Νέο επίτευγμα στις μεταμοσχεύσεις: «Καθολικό» νεφρό που μπορεί να δοθεί σε οποιονδήποτε ασθενή

Ερευνητές από τον Καναδά και την Κίνα  βρίσκονται πιο κοντά από ποτέ σε μια σημαντική ανακάλυψη που θα μπορούσε να αλλάξει ριζικά τις μεταμοσχεύσεις νεφρών: τη δημιουργία ενός «καθολικού» νεφρού που μπορεί να δεχθεί οποιοσδήποτε ασθενής, ανεξάρτητα από τον τύπο αίματός του. Το επίτευγμα αυτό θα μπορούσε να μειώσει δραστικά τον χρόνο αναμονής για μεταμόσχευση και να σώσει χιλιάδες ζωές κάθε χρόνο. Η ομάδα παρουσίασε πειραματικά ένα νεφρό που λειτουργούσε σε ασθενή εγκεφαλικά νεκρό, με τη συγκατάθεση της οικογένειάς του, για μερικές ημέρες, χωρίς να προκαλέσει σοβαρή απόρριψη.

Προβλήματα συμβατότητας και λίστες αναμονής

Όπως διαβάζουμε στο ScienceAlert, μέχρι σήμερα, οι ασθενείς με ομάδα αίματος Ο, που αποτελούν πάνω από τους μισούς στις λίστες αναμονής, πρέπει να περιμένουν ένα νεφρό από δότη τύπου Ο, καθώς αυτά είναι τα πιο συμβατά και ταυτόχρονα πιο δυσεύρετα. Παρά την ύπαρξη τεχνικών για μεταμόσχευση μεταξύ διαφορετικών ομάδων αίματος, η διαδικασία είναι επίπονη, χρονοβόρα και δαπανηρή, ενώ δεν είναι πάντα πρακτική για όλους τους ασθενείς. Χρειάζεται ζωντανός δότης και προετοιμασία του λήπτη για να αποφευχθεί η απόρριψη, γεγονός που περιορίζει τη χρήση της μεθόδου.

Στο νέο πείραμα, οι επιστήμονες μεταμόρφωσαν ουσιαστικά έναν νεφρό τύπου Α σε νεφρό τύπου Ο χρησιμοποιώντας ειδικά ένζυμα. Αυτά τα ένζυμα αφαιρούν τα σάκχαρα που λειτουργούν ως «σημάδια» του τύπου Α στο αίμα, καθιστώντας το όργανο ουδέτερο από άποψη ανοσολογικής αναγνώρισης. Όπως εξηγεί ο βιοχημικός Στίβεν Γουίδερς από το Πανεπιστήμιο της Βρετανικής Κολομβίας, η διαδικασία μοιάζει με την αφαίρεση κόκκινης βαφής από ένα αυτοκίνητο για να φανεί το ουδέτερο αστάρι: το ανοσοποιητικό σύστημα δεν αναγνωρίζει πλέον το όργανο ως ξένο και δεν επιτίθεται σε αυτό.

Η τεχνική των ενζύμων και η μετατροπή τύπου Α σε Ο

Η τεχνική, γνωστή ως ένζυμα-μετατρεπόμενα νεφρά τύπου Ο (ECO), έδειξε ότι είναι εφικτή και λειτουργική, όμως υπάρχουν ακόμα προκλήσεις. Στο πείραμα, το νεφρό άρχισε να δείχνει ξανά ενδείξεις τύπου Α μετά από τρεις ημέρες, προκαλώντας μια ανοσολογική αντίδραση. Ωστόσο, η αντίδραση ήταν λιγότερο έντονη από ό,τι θα αναμενόταν κανονικά, και υπήρχαν σημάδια ότι το σώμα προσπαθούσε να ανεχθεί το όργανο. Αυτή η προσωρινή ανοχή δίνει στους επιστήμονες σημαντικές πληροφορίες για το πώς θα μπορούσαν να βελτιώσουν τις μακροχρόνιες εκβάσεις των μεταμοσχεύσεων.

Η ανάγκη είναι τεράστια: στις ΗΠΑ μόνο, 11 άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους καθημερινά περιμένοντας νεφρό, και οι περισσότεροι περιμένουν τύπο Ο. Οι επιστήμονες εξετάζουν πολλαπλές προσεγγίσεις για να αυξήσουν τις διαθέσιμες επιλογές, όπως τη χρήση νεφρών χοίρων και την ανάπτυξη νέων αντισωμάτων. Η διεύρυνση των συμβατών νεφρών για τους ασθενείς αναμένεται να αλλάξει σημαντικά το τοπίο των μεταμοσχεύσεων και να μειώσει τους θανάτους.

Προκλήσεις και μελλοντικές εφαρμογές

Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο Nature Biomedical Engineering. αποτελεί ορόσημο, καθώς δείχνει πως η επιστήμη προχωράει από το εργαστήριο στην εφαρμογή που σώζει ζωές. Η δυνατότητα να δημιουργούνται νεφρά αποδεκτά από οποιονδήποτε ασθενή φέρνει ελπίδα σε χιλιάδες ανθρώπους που σήμερα περιμένουν με αγωνία μια μεταμόσχευση.