Ψηφιακό «lockdown» σε social για τους κάτω των 15: Τι εξαιρείται - Πώς θα επαληθεύεται η ηλικία
Η απαγόρευση πρόσβασης στα social media (TikTok, Facebook, Instagram κλπ) για παιδιά κάτω των 15 ετών θα ισχύει από την 1η Ιανουαρίου 2027.
Η ψηφιακή εποχή φέρνει μαζί της προκλήσεις που δεν μπορούμε πλέον να αγνοούμε. Η κυβέρνηση, αναγνωρίζοντας τις σοβαρές επιπτώσεις του ψηφιακού εθισμού στην υγεία και την ψυχολογία των ανηλίκων, ανακοίνωσε αυστηρά μέτρα για την απαγόρευση πρόσβασης στα social media για παιδιά κάτω των 15 ετών που θα φοιτούν στην τάξη της Γ΄ Γυμνασίου.
«Δεν πρόκειται για μια απλή απαγόρευση, αλλά για μια αναγκαία «ασπίδα» απέναντι σε έναν αλγοριθμικό κόσμο που έχει σχεδιαστεί για να προκαλεί ψηφιακό εθισμό», ανέφεραν τα κυβερνητικά στελέχη.
Ποιες πλατφόρμες αφορά η παρέμβαση
Το μέτρο αφορά υπηρεσίες που λειτουργούν ως μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Δηλαδή, κάθε εφαρμογή ή ιστοσελίδα όπου οι χρήστες δημιουργούν προφίλ, αλληλεπιδρούν μεταξύ τους και μπορούν να δημοσιεύουν περιεχόμενο που το βλέπουν άλλοι (π.χ. αναρτήσεις, stories, βίντεο, σχόλια, likes, followers).
Θα ακολουθηθούν οι ορισμοί που δίνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην Πράξη για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες. Ενδεικτικά μιλάμε για πλατφόρμες όπως το Facebook, το Instagram και το Tik Tok.
Πώς θα εφαρμοστεί
Η νομοθεσία αυτού του τύπου δεν είναι πανάκεια. Πρόκειται για ένα σύνθετο τεχνικό και ρυθμιστικό ζήτημα που απαιτεί χρόνο για να εφαρμοστεί και συνεργασία με τις ίδιες τις πλατφόρμες. Σε όλες τις χώρες όπου θεσπίζονται αντίστοιχα μέτρα, η εφαρμογή γίνεται σταδιακά και δεν σημαίνει ότι την επόμενη μέρα θα «κλείσουν» αυτόματα λογαριασμοί ανηλίκων — χρειάζεται πρώτα να εγκατασταθούν αξιόπιστα συστήματα επαλήθευσης ηλικίας.
Στη Γαλλία έχει θεσπιστεί όριο ηλικίας (15 έτη) για τη δημιουργία λογαριασμού χωρίς γονική συναίνεση και προχωρά η υποχρέωση των πλατφορμών να ελέγχουν την ηλικία μέσω ανεξάρτητων παρόχων, ώστε να προστατεύονται και τα προσωπικά δεδομένα. Η πλήρης εφαρμογή βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη και θα ολοκληρωθεί σταδιακά έως το τέλος του 2026.
Η εμπειρία δείχνει ότι τα μέτρα δεν λειτουργούν ως «διακόπτης» που λύνει άμεσα το πρόβλημα· λειτουργούν όμως ως ισχυρό εργαλείο προστασίας που μειώνει την έκθεση των ανηλίκων και υποχρεώνει τις πλατφόρμες να αναλάβουν ευθύνη για το περιβάλλον που δημιουργούν.
Παιδιά κάτω των 15 ετών δεν θα μπορούν να χρησιμοποιούν υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης.
- Στην πράξη, την κύρια ευθύνη εφαρμογής την έχουν οι ίδιες οι πλατφόρμες, οι οποίες υποχρεούνται να εγκαταστήσουν αξιόπιστους μηχανισμούς επαλήθευσης ηλικίας και να μπλοκάρουν την πρόσβαση σε ανηλίκους κάτω του ορίου.
- Το κράτος δεν ελέγχει απευθείας τους χρήστες, αλλά εποπτεύει αν οι πλατφόρμες συμμορφώνονται: η ΕΕΤΤ ως Συντονιστής Ψηφιακών Υπηρεσιών, μαζί με το ΕΣΡ και την Αρχή Προστασίας Δεδομένων, παρακολουθούν την εφαρμογή και κινούν διαδικασίες σε περίπτωση παραβάσεων - καταγγελίες για πιθανές παραβιάσεις.
- Η υπόθεση διαβιβάζεται στην αρμόδια αρχή του ΚΜ όπου είναι εγκατεστημένη η πλατφόρμα ή στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στο πλαίσιο του Digital Services Act.
- Αν εντοπιστεί παραβίαση, επιβάλλονται κυρώσεις.
- Εφαρμογή από 1/1/2027.
Κατά την εφαρμογή του νόμου, οι πλατφόρμες θα χρειαστεί να προχωρήσουν σε ένα σενάριο “επανεπαλήθευσης” ηλικίας (re-verification) όλων των λογαριασμών στην Ελλάδα, έτσι ώστε λογαριασμοί με δηλωμένη ηλικία διαφορετική της πραγματικής και κάτω των ορίων που έχουν τεθεί, να αποκλειστούν από τη χρήση Μέσων Κοινωνικής Δικτύωσης.
Χρονοδιάγραμμα
- Τρίμηνη διαδικασία ευρωπαϊκής διαβούλευσης (μηχανισμός της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τεχνικά νομοσχέδια) (TRIS) — Β’ τρίμηνο του 2026
- Ψήφιση νόμου — Γ’ εξάμηνο 2026
- Εντατική εθνική διπλωματική προσπάθεια σε επίπεδο ΕΕ — Β’ έως Δ’ τρίμηνο 2026
- Στόχος η θέσπιση αποτελεσματικού ευρωπαϊκού μηχανισμού επιβολής κυρώσεων.
- Περίοδος συμμόρφωσης των εταιρειών — Γ’ έως Δ’ τρίμηνο 2026
- Προσαρμογή πλατφορμών και τεχνικών συστημάτων στις νέες υποχρεώσεις.
- Έναρξη εφαρμογής απαγόρευσης — Α’ τρίμηνο 2027
Ποιες οι κυρώσεις μη συμμόρφωσης;
Όταν υπάρχει παραβίαση της νομοθεσίας, η Ε.Ε.Τ.Τ. διαβιβάζει την υπόθεση στον Συντονιστή Ψηφιακών Υπηρεσιών του κράτους μέλους εγκατάστασης της πλατφόρμας ή, κατά περίπτωση, στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Οι αρμόδιες αρχές αξιολογούν τις περιπτώσεις και επιβάλλουν τα αντίστοιχα πρόστιμα και κυρώσεις.
Με βάση τον νόμο εφαρμογής για τις ψηφιακές υπηρεσίες προβλέπονται:
- Πρόστιμα έως 6% του παγκόσμιου τζίρου
- Ημερήσια πρόστιμα μέχρι συμμόρφωσης
- Περιορισμοί λειτουργίας
- Παράλληλα πρόστιμα GDPR αν υπάρχουν προσωπικά δεδομένα
Σκέρτσος: «Ο εθισμός μας ανάγκασε να παρέμβουμε ρυθμιστικά»
Ο Υπουργός Επικρατείας, Άκης Σκέρτσος, τόνισε πως η θέσπιση ορίου ηλικίας στις πλατφόρμες είναι πλέον επιβεβλημένη λόγω του ψηφιακού εθισμού των ανηλίκων. «Ξεκινάμε τη συζήτηση από τώρα», ανέφερε, «ώστε όταν ψηφιστεί η εθνική νομοθεσία, οι πλατφόρμες να έχουν ήδη λάβει τα κατάλληλα τεχνικά μέτρα επαλήθευσης». Η ρύθμιση αυτή στοχεύει στην προστασία των παιδιών από περιβάλλοντα που συχνά αποδεικνύονται τοξικά για την ανάπτυξή τους.
Γεωργιάδης: Οι κίνδυνοι από το ατέρμονο «σκρολάρισμα»
«Στο σκρολάρισμα είμαι εξαιρετικά εθισμένος», παραδέχτηκε ο Άδωνις Γεωργιάδης, εξηγώντας πώς οι πλατφόρμες δημιουργούν μια εξατομικευμένη ροή πληροφοριών που «φυλακίζει» τον χρήστη. Αυτή η αλγοριθμική ρύθμιση οδηγεί σε σοβαρά προβλήματα:
Σωματικές επιπτώσεις: Καθιστική ζωή, παχυσαρκία, οπτική κόπωση και οφθαλμικά συμπτώματα.
Ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι: Χαμηλή αυτοεκτίμηση, έκθεση σε ακατάλληλο περιεχόμενο, ηλεκτρονικός τζόγος και δυσκολία στις διαπροσωπικές σχέσεις.
Bullying: Τα στοιχεία είναι ανησυχητικά, καθώς 1 στους 4 εφήβους δηλώνει θύμα εκφοβισμού, ενώ το 17% των παιδιών 11 έως 15 ετών έχει βιώσει διαδικτυακό ή σχολικό bullying.
Παπαστεργίου: Πώς θα λειτουργεί η επαλήθευση ηλικίας μέσω πλατφορμών
Ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρης Παπαστεργίου, ξεκαθάρισε πως η πρόσβαση στα social media (Instagram, TikTok, Facebook, Snapchat) θα απαγορεύεται για ανηλίκους έως το έτος που φοιτούν στην Γ' Γυμνασίου.
Ημερομηνία γέννησης: Θα λαμβάνεται ως βάση η 1η Ιανουαρίου του έτους γέννησης.
Τεχνική υλοποίηση: Θα ενεργοποιηθεί ο ευρωπαϊκός μηχανισμός επαλήθευσης ηλικίας όπως έχει ενσωματωθεί στο gov.gr και το kids wallet.
Τι εξαιρείται: Η απαγόρευση δεν περιλαμβάνει πλατφόρμες ανταλλαγής μηνυμάτων όπως το Viber και το WhatsApp, αλλά και το Youtube.
Απαντώντας στο ερώτημα για το αν τα παιδιά θα μπορούν να παρακάμπτουν τα μέτρα μέσω VPN, ο Υπουργός τόνισε πως οι πλατφόρμες έχουν πλέον τη δυνατότητα να χρησιμοποιούν σύνθετα τεχνικά μέσα για την επαλήθευση. Συγκεκριμένα, μπορούν να εντοπίζουν την πραγματική χώρα του κινητού αλλά και την τοποθεσία των φίλων του χρήστη, καθιστώντας εξαιρετικά δύσκολη την ψηφιακή «απάτη».
