Τίτλοι τέλους για την προσωρινή σύνταξη – Η ψηφιοποίηση των ενσήμων «μηδενίζει» τις καθυστερήσεις
Η προσωρινή σύνταξη θεσπίστηκε σε μια περίοδο όπου οι καθυστερήσεις είχαν λάβει διαστάσεις κρίσης.
Σταδιακά προς κατάργηση οδεύει το μέτρο της προσωρινής σύνταξης, καθώς η ολοκλήρωση της ψηφιοποίησης των ενσήμων από τον ΕΦΚΑ αλλάζει ριζικά το τοπίο στην απονομή των συντάξεων. Πέντε χρόνια μετά τη θεσμοθέτηση της προκαταβολής, που είχε στόχο να καλύψει το κενό μηνών – ακόμη και ετών – μέχρι την έκδοση της οριστικής απόφασης, οι χρόνοι αναμονής περιορίζονται πλέον δραστικά.
Η προσωρινή σύνταξη θεσπίστηκε σε μια περίοδο όπου οι καθυστερήσεις είχαν λάβει διαστάσεις κρίσης. Χιλιάδες ασφαλισμένοι βρισκόταν σε μια ιδιότυπη ομηρία, καθώς έμεναν χωρίς εισόδημα για μεγάλο διάστημα μετά την υποβολή της αίτησης συνταξιοδότησης. Με αλλεπάλληλες παρεμβάσεις, αυτοματοποιήσεις και ενίσχυση των πληροφοριακών συστημάτων, το υπερταμείο ασφάλισης κατάφερε να περιορίσει σταδιακά τις εκκρεμότητες.
Στο Δημόσιο, το καθεστώς ήταν ακόμη πιο αυτοματοποιημένο, καθώς η προσωρινή σύνταξη καταβαλλόταν άμεσα με την αίτηση, αντιστοιχώντας στο 50% των αποδοχών που προέκυπταν από το μισθολόγιο του 2011. Το ποσό αυτό ήταν σαφώς χαμηλότερο από την οριστική σύνταξη και προβλεπόταν να καλύπτει ένα μεταβατικό τρίμηνο, εντός του οποίου θα εκδιδόταν η τελική απόφαση.
Αυτοματοποιημένες εκδόσεις σε 1–2 μήνες
Η εικόνα, ωστόσο, έχει αλλάξει αισθητά. Με την προώθηση της ψηφιοποίησης, οι συντάξεις των δημοσίων υπαλλήλων εκδίδονται πλέον σε έναν έως δύο μήνες, μέσω αυτοματοποιημένης διαδικασίας. Μάλιστα στις περιπτώσεις συντάξεων λόγω θανάτου, η μεταβίβαση πραγματοποιείται ήδη αυθημερόν με την υποβολή της αίτησης.
Υπό αυτές τις συνθήκες, η διατήρηση της προσωρινής σύνταξης χάνει τον αρχικό της λόγο ύπαρξης, τουλάχιστον για τις περιπτώσεις όπου ο ασφαλισμένος έχει αποκλειστικά χρόνο ασφάλισης στο Δημόσιο και δεν εμπλέκεται διαδοχική ή παράλληλη ασφάλιση.
Κομβικό ρόλο σε αυτή τη μετάβαση παίζει το έργο της ψηφιοποίησης του χαρτώου αρχείου του ΕΦΚΑ. Έως το καλοκαίρι του 2026 αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί η σάρωση και καταχώριση περίπου 56 εκατομμυρίων εγχάρτων αρχείων, που προέρχονται από 28 πρώην φορείς κοινωνικής ασφάλισης και βρίσκονταν για χρόνια αποθηκευμένες σε φυσική μορφή.
Η ψηφιοποίηση καλύπτει ασφαλιστικά δεδομένα από το 1980 και μετά, δημιουργώντας για πρώτη φορά ένα ενιαίο και εκκαθαρισμένο αποθετήριο ασφαλιστικής ιστορίας για περίπου 45 χρόνια εργασιακού βίου. Ουσιαστικά, θα περιλαμβάνει το σύνολο των μεταβολών και των ενσήμων για όσους ξεκίνησαν να εργάζονται από την ηλικία των 20 ετών και μετά.
Το νέο ψηφιακό μητρώο θα αποτελέσει τη βάση λειτουργίας του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος (ΟΠΣ) του ΕΦΚΑ, το οποίο έως το τέλος του 2026 θα λειτουργεί παράλληλα με το υφιστάμενο σύστημα. Από τις αρχές του 2027, το ψηφιακό μητρώο αναμένεται να το αντικαταστήσει πλήρως.
Με πλήρη και άμεσα διαθέσιμη την ασφαλιστική ιστορία κάθε εργαζομένου, η διαδικασία απονομής θα απλοποιείται σημαντικά. Σε πολλές περιπτώσεις, η σύνταξη θα μπορεί να εκδίδεται μέσα σε λίγες ημέρες από την αίτηση, καθώς θα απαιτείται ουσιαστικά μόνο ο έλεγχος των ηλικιακών προϋποθέσεων.
Ακόμη και στις πιο σύνθετες υποθέσεις – όπως αυτές με διαδοχική ή παράλληλη ασφάλιση, ελλιπή δικαιολογητικά ή οφειλές προς τα ταμεία – το νέο ψηφιακό σύστημα εκτιμάται ότι θα μειώνει αισθητά τους χρόνους αναμονής, περιορίζοντας τις καθυστερήσεις που σήμερα παρατηρούνται.
Πηγες του υπουργείου Εργασίας σημειώνουν οτι η ολοκλήρωση της ψηφιοποίησης δεν σηματοδοτεί απλώς το τέλος ενός μεταβατικού μέτρου, αλλά μια δομική αλλαγή στον τρόπο απονομής των συντάξεων που βάζει στο χρονοντούλαπο της ιστορίας την περίοδο των πολύμηνων εκκρεμοτήτων.
