Ποιες ευρωπαϊκές χώρες έχουν τη μεγαλύτερη εργασιακή ανασφάλεια - Σε ποια θέση είναι η Ελλάδα

Η αβεβαιότητα στην εργασία παραμένει μια διαρκής πραγματικότητα για εκατομμύρια εργαζόμενους στην Ευρώπη, με τις χώρες του Νότου να καταγράφουν τα υψηλότερα ποσοστά σε θέσεις ορισμένου χρόνου ή μερικής απασχόλησης.

Σύμφωνα με στοιχεία του Eurofound, του Ευρωπαϊκού Ιδρύματος για τη Βελτίωση των Συνθηκών Διαβίωσης και Εργασίας, περίπου ένας στους 11 εργαζόμενους στην Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται σε καθεστώς ακούσιας μη τυπικής απασχόλησης (INE). Πρόκειται για εργαζόμενους που μετακινούνται από τη μία προσωρινή ή μερικής απασχόλησης θέση στην άλλη, επειδή αδυνατούν να βρουν σταθερή εργασία πλήρους απασχόλησης με μόνιμη σύμβαση.

Το Eurofound εκτιμά μάλιστα ότι ο πραγματικός αριθμός των εργαζομένων σε τέτοιες συνθήκες μπορεί να είναι ακόμη μεγαλύτερος, με τους νέους να πλήττονται δυσανάλογα.

Ποιες χώρες κρατάνε τα πρωτεία και ποιες... την ισορροπία;

Η Ευρώπη εμφανίζει σαφή γεωγραφικό διαχωρισμό ως προς την εργασιακή επισφάλεια. Οι χώρες με τα υψηλότερα ποσοστά ακούσιας μη τυπικής απασχόλησης βρίσκονται κυρίως στη Μεσόγειο, με εξαίρεση τη Φινλανδία.

Η Ιταλία βρίσκεται στην κορυφή της λίστας, καθώς σχεδόν ένας στους πέντε εργαζόμενους απασχολείται ακούσια με προσωρινές ή μερικής απασχόλησης συμβάσεις. Παράλληλα, καταγράφει και τη μεγαλύτερη αύξηση στην ΕΕ από το 2006, με άνοδο 6%.

Ακολουθεί η Ισπανία, όπου το ποσοστό των εργαζομένων σε θέσεις INE φτάνει το 17%, ενώ η Κύπρος, η Πορτογαλία και η Ελλάδα ξεπερνούν όλες το 12%.

Στον αντίποδα, τα χαμηλότερα ποσοστά εντοπίζονται σε χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης που εντάχθηκαν σχετικά πρόσφατα στην ΕΕ. Παράλληλα, χώρες όπως η Αυστρία, η Γερμανία, η Δανία, η Ολλανδία και η Ιρλανδία εμφανίζουν πιο ισορροπημένη εικόνα, με τα ποσοστά να κυμαίνονται μεταξύ 4% και 5%.

Οι γυναίκες θύματα της εργασιακής ανισότητας

Σύμφωνα με το Eurofound, οι εργαζόμενοι που βρίσκονται σε ασταθείς μορφές απασχόλησης προέρχονται δυσανάλογα από ομάδες με χαμηλότερο μορφωτικό επίπεδο. Παράλληλα, οι γυναίκες εμφανίζονται πιο εκτεθειμένες σε σχέση με τους άνδρες.

Τα μεγαλύτερα χάσματα μεταξύ των φύλων καταγράφονται στη Γαλλία και τη Γερμανία, ενώ τα μικρότερα στο Ηνωμένο Βασίλειο, την Πολωνία και τη Λιθουανία. Το Eurofound αποδίδει μέρος αυτής της ανισότητας σε άμεσες διακρίσεις στην αγορά εργασίας, σημειώνοντας ότι ορισμένες προσωρινές συμβάσεις χρησιμοποιούνται ακόμη και ως «μέσο ελέγχου» εργαζομένων, των οποίων η επαγγελματική δέσμευση θεωρείται αβέβαιη λόγω οικογενειακών υποχρεώσεων.

Πώς αντιμετωπίζουν η Πολωνία και η Ισπανία την αβεβαιότητα στην εργασία;

Παρά τη γενικότερη στασιμότητα στην Ευρώπη, ορισμένες χώρες έχουν καταφέρει να μειώσουν σημαντικά την εργασιακή επισφάλεια μέσω νομοθετικών παρεμβάσεων.

Η Πολωνία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα, καθώς κατέγραψε τη μεγαλύτερη μείωση ακούσιας μη τυπικής απασχόλησης στην ΕΕ τις τελευταίες δύο δεκαετίες. Το ποσοστό μειώθηκε από σχεδόν 22% το 2006 σε μόλις 7% το 2024.

Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται στις αλλαγές του εργατικού κώδικα από το 2016, οι οποίες περιόρισαν τη χρήση προσωρινών συμβάσεων και αύξησαν τη φορολόγησή τους, καθιστώντας τες λιγότερο ελκυστικές για τους εργοδότες.

Αντίστοιχα, η Ισπανία επιχείρησε να περιορίσει την αβεβαιότητα εισάγοντας το σύστημα «fijo discontinuo», μια μορφή μόνιμης σύμβασης για εποχικούς ή εργαζόμενους ξενοδοχείων, αγρότες και εργαζόμενοι στην εστίαση. Η σύμβαση αυτή ανανεώνεται κάθε χρόνο χωρίς ημερομηνία λήξης και υποχρεώνει τον εργοδότη να επαναπροσλάβει τον εργαζόμενο όταν ξεκινά ξανά η περίοδος αυξημένης δραστηριότητας.

Πτωτικές τάσεις στην επισφαλή απασχόληση έχουν επίσης καταγραφεί στη Γερμανία και στις τρεις χώρες της Βαλτικής.

Πού είναι δημοφιλείς οι μικρότερες εβδομάδες εργασίας;

Την ίδια στιγμή, σε ορισμένες χώρες της Ευρώπης η μερική απασχόληση αποτελεί συνειδητή επιλογή των εργαζομένων και όχι αποτέλεσμα έλλειψης εναλλακτικών.

Στην Ολλανδία, το 45% των εργαζομένων μερικής απασχόλησης δηλώνει ότι επέλεξε οικειοθελώς αυτό το μοντέλο αντί για πλήρη απασχόληση. Οι ερευνητές χαρακτηρίζουν τέτοιες ρυθμίσεις ως «πολιτισμικά ενσωματωμένες».

Στο Βέλγιο, το αντίστοιχο ποσοστό φτάνει το 25%, μετά την εφαρμογή του «συστήματος πίστωσης χρόνου», μιας σειράς νόμων που στόχο έχουν να διευκολύνουν τον συνδυασμό επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής.

Το Eurofound σημειώνει ότι η μερική απασχόληση μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να βελτιώσει την ισορροπία μεταξύ προσωπικής και επαγγελματικής ζωής, ιδιαίτερα για εργαζόμενους με αυξημένες υποχρεώσεις φροντίδας.