Mr. Zara: Ο άνθρωπος που ντύνει γαλαζοαίματους με μερικά ευρώ και η απίστευτη ζωή του

Ήταν μόλις 12 ετών, όταν κράτησε διστακτικά το χέρι της μητέρας του και μπήκαν μαζί σ’ ένα μπακάλικο. Εκείνη ήθελε να ζητήσει φαγητό με πίστωση. Ο μπακάλης το αρνήθηκε. Δυνατά. Τόσο, που η γυναίκα που τον είχε φέρει στον κόσμο, έφυγε ντροπιασμένη και με κατεβασμένο το κεφάλι… Αν θα μπορούσε κανείς να πει ποια ήταν η στιγμή που τον διαμόρφωσε, θα διάλεγε ακριβώς αυτήν.

Γιατί ο Αμάνθιο Ορτέγα Γκαόνα, ορκίστηκε να μην ξανασυμβεί κάτι τέτοιο. Και τα κατάφερε με τον πιο ηχηρό τρόπο. Έγινε ο Mr. Zara, που σήμερα ατενίζει τον υπόλοιπο κόσμο από την 14η θέση της λίστας Forbes, με 133 δισεκατομμύρια δολάρια στον τραπεζικό του λογαριασμό (τουλάχιστον όσο γράφονται ετούτες οι γραμμές)!

Μάλιστα, παρά τον τεράστιο πλούτο του, η προσωπική του ζωή παραμένει εκπληκτικά λιτή, αφού δεν αποτελεί το κλασικό παράδειγμα του «δισεκατομμυριούχου». Προτιμά μια καθημερινότητά απλή, μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, κάτι που έχει γίνει σχεδόν μέρος της ταυτότητάς του.

Από την πώληση μπουρνουζιών πόρτα πόρτα, στα 6.000 καταστήματα παγκοσμίως

Ο Ορτέγα, 90 ετών σήμερα και πατέρας τριών παιδιών, ανήκει σε εκείνες τις σπάνιες περιπτώσεις επιχειρηματιών που δεν «έχτισαν» απλώς μια εταιρεία, αλλά έγραψαν ιστορία, αφού διαμόρφωσε έναν νέο τρόπο σκέψης και προσέγγισης στη βιομηχανία της μόδας. Γεννημένος στις 28 Μαρτίου 1936 στο Μπουσντόνγκο δε Αρμπάς της Λεόν, μια μικρή περιοχή στη βόρεια Ισπανία, ξεκίνησε τη ζωή του μακριά από κάθε ένδειξη μελλοντικής επιτυχίας. Γιος σιδηροδρομικού υπαλλήλου, μεγάλωσε σε ένα περιβάλλον με δυσκολίες, όπου η εργασία δεν ήταν στόχος για το μέλλον, αλλά ανάγκη για το παρόν.

Στα 14 του χρόνια παράτησε το σχολείο. Έπιασε δουλειά σε ένα ραφείο, το Gala, στην Α Κορούνια. Οι υποχρεώσεις του; Ταπεινές. Να σκουπίζει, να σφουγγαρίζει, να τακτοποιεί τα ρούχα. Εκείνον όμως δεν τον πείραζε καθόλου, γιατί στο μυαλό του είχε συνειδητοποιήσει ότι μπροστά του ανοίγεται ένας καινούριος, πολλά υποσχόμενος, κόσμος που έπρεπε ν’ αποκωδικοποιήσει όλα του τα μυστικά. Κι αυτό έκανε. Παρατηρούσε κάθε λεπτομέρεια. Από την επιλογή των υφασμάτων, το ράψιμο στη μηχανή, τις αντιδράσεις των πελατών.

Γνώσεις που τον βοήθησαν να ξεκινήσει δειλά δειλά, το 1963, μια μικρή επιχείρηση ραπτικής, έχοντας την πρώτη του γυναίκα στο πλευρό του, τη Ροσαλία Μέρα με την οποία απέκτησε δύο παιδιά. Οι δυο τους έραβαν ρόμπες και τις πουλούσαν πόρτα πόρτα. Μέχρι και το 1975, οπότε και το πρώτο κατάστημα Zara, πήρε σάρκα και οστά. Πάντα στην Α Κορούνια. Τα ράφια του γέμισαν με ρούχα ξεχωριστά, εκλεπτυσμένα, μα κυρίως προσιτά στο ευρύ κοινό. Η επιτυχία του Ορτέγα που σήμερα πολλοί θα ήθελαν να έχουν γευτεί και που κάποιοι ίσως αμφισβήτησαν, είχε ήδη μπει στις «ράγες» και μάλιστα πολύ σύντομα θα απογειωνόταν χάρη σε δύο λέξεις. Fast Fashion!

Ο αυτοδημιούργητος επιχειρηματίας, που θα μπορούσε κανείς να τον χαρακτηρίσει «πατέρα» της γρήγορης μόδας, είδε το εγχείρημά του να εξελίσσεται με ταχύτητα φωτός. Υποκαταστήματα σε όλο τον κόσμο, φίρμες που διαδέχονταν η μία την άλλη, δισεκατομμύρια εισπράξεις στα ταμεία του. Η αδιάκοπη παραγωγή και η διάθεση των νέων συλλογών σε κάθε γωνιά του πλανήτη -όχι κάθε εποχή, αλλά κάθε εβδομάδα- τον οδήγησαν μετά από 10 χρόνια, το 1985 να πάρει την απόφαση να δημιουργήσει την Inditex. Έναν εισηγμένο Όμιλο που κάτω από την «ομπρέλα» του, διαθέτει επτά εμπορικά σήματα, μεταξύ των οποίων, Massimo Dutti, Pull & Bear, Oysho, Stradivarius καθώς και περίπου 6.000 καταστήματα παγκοσμίως!

Για δεκαετίες ο αυτοδημιούργητος επιχειρηματίας δεν είχε δικό του γραφείο!

Το οξύμωρο είναι πως όσο οι επιχειρήσεις του μεγάλωναν, τόσο εκείνος παρέμενε προσγειωμένος και πιστός στις αρχές και τις ρίζες του. Για δεκαετίες, ο Ορτέγα δεν είχε δικό του γραφείο. Προτιμούσε να κάθεται δίπλα στους υπαλλήλους του, στον χώρο σχεδιασμού και παραγωγής, παρακολουθώντας από κοντά τη λειτουργία της εταιρείας. Αυτή η επιλογή δεν ήταν συμβολική, ήταν τρόπος διοίκησης. Ήθελε να βλέπει την πραγματικότητα χωρίς φίλτρα, να αισθάνεται τον ρυθμό της εταιρείας και να λαμβάνει αποφάσεις άμεσα, χωρίς απόσταση «ιεραρχίας».

Ακόμα και την ημέρα της εισαγωγής της Inditex στο χρηματιστήριο, το 2001, λέγεται ότι εργάστηκε κανονικά κι έφαγε στο εταιρικό εστιατόριο, παρόλο που η περιουσία του είχε αυξηθεί κατά 6 δισεκατομμύρια δολάρια. Για την ακρίβεια, παρά την τεράστια διεθνή επιτυχία του, σε έναν κλάδο που βασίζεται στη δημοσιότητα, εκείνος φρόντιζε να παραμένει σχεδόν «αόρατος». Να αποφεύγει τα μέσα ενημέρωσης και τις διαφημίσεις, να διατηρεί αυστηρά ιδιωτική την προσωπική του ζωή και να χτίζει μια καθημερινότητα που τη χαρακτήριζε η ταπεινότητα.

Όταν η «βασιλική γκαρνταρόμπα» συναντά τη fast fashion

Την ίδια ώρα ωστόσο, η επιτυχία έμοιαζε μονόδρομος για έναν από τους πλουσιότερους εμπόρους ένδυσης στον κόσμο, αφού κατάφερε να ντύσει με τα ίδια ρούχα, ανθρώπους της διπλανής πόρτας και γαλαζοαίματους. Η Βασίλισσα της Ισπανίας, αποτελεί ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα που συνδυάζει υψηλή ραπτική με πιο προσιτά κομμάτια. Η Λετίθια έχει επιλέξει πολλές φορές Zara κι άλλα brands της Inditex, κάτι που έχει τον δικό του, ιδιαίτερο συμβολισμό, λόγω χώρας.

Η Κέιτ Μίντλετον, Πριγκίπισσα της Ουαλίας, έχει -επίσης- εμφανιστεί αρκετές φορές με ρούχα Zara, ιδιαίτερα σε πιο καθημερινές ή επίσημες και συνάμα «low profile» εμφανίσεις. Αλλά και η Μέγκαν Μάρκλ έχει εμπλουτίσει την γκαρνταρόμπα της με Zara κομμάτια, σε εμφανίσεις όπου απαιτούσαν πιο «casual chic» στυλ.

Μια λαμπερή πραγματικότητα που έχει συμβάλει στο να γίνει η μάρκα ακόμα πιο δημοφιλής παγκοσμίως, αφού συχνά τα συγκεκριμένα κομμάτια που επιλέγουν γαλαζοαίματοι, ηθοποιοί και διεθνείς προσωπικότητες, εξαντλούνται μέσα σε ελάχιστες ώρες.

Η διαδοχή, το Real Estate κι οι φιλανθρωπίες

Σε ηλικία 75 ετών, ο άνθρωπος που κατάφερε να αναρριχηθεί από τη βάση της πυραμίδας στην κορυφή με σκληρή κι επίμονη δουλειά, αποφάσισε να πατήσει «φρένο», τουλάχιστον σε ότι αφορά στην Προεδρία του Ομίλου, καθώς όπως αποδείχθηκε είχε κι άλλα, μεγαλεπήβολα, σχέδια στα σκαριά που δεν μπορούσαν να περιμένουν. Έτσι, το 2011 η λέξη «διαδοχή» ακούστηκε στην «αυτοκρατορία» του από τα δικά του χείλη. Κράτησε περίπου το 60% των μετοχών της Inditex κι αποχώρησε από τη θέση του Προέδρου, παραδίδοντας τη σκυτάλη στον Πάμπλο Ίσλα, ο οποίος είχε ήδη μακρά πορεία στον Όμιλο, ενώ 11 χρόνια αργότερα, χρέη ανέλαβε η κόρη του, Μάρτα Ορτέγα. Το μοναδικό παιδί του από τον δεύτερο γάμο του, με την Φλόρα Περέζ.

Παρόλ’ αυτά ο ίδιος δεν έκατσε «ήσυχα»! Έπεσε και πάλι με τα μούτρα στη δουλειά. Αυτή τη φορά, άφησε τη σφραγίδα του στο Real Estate και μάλιστα με τεράστια επιτυχία, αφού η οικονομική του θέση τον κατατάσσει σταθερά στην κορυφή του παγκόσμιου πλούτου. Μέσα από την επενδυτική του εταιρεία Pontegadea, έχει δημιουργήσει ένα από τα μεγαλύτερα ιδιωτικά χαρτοφυλάκια ακινήτων στον κόσμο που περιλαμβάνει logistics, κατοικίες και γραφεία. Ο ίδιος επενδύει συστηματικά τα τεράστια μερίσματα της Inditex -πάνω από 3 δισ. ευρώ τον χρόνο- σε κτήρια υψηλής αξίας σε μεγάλες πόλεις όπως η Βαρκελώνη, το Λονδίνο, το Τορόντο, η Νέα Υόρκη και το Παρίσι και συνεχίζει ακάθεκτος.

Τα ακίνητα αυτά μάλιστα, δεν είναι τυχαίες αγορές. Πρόκειται για «premium» κτήρια, σε εμβληματικές λεωφόρους, συχνά μισθωμένα σε κολοσσούς όπως Amazon, Apple και άλλες πολυεθνικές. Άλλωστε όπως έχει αποδείξει ο Ορτέγα, δεν κυνηγά την εφήμερη επιτυχία, αλλά τη σταθερή ανάπτυξη. Και στην προκειμένη περίπτωση, τα μακροχρόνια ενοίκια. Η επιχειρηματική του λογική; Σχεδόν η ίδια με τη μόδα. Απλότητα, ταχύτητα και έμφαση στην πραγματική αξία και όχι στην προβολή.

Πέρα από την επιχειρηματική του δραστηριότητα, ωστόσο, ο 90χρονος αεικίνητος επιχειρηματίας, έχει αναπτύξει κι έντονη φιλανθρωπική δράση μέσω του ιδρύματός του, με έμφαση στην υγεία και την εκπαίδευση. Σημαντικές δωρεές προς νοσοκομεία και προγράμματα πρόληψης ασθενειών που γίνονται μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, μαρτυρούν και πάλι πως το παιδί που κάποτε δεν μπόρεσε να αγοράσει φαγητό με τη μητέρα του, προτιμά να παραμένει προσγειωμένος στη ζωή του και να προσφέρει, σαν να πρόκειται για κάτι αναπόφευκτο…