Γνωστά φάρμακα για χοληστερόλη συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο αυτισμού στα παιδιά

Η χοληστερόλη έχει κακή φήμη όταν πρόκειται για καρδιαγγειακά νοσήματα, όμως στην εγκυμοσύνη αποτελεί βασικό δομικό υλικό για την ανάπτυξη του εμβρύου. Είναι απαραίτητη για τις κυτταρικές μεμβράνες, τις ορμόνες και κυρίως για την ωρίμανση του εγκεφάλου. Νέα μεγάλη αμερικανική μελέτη δείχνει ότι φάρμακα που επηρεάζουν τη βιοσύνθεση της χοληστερόλης κατά την εγκυμοσύνη μπορεί να συνδέονται με αυξημένη πιθανότητα αυτισμού στα παιδιά.

Ποια φάρμακα μελετήθηκαν

Οι ερευνητές μελέτησαν φάρμακα που αποκαλούνται «αναστολείς της στερολικής βιοσύνθεσης». Πρόκειται για σκευάσματα διαφορετικών κατηγοριών, όπως ορισμένα αντικαταθλιπτικά, αντιψυχωσικά, β-αναστολείς και στατίνες. Αν και χρησιμοποιούνται για διαφορετικές παθήσεις, έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό: μπορούν να επηρεάσουν μονοπάτια που σχετίζονται με την παραγωγή χοληστερόλης στον οργανισμό.

Η επιστημονική ομάδα ανέλυσε δεδομένα από τη βάση Epic Cosmos, μία από τις μεγαλύτερες ηλεκτρονικές βάσεις ιατρικών φακέλων στις ΗΠΑ. Εξέτασαν 6.135.213 παιδιά με συνδεδεμένα στοιχεία μητέρας-παιδιού, για γεννήσεις από το 2014 έως το 2023, με παρακολούθηση έως τα τέλη του 2025. Στόχος ήταν να δουν αν η λήψη αυτών των φαρμάκων κατά την εγκυμοσύνη σχετίζεται με μεταγενέστερη διάγνωση αυτισμού.

Τι έδειξαν τα στοιχεία από 6 εκατομμύρια γεννήσεις

Συνολικά, το 3,8% των παιδιών της βάσης είχε λάβει διάγνωση διαταραχής αυτιστικού φάσματος. Από αυτά τα παιδιά, το 15% είχε μητέρες που είχαν λάβει τουλάχιστον ένα από τα υπό μελέτη φάρμακα κατά την εγκυμοσύνη. Μετά από στατιστικές προσαρμογές για παράγοντες όπως ηλικία μητέρας, διαβήτη, κάπνισμα, κοινωνικοοικονομικά στοιχεία και άλλα πιθανά αίτια, οι ερευνητές υπολόγισαν ότι η έκθεση σε τουλάχιστον ένα τέτοιο φάρμακο συνδέθηκε με 47% υψηλότερο σχετικό κίνδυνο διάγνωσης αυτισμού.

Ένα από τα πιο εντυπωσιακά ευρήματα ήταν ότι, όσο μεγαλύτερος ήταν ο αριθμός των φαρμάκων, τόσο μεγαλύτερος ήταν και ο κίνδυνος. Για κάθε επιπλέον φάρμακο της ίδιας κατηγορίας που χορηγούνταν ταυτόχρονα, ο σχετικός κίνδυνος αυξανόταν περαιτέρω. Όταν είχαν συνταγογραφηθεί τέσσερα ή περισσότερα τέτοια φάρμακα μαζί, η συσχέτιση ήταν ακόμη ισχυρότερη.

Οι συγγραφείς θεωρούν ότι υπάρχει βιολογική εξήγηση. Κατά την εμβρυϊκή ανάπτυξη, ο εγκέφαλος χρειάζεται μεγάλες ποσότητες χοληστερόλης. Αν αυτή η παραγωγή παρεμποδιστεί, μπορεί να συσσωρευτούν ενδιάμεσα μόρια που προκαλούν οξειδωτικό στρες ή να μειωθεί η διαθέσιμη χοληστερόλη που χρειάζονται τα αναπτυσσόμενα νευρικά κύτταρα. Αυτό, θεωρητικά, θα μπορούσε να επηρεάσει τη δημιουργία νευρωνικών κυκλωμάτων.

Οι ερευνητές παραπέμπουν και σε σπάνια γενετικά σύνδρομα, όπως το Smith-Lemli-Opitz, όπου διαταράσσεται η παραγωγή χοληστερόλης και παρατηρούνται συχνότερα αναπτυξιακές δυσκολίες και χαρακτηριστικά αυτισμού. Υποστηρίζουν ότι η φαρμακευτική αναστολή του ίδιου βιολογικού μονοπατιού αξίζει σοβαρή διερεύνηση.

Γιατί οι ειδικοί ζητούν προσοχή, όχι πανικό

Το πρακτικό μήνυμα της μελέτης είναι το εξής: πριν από κάθε συνταγογράφηση στην εγκυμοσύνη χρειάζεται προσεκτική εξατομίκευση. Οι γιατροί ίσως χρειαστεί να επανεξετάζουν αν υπάρχει ασφαλέστερη εναλλακτική, αν χρειάζονται λιγότερα φάρμακα ταυτόχρονα ή αν η θεραπεία μπορεί να τροποποιηθεί πριν από τη σύλληψη.

Οι ερευνητές ζητούν νέες μελέτες που θα εξετάσουν με μεγαλύτερη ακρίβεια ποια φάρμακα, σε ποιες δόσεις και σε ποιο τρίμηνο της κύησης μπορεί να έχουν τον μεγαλύτερο ή μικρότερο κίνδυνο. Μέχρι τότε, το βασικό μήνυμα δεν είναι ο φόβος, αλλά η ενημερωμένη ιατρική απόφαση.

Για τις γυναίκες που λαμβάνουν τέτοιες θεραπείες, η σωστή κίνηση είναι μία: συζήτηση με τον θεράποντα γιατρό πριν ή κατά την εγκυμοσύνη. Ούτε πανικός ούτε αυθαίρετη διακοπή φαρμάκων, αλλά ισορροπία ανάμεσα στην υγεία της μητέρας και την ασφάλεια του εμβρύου.