Όταν ο υπερτουρισμός βάζει εισιτήριο… στην ιστορία- Δυο ευρώ για να πλησιάσεις στη Φοντάνα Ντι Τρέβι

Βίντεο - φωτογραφίες: Γιάννης Κέμμος

Όταν ο Ιταλός αρχιτέκτονας Νικόλα Σάλβι σχεδίαζε το 1732 το μεγαλύτερο μπαρόκ σιντριβάνι της Ρώμης, δεν θα μπορούσε να διανοηθεί πως μετά από περίπου τρεις αιώνες ο κόσμος θα πλήρωνε για να το πλησιάσει. 2 ευρώ. Τόσο κοστίζει η… ιστορία στην προκειμένη περίπτωση, ανά επισκέπτη. Και το ποσό δεν είναι μικρό καθώς πολλαπλασιάζεται με τα περίπου 9.000.000 των τουριστών που προσελκύει κάθε χρόνο η Φοντάνα Ντι Τρέβι. Περίπου 30.000 ημερησίως, 70.000 σε ημέρες αιχμής.

Κάπως έτσι το σκέφτηκαν οι υπεύθυνοι της γειτονικής χώρας και είπαν να πατήσουν «φρένο» στον υπερτουρισμό και να ενισχύσουν ταυτόχρονα τα ταμεία για τη συντήρησή του μνημείου. Γιατί μέχρι και τον Φεβρουάριο του 2026 μπορούσε ο καθένας να το προσεγγίσει δωρεάν. Να το απολαύσει ελεύθερα. Όταν όμως οι τουρίστες καταφθάνουν κατά ορδές, τότε η κατάσταση πρέπει ν’ αντιμετωπιστεί, μας λέει ο ταξιδιωτικός πράκτορας Δημήτρης Οικονόμου, ενώ όπως τονίζει ήδη ο «χάρτης» των προτιμήσεων έχει μετατοπιστεί σε προορισμούς λιγότερο κορεσμένους…

«Οι πελάτες που έρχονται σ’ εμάς και ζητούν ένα ταξίδι στο εξωτερικό γενικότερα, γνωρίζουν όταν πάνε σε πόλεις όπως είναι η Βαρκελώνη, όπως είναι η Ρώμη, όπως είναι το Λονδίνο κλπ., ότι υπάρχουν σε συγκεκριμένα μνημεία τέτοιες καθυστερήσεις. Η αλήθεια όμως είναι ότι η τάση που πλέον καταγράφεται -ιδιαίτερα από τους Έλληνες- αφορά σε λιγότερο μαζικές και πιο μοναδικές εμπειρίες.

Ζητούν πόλεις οι οποίες δεν έχουν αυτόν τον συνωστισμό. Ζητούν το κάτι διαφορετικό γιατί έχουν βαρεθεί ακριβώς αυτό το πράγμα. Μάλιστα η μεγάλη αλλαγή έγινε μετά τον Covid πρέπει να σας πω. Τότε αρχίσαμε να βλέπουμε μια μεταστροφή σε πιο ποιοτικούς προορισμούς. Για παράδειγμα...Στην Ισπανία πάει πάρα πολύ καλά η χώρα των Βάσκων, η Βαλένθια, η Μαδρίτη. Στην Ιταλία ο κόσμος έχει μετατοπιστεί περισσότερο προς Εμίλια-Ρομάνια, Πάρμα, Σαν Τζιμινιάνο, Μιλάνο, Λίμνη του Κόμο».

Πληρώνεις για να πλησιάσεις, πληρώνεις για να κάνεις μια ευχή και τελικά σε απομακρύνουν σε ελάχιστα λεπτά από το σιντριβάνι!

25,9 μέτρα ύψος, 49 μέτρα πλάτος. Το όνειρο του πάπα Clement XII που προκήρυξε διαγωνισμό για ένα νέο σιντριβάνι το 1732, δεν είχε περιορισμούς κι αυτό ο Σάλβι -αρχιτέκτων και γλύπτης- το αξιοποίησε. Σχεδίασε συναισθήματα και φιλοδοξίες στο χαρτί και τα υλοποίησε σ’ ένα από τα πιο εντυπωσιακά μνημεία του κόσμου. Ένα έργο που ωστόσο ολοκληρώθηκε από τον αρχιτέκτονα, Τζουζέπε Πανίνι, μετά τον θάνατο του Σάλβι το 1751, κοσμήθηκε με τα επιβλητικά γλυπτά του Πιέτρο Μπράτσι που κόβουν την ανάσα και εγκαινιάστηκε το 1762.

Από τότε αποτελεί έναν κορυφαίο πόλο έλξης -όπως φαίνεται και στις εικόνες που κατέγραψε ο συνάδελφος Γιάννης Κέμμος με τον φακό του- που ζωντανεύει την ομώνυμη πόλη Τρέβι και ταυτόχρονα την «πνίγει». Καθημερινά. Γι' αυτό και έχει ληφθεί μια σειρά μέτρων, όπως αναφέρεται και στο επίσημο site που διαχειρίζεται ο δήμος της Ρώμης και στο οποίο μπορεί κανείς να πληρώσει on line το εισιτήριό του…

• Για να κατέβουν οι τουρίστες στο ελεγχόμενο τμήμα δίπλα στη λεκάνη του σιντριβανιού (εκεί που βγάζουν τις κλασικές φωτογραφίες και ρίχνουν το νόμισμα), απαιτείται εισιτήριο 2 ευρώ.

• Το εισιτήριο μπορεί να αγοραστεί online ή επιτόπου (με κάρτα στην είσοδο).

• Υπάρχει πλέον σύστημα ελέγχου εισόδου με προσωπικό ασφαλείας/φύλακες και καθορισμένη διαδρομή εισόδου-εξόδου για τον έλεγχο του συνωστισμού.

• Οι ώρες λειτουργίας του ελεγχόμενου χώρου είναι συνήθως 09:00–22:00 (Δευτέρα και Παρασκευή από 11:30 ή αργότερα λόγω εργασιών/συντήρησης). Τελευταία είσοδος περίπου στις 21:00.

• Εξαιρούνται από το εισιτήριο οι κάτοικοι της Ρώμης, παιδιά κάτω των 6 ετών και άτομα με αναπηρία, με συνοδό.

• Η πρόσβαση στην πλατεία και η θέα του μνημείου από μακριά, παραμένουν δωρεάν.

Κι όλ’ αυτά με την ελπίδα να «ανασάνει» το μέρος, οι μόνιμοι κάτοικοι και οι ίδιοι οι επισκέπτες. Χιλιάδες influencers που στριμώχνονται μπροστά από τη λεκάνη του σιντριβανιού για να μεταδώσουν live τις στιγμές τους. Ερωτευμένα ζευγάρια και προτάσεις γάμου με την ελπίδα πως η σύντροφος θα πει το ναι και θα περάσουν μαζί μια ζωή χαρισάμενη. Τουρίστες που ανυπομονούν να γυρίσουν την πλάτη του στη Φοντάνα Ντι Τρέβι, να κλείσουν τα μάτια και να κάνουν την ευχή τους. Τα μέλη της πολυπληθούς ομάδας φύλαξης με τα μπλε γιλέκα που κατευθύνουν τους επισκέπτες και τους κάνουν νόημα να φύγουν μέσα σε λίγα λεπτά για ν’ ακολουθήσουν οι επόμενοι στην ουρά και άνδρες της δημοτικής αστυνομίας που προσπαθούν να κάνουν τη δουλειά τους, όταν πέσει το σκοτάδι. Ένα συνονθύλευμα από επιθυμίες, όνειρα ζωής, ματαιοδοξία και υποχρεώσεις που πλέον…κοστολογείται στα δύο ευρώ ανά άτομο!

Χαρακτηριστικό είναι το βίντεο που ακολουθεί με τουρίστρια κατά τη χειμερινή περίοδο… «Υπάρχει ουρά και αναμονή 30 λεπτών για να πλησιάσεις» λέει… «Δεν θέλω να ξέρω τι θα γίνεται εδώ το καλοκαίρι!»

Κι αν κάποιοι μιλούν για υπερβολές όταν πέφτει στο τραπέζι ο όρος του υπερτουρισμού, αξίζει να δούμε την ερμηνεία που δίνει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Τουρισμού των Ηνωμένων Εθνών…

«Ο υπερτουρισμός είναι η επίδραση του τουρισμού σε έναν προορισμό ή σε τμήματά του, η οποία επηρεάζει υπερβολικά και αρνητικά την αντιλαμβανόμενη ποιότητα ζωής των κατοίκων και/ή την ποιότητα της εμπειρίας των επισκεπτών.»

Η Ιταλία ανήκει σίγουρα μέσα στις δύο πρώτες χώρες που αντιμετωπίζουν τέτοια θέματα εξαιτίας του υπερτουρισμού, συμπληρώνει ο κύριος Οικονόμου, μαζί με την Ισπανία. Όμως το πρόβλημα εστιάζεται σε συγκεκριμένες περιοχές τους, εξηγεί…

«Στο εξωτερικό φυσικά υπάρχουν μέρη τα οποία αντιμετωπίζουν το συγκεκριμένο φαινόμενο. Ειδικά η Ισπανία και η Ιταλία, είναι μέσα σε αυτά. Αν ακριβολογούσα όμως θα έλεγα ότι είναι συγκεκριμένα τα μέρη στα οποία συνωστίζονται οι επισκέπτες. Δηλαδή τον χαμό που έχει η Βαρκελώνη δεν τον έχει η Κόστα Μπράβα. Γι' αυτό και όπως σας προανέφερα, πλέον υπάρχει η τάση να στέλνουμε τουρίστες σε μέρη τα οποία προσφέρουν πιο αυθεντική “γεύση”, πιο αυθεντική εικόνα της χώρας και όχι μόνο στα μεγάλα αστικά κέντρα.

Ωστόσο μην παραβλέπουμε πως ο υπερτουρισμός, ο υπερκορεσμός ενός τόπου, έχει να κάνει και με τις υποδομές. Οι κλίνες, οι δρόμοι, το αποχετευτικό δίκτυο, το δίκτυο υδροδότησης είναι αυτά που μπορούν ν’ αυξήσουν τη δυναμικότητα ενός τόπου και τη δυνατότητα φιλοξενίας»… μας λέει ο έμπειρος ταξιδιωτικός πράκτορας.