Όταν ένας σεισμός «κούνησε τη Γη»: Το παράξενο φαινόμενο που εντοπίστηκε 16 λεπτά μετά από 9 Ρίχτερ

Μια νέα επιστημονική μελέτη φέρνει στο φως έναν πιθανό μηχανισμό σεισμικού κινδύνου που μέχρι σήμερα δεν είχε αναγνωριστεί.

Σύμφωνα με τα ευρήματα ερευνητών, τα σεισμικά κύματα που ταξιδεύουν μέχρι τον πυρήνα της Γης και επιστρέφουν στην επιφάνεια ενδέχεται να μπορούν να προκαλέσουν νέες μετακινήσεις τεκτονικών πλακών ακόμη και αρκετά λεπτά μετά την εκδήλωση ενός μεγάλου σεισμού.

Η ανακάλυψη βασίζεται στην επανεξέταση των δεδομένων από τον καταστροφικό σεισμό των 9 Ρίχτερ που είχε πλήξει την Ιαπωνία το 2011 και προκάλεσε το φονικό τσουνάμι και την πυρηνική κρίση στη Φουκουσίμα.

Το παράξενο φαινόμενο που εντοπίστηκε 16 λεπτά μετά τον σεισμό

Οι επιστήμονες που μελέτησαν τα στοιχεία από το εκτεταμένο δίκτυο GPS της Ιαπωνίας διαπίστωσαν κάτι ιδιαίτερα ασυνήθιστο. Περίπου 16 λεπτά μετά τον κύριο σεισμό, σταθμοί σε ολόκληρη τη χώρα κατέγραψαν μια μικρή αλλά μόνιμη μετατόπιση του εδάφους προς τα ανατολικά.

Η μετακίνηση ήταν της τάξης των 5 έως 6 χιλιοστών, ωστόσο δεν μπορούσε να συνδεθεί με κάποιον γνωστό μετασεισμό ή άλλη σεισμική δραστηριότητα που να είχε καταγραφεί εκείνη τη στιγμή.

Αρχικά οι ερευνητές θεώρησαν ότι επρόκειτο για σφάλμα στα δεδομένα. Όμως οι επανειλημμένοι έλεγχοι και οι διορθώσεις δεν κατάφεραν να εξαλείψουν το φαινόμενο, οδηγώντας τους σε αναζήτηση μιας διαφορετικής εξήγησης.

Το ταξίδι του σεισμικού κύματος μέχρι τον πυρήνα της Γης

Η ερευνητική ομάδα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η μετατόπιση πιθανότατα συνδέεται με ένα ισχυρό σεισμικό κύμα τύπου ScS.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση του Πανεπιστημίου του Σικάγο για το εύρημα, πρόκειται για εγκάρσιο σεισμικό κύμα που ταξιδεύει χιλιάδες χιλιόμετρα μέσα στο εσωτερικό της Γης, φτάνει στο όριο μεταξύ του μανδύα και του υγρού εξωτερικού πυρήνα και στη συνέχεια ανακλάται προς την επιφάνεια.

Στην περίπτωση του σεισμού του Τοχόκου, το κύμα διένυσε συνολικά περίπου 5.800 χιλιόμετρα σε μια διαδρομή μετ’ επιστροφής, προτού επιστρέψει στην περιοχή από όπου είχε ξεκινήσει. Το χρονικό διάστημα που απαιτήθηκε για το ταξίδι αυτό ταυτίζεται εντυπωσιακά με τη στιγμή που καταγράφηκε η ανεξήγητη μετατόπιση στην Ιαπωνία.

Πώς ένα κύμα μπορεί να «ξυπνήσει» ξανά ένα ρήγμα

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η τεράστια ενέργεια του αρχικού σεισμού είχε ήδη αποδυναμώσει τα όρια μεταξύ των τεκτονικών πλακών.

Όταν το ανακλώμενο κύμα επέστρεψε από τα βαθύτερα στρώματα του πλανήτη, λειτούργησε σαν ένα επιπλέον ερέθισμα πάνω σε ήδη καταπονημένα ρήγματα, προκαλώντας μια εκτεταμένη αλλά ήπια ολίσθηση.

Δεν επρόκειτο για έναν νέο μεγάλο σεισμό, αλλά για μια «σιωπηλή» μετακίνηση που εκδηλώθηκε σε πολύ μεγάλη γεωγραφική έκταση και δεν συνοδεύτηκε από ισχυρές δονήσεις στην επιφάνεια.

Το μεγαλύτερο καταγεγραμμένο «σιωπηλό» σεισμικό γεγονός

Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο της μελέτης είναι ότι η συνολική ενέργεια που απελευθερώθηκε από αυτή την αργή ολίσθηση εκτιμάται πως ήταν αντίστοιχη με εκείνη ενός σεισμού περίπου 7,5 Ρίχτερ.

Ωστόσο, αντί να συγκεντρωθεί σε μία βίαιη ρήξη, η ενέργεια κατανεμήθηκε σε μια περιοχή μήκους σχεδόν 3.000 χιλιομέτρων, γεγονός που είχε ως αποτέλεσμα μικρές μετακινήσεις λίγων χιλιοστών έως εκατοστών.

Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι πρόκειται πιθανώς για το μεγαλύτερο σε έκταση σεισμικό γεγονός που έχει καταγραφεί ποτέ, ενώ είναι και η πρώτη γνωστή περίπτωση που συνδέεται με την αλληλεπίδραση πολλών τεκτονικών πλακών ταυτόχρονα.

Ένας άγνωστος μέχρι σήμερα παράγοντας σεισμικού κινδύνου

Η σημασία της ανακάλυψης δεν περιορίζεται μόνο στην κατανόηση του σεισμού του 2011. Οι ερευνητές θεωρούν ότι το φαινόμενο μπορεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο αξιολογείται ο σεισμικός κίνδυνος μετά από μεγάλες δονήσεις.

Μέχρι σήμερα η επιστημονική κοινότητα επικεντρωνόταν κυρίως στους μετασεισμούς και στις άμεσες συνέπειες της κύριας ρήξης. Η νέα μελέτη υποδεικνύει ότι η περιοχή ενός μεγάλου σεισμού ενδέχεται να παραμένει ευάλωτη σε νέες μετακινήσεις ακόμη και μετά το τέλος του κύριου σεισμικού γεγονότος, εξαιτίας κυμάτων που επιστρέφουν από τα βαθύτερα στρώματα του πλανήτη.

Εάν το φαινόμενο επιβεβαιωθεί και σε άλλους μεγάλους σεισμούς, θα πρόκειται για μια εντελώς νέα κατηγορία δευτερογενούς σεισμικής ενεργοποίησης, ανοίγοντας ένα νέο κεφάλαιο στην κατανόηση της δυναμικής των τεκτονικών πλακών και των κινδύνων που συνδέονται με τους ισχυρούς σεισμούς.

Με πληροφορίες από το Science.