορευμένα θέματα της σεξουαλικότητας και μάλιστα με οργιαστικό τρόπο, αλλά και για το αναρχικό τους πνεύμα, είχαν στην ουσία ως στόχο την κάθε μορφής εξουσία και τους κρατούντες.


Δείτε το σχετικό βίντεο:


Τα Αποκριάτικα – Ανίερα Ιερά τραγούδια που παρουσίασε η Δόμνα Σαμίου προκάλεσαν πολλαπλές αντιδράσεις τόσο στον καιρό τους, όσο και στα κατοπινά χρόνια στις ζωντανές παραστάσεις τους. Μέχρι και σε δικαστήρια έσυραν την ερμηνεύτρια και λαογράφο. Ευτυχώς ο καλλιτεχνικός κόσμος και άλλοι νοήμονες στάθηκαν στο πλευρό της και τους.



«Η μεγαλόσχημη και βαρύγδουπη επίθεση εναντίον της Δόμνας Σαμίου μας αναγκάζει να επαναλάβουμε τα αυτονόητα: Η Δόμνα Σαμίου είναι λαογράφος, τα σκωπτικά τραγούδια της Αποκριάς ανήκουν στη μουσική μας παράδοση. Αιώνες ορθόδοξου χριστιανικού βίου δεν ενοχλήθηκαν από αυτά, διότι τα έθιμα δεν είναι ποτέ χυδαία. Τα τραγούδια μιας παλιάς λαϊκής γιορτής δεν είναι ποτέ χυδαία. Χυδαίος είναι μόνο ο πουριτανισμός, οι πόζες του λάιφ στάιλ και η μικροαστική ηθική. Λυπάμαι που μερικοί ανίδεοι δεν μπορούν να το καταλάβουν αυτό και δημιουργούν πρόβλημα εκ του μη όντως, θα σταθούμε στο πλευρό της Δόμνας -με κάθε τρόπο- και θα μείνουμε νηφάλιοι ώσπου να περάσει κι αυτή η κρίση νεο-συντηρητισμού και μισαλλοδοξίας που ενέσκηψε πάλι στη ζωή μας», είπε χαρακτηριστικά ο Διονύσης Σαββόπουλος.



«Τα τραγούδια αυτά ανήκουν στην παράδοσή μας. Απ' όσο γνωρίζω, η Δόμνα Σαμίου τα παρουσιάζει μόνο κατά τη διάρκεια του Τριωδίου. Σε καμία περίπτωση δεν μπορούμε να πούμε ότι εκμεταλλεύεται την προκλητική τους διάσταση. Είναι ανώνυμα τραγούδια, προερχόμενα μάλιστα από πιστούς γι' αυτό και ό,τι συμβαίνει τώρα με τις μηνύσεις μοιάζει σαν αποκριάτικη φάρσα. Υπάρχει βέβαια η επικίνδυνη πλευρά του γεγονότος, η οποία επαναφέρει ένα κλίμα παλαιότερων καιρών, όταν τα τραγούδια περνούσαν από λογοκρισία ή δέχονταν μηνύσεις ως άσεμνα ή για πολιτικούς λόγους. Φανταστείτε τι θα μπορούσε να συμβεί με αυτήν τη λογική σε μέρος του έργο του Γιώργου Σεφέρη, του Ανδρέα Εμπειρίκου, του Ανδρέα Λασκαράτου ή στα δημοτικά γαμοτράγουδα». Αυτά είπε από την πλευρά του, ο συνθέτης και ερμηνευτής Νίκος Ξυδάκης, για τα Τραγούδια της Αποκριάς της Δόμνας Σαμίου και τις αντιδράσεις που προκάλεσε η δισκογραφική έκδοσή τους και η μετέπειτα παρουσίασή τους.



Απόκριες. Προκλητικές μεταμφιέσεις, άσεμνοι χοροί, σκωπτικά τραγούδια. Έθιμα που προέρχονται από πανάρχαιες ρίζες και ιεροπραξίες, βακχικές τελετές και παγανιστικές κραυγές. Η άνοιξη επικρατεί του χειμώνα, η πλάση αναζωογονείται, τα έθιμα για τα γεννήματα των ανθρώπων, των ζωντανών και της φύσης οργιάζουν. Μαζί και η αθυροστομία της Αποκριάς!



Ο Γιώργος Μελίκης για το βιβλίο του που συνοδεύεται από ένα χαρακτηριστικό cd με ανάλογα τραγούδια: «Στις χιλιάδες καταγραφές του αρχείου – συλλογής μου τα γαμοτράγουδα κατέχουν σημαντική θέση και καλύπτουν μεγάλο καταγραφικό μέρος. Θεωρώ πως είναι τα ζωντανότερα στοιχεία της λαϊκής προφορικής μας παράδοσης. Ένα μικρό μέρος απ' αυτά, με τίτλο "Αντρικά Μουνάτα", κυκλοφόρησαν το 1985 σε 80 σελίδες. Η περιορισμένη επιλογή γαμοτράγουδων είχε μεγάλη απήχηση στην Ελλάδα, όσο και στο εξωτερικό. Λογάριαζα τότε, το 1985, να κυκλοφορήσει και CD με επιλογές. Όμως παρά τις αλλεπάλληλες εκδόσεις, το CD παρέμενε ανέκδοτο. Στα χρόνια που πέρασαν και αξιολογώντας το υλικό του αρχείου – συλλογής μου διαπίστωσα πως τα ολιγοσέλιδα εκείνα "Αντρικά Μουνάτα" θα μπορούσαν να ανταποκριθούν σε ένα αίτημα πολλών φίλων αναγνωστών. Δηλαδή σε μια πιο ολοκληρωμένη έκδοση, γνωρίζοντας πως υπάρχουν ακόμη εκατοντάδες από αυτά "τα ωραία πιπεράτα τραγούδια" στο αρχείο – συλλογή μου. Έτσι προχώρησα στην συγκέντρωση σ' έναν πρώτο τόμο 500 περίπου σελίδων με 11.530 στίχους, οι οποίοι αντιστοιχούν σε 350 ολοκληρωμένα γαμοτράγουδα απ' όλη την Ελλάδα.

Ακολουθήστε το Flash.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τις ειδήσεις