Νέα Πρωτεύουσα της Αιγύπτου: Μία πόλη που χτίζεται από το μηδέν στην έρημο

Κάνε κλικ και δες περισσότερο
Flash.gr στην αναζήτηση της Google

Ένα γιγάντιο κατασκευαστικό πλάνο ολοκληρώνεται αυτήν την περίοδο στην Αίγυπτο, που πριν από λίγο καιρό έστρεψε τα βλέμματα του πλανήτη πάνω της με τα λαμπρά εγκαίνια του Μεγάλου Αιγυπτιακού Μουσείου.

Ο λόγος για τη Νέα Πρωτεύουσα της χώρας, μια ολοκαίνουρια μεγαλούπολη που χτίστηκε από το μηδέν στη μέση της ερήμου και αποτελεί το νέο διοικητικό και οικονομικό κέντρο της Αιγύπτου.

Βρίσκεται περίπου 45 χιλιόμετρα ανατολικά του Καΐρου, έχει έκταση 725 τετραγωνικά χιλιόμετρα και περιλαμβάνει κυβερνητικά γραφεία, οικιστικές ζώνες, αεροδρόμιο και μια κεντρική επιχειρηματική περιοχή (CBD) που θα αναπτυχθεί γύρω από τον ψηλότερο ουρανοξύστη της Αφρικής.

Σύμφωνα με το αφιέρωμα του ecoticias.com, η κεντρική ιδέα είναι απλή, ακόμη και αν η κατασκευή δεν είναι. Η Αίγυπτος θέλει να αποσυμφορήσει το Κάιρο και να δημιουργήσει μια «έξυπνη πόλη» («smart city»), δηλαδή μια πόλη όπου οι ψηφιακές υπηρεσίες, η καθαρότερη ενέργεια, τα μέσα μαζικής μεταφοράς και οι προσεκτικά σχεδιασμένοι χώροι πρασίνου, θα διευκολύνουν την καθημερινή ζωή.

Η έρημος «απαντά» στην ασφυξία του Καΐρου

Το Κάιρο δεν είναι απλώς πυκνοκατοικημένο. Για πολλούς κατοίκους, η καθημερινότητα σημαίνει ατελείωτο μποτιλιάρισμα, θόρυβο, καυσαέρια και μια καλοκαιρινή ζέστη που μοιάζει να «κάθεται» όλη μέρα στο οδόστρωμα. Γι’ αυτό και η νέα πρωτεύουσα φιλοδοξεί να γίνει μια από τις πιο σαφείς απαντήσεις της Αιγύπτου στην αστική πίεση.

Το έργο είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με το αναπτυξιακό πλάνο της χώρας «Όραμα 2030» (Vision 2030) και προωθείται ως μια βιώσιμη, τεχνολογικά προηγμένη πόλη. Το σχέδιό της περιλαμβάνει μια «κυβερνητική» συνοικία, μια «διπλωματική» γειτονιά, μια πολιτιστική ζώνη, 21 οικιστικές περιοχές και ένα νέο αεροδρόμιο, συνθέτοντας την εικόνα μιας ολοκληρωμένης πρωτεύουσας και όχι ενός απλού προαστίου.

Η κυβέρνηση «μετακομίζει» πρώτη

Η αιγυπτιακή προεδρία έχει δομήσει το έργο γύρω από τη μεταφορά του διοικητικού πυρήνα της χώρας. Τα επίσημα σχέδια αποτυπώνουν κτίρια υπουργείων, τη Βουλή των Αντιπροσώπων και το Υπουργικό Συμβούλιο στη κυβερνητική συνοικία.

Στη Νέα Πρωτεύουσα θα στεγάζεται η γραφειοκρατία, εκεί θα παρέχονται οι δημόσιες υπηρεσίες και θα λαμβάνονται οι πολιτικές αποφάσεις.

Εκτός από την έδρα της προεδρίας, το κοινοβούλιο, το υπουργικό συμβούλιο και τα υπουργεία, η νέα πόλη προορίζεται να στεγάσει ένα πολιτιστικό κέντρο, μια όπερα, οικιστικές μονάδες, σχολεία και πανεπιστήμια, με μακροπρόθεσμο στόχο να προσελκύσει εκατομμύρια ανθρώπους.

Στο επίκεντρο ο ψηλότερος ουρανοξύστης της Αφρικής

Σήμα κατατεθέν της πόλης είναι ο Iconic Tower (Εμβληματικός Πύργος), ο οποίος βρίσκεται μέσα στην Κεντρική Επιχειρηματική Περιοχή. Η κατασκευαστική εταιρεία China State Construction Engineering Corporation αναφέρει ότι το κτίριο φτάνει περίπου τα 385 μέτρα ύψος και διαθέτει περισσότερα από 232.000 τετραγωνικά μέτρα δομημένης επιφάνειας, συνδυάζοντας γραφεία, ξενοδοχείο, εμπορικούς χώρους και παρατηρητήρια για τους επισκέπτες.

Εκτός από ένα κτίριο, αποτελεί βέβαια και μια δήλωση ισχύος. Ένας πύργος σχεδόν 400 μέτρων στην έρημο δείχνει σε επενδυτές και επισκέπτες ότι η Αίγυπτος θέλει αυτή η πόλη να είναι ορατή από... πολύ μακριά, όχι μόνο στους χάρτες. Παρ’ όλα αυτά, όπως αναφέρει το ecoticias.com, οι ψηλοί ουρανοξύστες δεν λύνουν το κυκλοφοριακό. Οι άνθρωποι πρέπει να ζήσουν, να εργαστούν και να μετακινηθούν γύρω από αυτούς.

Ο «Πράσινος Ποταμός» είναι ο πνεύμονας της πόλης

Ο «Πράσινος Ποταμός» (Green River) δεν είναι φυσικό ποτάμι. Πρόκειται για έναν σχεδιασμένο πράσινο άξονα από πάρκα, κήπους, λίμνες και υδάτινα στοιχεία, με μια αρχική διαδρομή περίπου 10 χιλιομέτρων και έναν μακροπρόθεσμο στόχο που αγγίζει τα 35 χιλιόμετρα μήκος. Με άλλα λόγια, είναι ένας σχεδιασμένος «πνεύμονας» της πόλης.

Η Noha H. Hefnawy, ερευνήτρια αρχιτεκτονικής στο Πανεπιστήμιο της Μπένχα, μελέτησε τον ρόλο των αστικών πράσινων χώρων στη Νέα0 Πρωτεύουσα. Η εργασία της επισημαίνει ότι οι χώροι πρασίνου μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση της έκθεσης σε κύματα καύσωνα, να ενισχύσουν την αστική ανθεκτικότητα, να υποστηρίξουν την ευημερία των πολιτών και να βελτιώσουν την ποιότητα του αέρα -στοιχεία που έχουν τεράστια σημασία για μια πόλη χτισμένη στη μέση της ερήμου.

Όλα αυτά έχουν άμεσο αντίκτυπο στην καθημερινότητα των ανθρώπων που θα ζουν εκεί. Η σκιά μπορεί να αποτελέσει τη διαφορά ανάμεσα σε έναν δρόμο που μπορείς να περπατήσεις και σε ένα μέρος που οι άνθρωποι αποφεύγουν το μεσημέρι. Στο Κάιρο, όπου η απώλεια των μεγάλων δέντρων έχει συνδεθεί με θερμότερες γειτονιές, το ερώτημα είναι αν ο νέος πράσινος χώρος θα είναι αρκετά μεγάλος και προσβάσιμος ώστε να αλλάξει την καθημερινή ζωή.

Η κύρια μελέτη για τους αστικούς χώρους πρασίνου στη Νέα Πρωτεύουσα έχει δημοσιευτεί στο Journal of Al-Azhar University Engineering Sector.

Μετακινήσεις χωρίς περισσότερα αυτοκίνητα

Οι μεταφορές ίσως κρίνουν αν η νέα πρωτεύουσα θα δίνει την αίσθηση μιας «συνδεδεμένης» ή μιας απομονωμένης πόλης. Το επίσημο σχέδιο της Αιγύπτου για το Light Rail Transit (LRT) περιγράφει ένα σιδηροδρομικό δίκτυο 103 χιλιομέτρων με 19 σταθμούς, σχεδιασμένο να εξυπηρετεί τη Νέα Πρωτεύουσα και άλλες πόλεις, ενώ παράλληλα θα συνδέεται με το Μετρό του Καΐρου, το Monorail του Ανατολικού Νείλου και το δίκτυο ηλεκτρικών τρένων υψηλής ταχύτητας.

Το Monorail του Ανατολικού Νείλου προσθέτει ένα ακόμα κομμάτι στο παζλ. Η Κρατική Υπηρεσία Πληροφοριών της Αιγύπτου αναφέρει ότι η διαδρομή του εκτείνεται σε περίπου 56 χιλιόμετρα, από τον σταθμό του Σταδίου του Καΐρου στην πόλη Νασρ έως τον σταθμό της «Πόλης της Δικαιοσύνης» στη νέα πρωτεύουσα, με 22 σταθμούς. Εάν αυτά τα συστήματα λειτουργήσουν αποτελεσματικά, θα μπορούσαν να μειώσουν την εξάρτηση από το αυτοκίνητο, το άγχος της κίνησης και τα καυσαέρια που οι κάτοικοι της Αιγύπτου γνωρίζουν ήδη πολύ καλά.

Θρησκευτικά τοπόσημα και υπηρεσίες

Η νέα πρωτεύουσα χτίζεται επίσης με μεγάλα πολιτικά και θρησκευτικά τοπόσημα. Η αιγυπτιακή προεδρία ανακοίνωσε ότι το Τέμενος Al-Fattah Al-Alim και ο Καθεδρικός Ναός της Γέννησης εγκαινιάστηκαν εκεί τον Ιανουάριο του 2019, τοποθετώντας σημαντικούς χώρους λατρείας μέσα στο νέο αστικό συγκρότημα.

Η κλίμακα είναι σκόπιμα «μνημειακή». Η Κρατική Υπηρεσία Πληροφοριών αναφέρει ότι το Τέμενος Al-Fattah Al-Alim μπορεί να χωρέσει 17.000 πιστούς, ενώ η προεδρία περιγράφει τον Καθεδρικό Ναό της Γέννησης ως τον μεγαλύτερο καθεδρικό ναό στη Μέση Ανατολή, ο οποίος εκτείνεται σε 15 στρέμματα και έχει χωρητικότητα 9.200 ατόμων.

Το σχέδιο περιλαμβάνει ακόμα υποδομές για την καθημερινή ζωή. Στο σχέδιο της πόλης υπάρχουν δημόσιες συγκοινωνίες, κατοικίες, σχολεία, πανεπιστήμια, πάρκα, πολιτιστικές εγκαταστάσεις και υπηρεσίες που αποσκοπούν στο να κάνουν την πόλη κάτι παραπάνω από ένα απλό συγκρότημα κυβερνητικών γραφείων.

Τα δύσκολα έρχονται μετά την κατασκευή

Ωστόσο, τα μεγάλα έργα (megaprojects) είναι πιο εύκολο να ανακοινωθούν παρά να λειτουργήσουν στην πράξη. Μια μελέτη του 2024 στο περιοδικό Sustainability σημειώνει ότι η Νέα Πρωτεύουσα παρουσιάζεται ως ένας τρόπος ανακούφισης του Καΐρου από τον υπερπληθυσμό και την κίνηση, αλλά τονίζει επίσης τις επικρίσεις ότι η εγγύτητα του έργου στο Κάιρο θα μπορούσε να συμβάλει στην άναρχη αστική εξάπλωση (urban sprawl). Προειδοποιεί ακόμα ότι η «βιτρίνα» και ο εντυπωσιακός σχεδιασμός, μπορούν μερικές φορές να παίρνουν προτεραιότητα έναντι της ουσιαστικής βιωσιμότητας της πόλης.

Εκεί αρχίζουν οι πραγματικές δοκιμασίες. Αν η στέγαση είναι πολύ ακριβή, οι συγκοινωνίες πολύ αργές ή οι δημόσιοι χώροι πολύ μακριά από τους απλούς κατοίκους, η Νέα Πρωτεύουσα θα μπορούσε να δείχνει εντυπωσιακή αλλά ημιτελής. Από την άλλη πλευρά, αν οι συγκοινωνιακές της συνδέσεις, οι πράσινες ζώνες, τα συστήματα επεξεργασίας νερού και οι δημόσιες υπηρεσίες αντέξουν στον χρόνο, θα μπορούσε να γίνει ένα λειτουργικό μοντέλο για την επόμενη γενιά πόλεων της χώρας και πιθανότατα όχι μόνο της Αιγύπτου.

Η ενέργεια αποτελεί μέρος αυτής της υπόσχεσης. Ο οργανισμός Worldsteel αναφέρει ότι οι σχεδιαστές έχουν προβλέψει περίπου 90 τετραγωνικά χιλιόμετρα ηλιακών πάρκων στην κοντινή έρημο, με στόχο να καλύψουν έως και το 35% των ενεργειακών αναγκών της πόλης.

Σε τελική ανάλυση, αυτό είναι που προσπαθεί να αποδείξει αυτό το έργο, ότι μια πρωτεύουσα μπορεί να είναι κάτι παραπάνω από μια έδρα της εξουσίας. Μπορεί να γίνει ένα δημιουργικό πείραμα για το πώς προσπαθεί να σχεδιάσει το μέλλον της και να ζήσει μια ταχέως αναπτυσσόμενη χώρα.

Κάνε κλικ και δες περισσότερο
Flash.gr στην αναζήτηση της Google