Ποιοι κλάδοι βρίσκονται στην «ουρά» για νέες Συλλογικές Συμβάσεις – Γιατί καθυστερούν

Μετά το πρώτο κύμα υπογραφής νέων κλαδικών Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας, το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στους μεγάλους κλάδους που παραμένουν χωρίς συμφωνία. Παρά τη βούληση κυβέρνησης και κοινωνικών εταίρων να ενισχυθεί η συλλογική διαπραγμάτευση και να αυξηθεί η κάλυψη των εργαζομένων από συμβάσεις, οι συζητήσεις σε αρκετούς τομείς προχωρούν με αργούς ρυθμούς, καθώς το αυξημένο λειτουργικό κόστος των επιχειρήσεων και οι πληθωριστικές πιέσεις δυσκολεύουν την επίτευξη συμφωνίας.

Η κυβέρνηση προβάλλει την Εθνική Κοινωνική Συμφωνία, που υπεγράφη τον περασμένο Νοέμβριο με τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων, ως το νέο μοντέλο για την ενίσχυση των μισθών μέσω του κοινωνικού διαλόγου. Ήδη, μέσα από αυτή τη διαδικασία, υπογράφηκαν νέες συλλογικές συμβάσεις σε κλάδους που παρέμεναν για χρόνια χωρίς συμφωνία, οδηγώντας σε μισθολογικές αυξήσεις για περισσότερους από 400.000 εργαζόμενους.

Σύμφωνα με πηγές του υπουργείου Εργασίας, η Κοινωνική Συμφωνία αποτελεί μια προσπάθεια εναρμόνισης της χώρας με τις ευρωπαϊκές κατευθύνσεις για μεγαλύτερη κάλυψη των εργαζομένων από συλλογικές συμβάσεις. Η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται αισθητά χαμηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, καθώς οι κλαδικές συμβάσεις καλύπτουν περίπου το 20% των εργαζομένων, ποσοστό που η κυβέρνηση επιδιώκει να αυξηθεί τα επόμενα χρόνια.

Η ανάγκη αυτή έγινε ακόμη πιο επιτακτική μετά την ευρωπαϊκή οδηγία για τους επαρκείς κατώτατους μισθούς, η οποία συνδέει άμεσα την ενίσχυση των συλλογικών διαπραγματεύσεων με τη βελτίωση των αμοιβών και των όρων εργασίας.

Τους τελευταίους μήνες υπογράφηκαν νέες συμβάσεις στην εστίαση, στα αρτοποιεία, στη βιομηχανία ζαχαρωδών προϊόντων και, ύστερα από δεκαπέντε χρόνια, στους τεχνολόγους τροφίμων. Ωστόσο, η δυναμική αυτή δεν συνεχίστηκε με τον ίδιο ρυθμό, καθώς αρκετές διαπραγματεύσεις μετατέθηκαν για το φθινόπωρο.

Σύμφωνα με πληροφορίες, οι επόμενοι μεγάλοι σταθμοί αφορούν τους κλάδους των Μηχανημάτων Έργου, του Μετάλλου και των Τραπεζών, ενώ μέχρι τον Οκτώβριο στόχος είναι να προχωρήσουν οι συζητήσεις και στο λιανεμπόριο, στην καθαριότητα και στις εταιρείες ιδιωτικής ασφάλειας.

Το μεγαλύτερο εμπόδιο παραμένει η απόσταση που χωρίζει τις δύο πλευρές ως προς το ύψος των μισθολογικών αυξήσεων. Οι εργαζόμενοι ζητούν ουσιαστικές αυξήσεις ώστε να ανακτήσουν μέρος των απωλειών που προκάλεσε η ακρίβεια τα τελευταία χρόνια, ενώ οι εργοδοτικές οργανώσεις επισημαίνουν ότι οι επιχειρήσεις εξακολουθούν να λειτουργούν υπό την πίεση του αυξημένου ενεργειακού κόστους, των υψηλών λειτουργικών εξόδων και της περιορισμένης δυνατότητας απορρόφησης νέων μισθολογικών επιβαρύνσεων.

Εκτός από το ύψος των αποδοχών, αντικείμενο διαπραγμάτευσης αποτελούν η διάρκεια των νέων συμβάσεων, η διατήρηση ή η επέκταση επιδομάτων και οι όροι εφαρμογής τους. Παράλληλα, σε αρκετούς κλάδους παραμένει ζητούμενο ακόμη και η πλήρης εφαρμογή των συμβάσεων που ήδη ισχύουν. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο τουρισμός, όπου οι εργαζόμενοι καταγγέλλουν ότι σημαντικός αριθμός επιχειρήσεων δεν εφαρμόζει πλήρως τους όρους της κλαδικής σύμβασης.

Καθυστερήσεις προκαλεί και το ζήτημα των Συνδικαλιστικών Μητρώων. Παρότι οι πρόσφατες νομοθετικές παρεμβάσεις του υπουργείου Εργασίας αντιμετώπισαν αρκετές από τις ενστάσεις των συνδικαλιστικών οργανώσεων, εξακολουθούν να υπάρχουν επιφυλάξεις, οι οποίες επηρεάζουν την πρόοδο των διαδικασιών που απαιτούνται για την επέκταση των συλλογικών συμβάσεων.

Στον κλάδο των Μηχανημάτων Έργου, η διαδικασία βρίσκεται στον Οργανισμό Μεσολάβησης και Διαιτησίας (ΟΜΕΔ), ωστόσο η μεσολάβηση εξελίσσεται με αργούς ρυθμούς. Η ΓΣΕΕ και ο ΣΕΒ επιδιώκουν νέα συνάντηση των εμπλεκόμενων πλευρών, με στόχο να γεφυρωθούν οι διαφορές και να επιτευχθεί συμφωνία που θα αποκτήσει καθολική ισχύ.

Αντίστοιχα, στον κλάδο του Μετάλλου καταβάλλεται προσπάθεια να αντικατασταθούν οι δύο υφιστάμενες συμβάσεις με μία ενιαία κλαδική σύμβαση που θα καλύπτει τόσο τις μεγάλες όσο και τις μικρότερες επιχειρήσεις, με τη συμμετοχή της ΠΟΕΜ, της ΓΣΕΕ, του ΣΕΒ και της ΓΣΒΕΕ.

Εξελίξεις αναμένονται και στον τραπεζικό κλάδο, όπου στόχος είναι η επέκταση της ισχύουσας τριετούς σύμβασης πέρα από τις συστημικές τράπεζες, ώστε να καλύψει το σύνολο των εργαζομένων του κλάδου.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το λιανεμπόριο, όπου οι διαπραγματεύσεις παραμένουν σε εκκρεμότητα. Σύμφωνα με τον πρόεδρο της ΓΣΕΕ Γιάννη Παναγόπουλο, προϋπόθεση για να προχωρήσουν ουσιαστικά οι συζητήσεις αποτελεί η δημιουργία νέας ομοσπονδίας που θα εκπροσωπεί αποκλειστικά τον συγκεκριμένο κλάδο, προκειμένου να ξεκινήσει οργανωμένος διάλογος με τους εργοδοτικούς φορείς.

Παρόμοιες δυσκολίες καταγράφονται και στους κλάδους της καθαριότητας και της ιδιωτικής ασφάλειας. Στην καθαριότητα συνυπάρχουν διαφορετικά καθεστώτα απασχόλησης μεταξύ ιδιωτικού και δημόσιου τομέα, ενώ στις εταιρείες φύλαξης βασική προϋπόθεση για την υπογραφή κλαδικής σύμβασης θεωρείται η συγκρότηση ισχυρής εργοδοτικής οργάνωσης που θα εκπροσωπεί τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις του χώρου.