Το ΣτΕ ανοίγει τον δρόμο για την οικοδομή: Ενέκρινε το Προεδρικό Διάταγμα για τα κίνητρα του ΝΟΚ

Νόμιμο και συνταγματικό και νόμιμο κρίθηκε από το Συμβούλιο της Επικρατείας  το σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος για την έγκριση Ειδικού Σχεδίου Περιβαλλοντικού Ισοδυνάμου Αναβάθμισης Πόλεων (ΕΣΠΙΑΠ) για την αντιστάθμιση της χρήσης κινήτρων του ΝΟΚ.
Το σχέδιο ΠΔ είχε κατατεθεί στο Ε΄ Τμήμα του ΣτΕ για νομοπαρασκευαστική επεξεργασία μετά τις αποφάσεις της Ολομέλειας του Ανωτάτου Ακυρωτικού Δικαστηρίου (146, 147, 148, 149/2025) και τώρα με την υπ΄ αριθμ΄135/2025 γνωμοδότησή του το Ε΄ Τμήμα έδωσε το πράσινο φως.

Οι σύμβουλοι Επικρατείας, αποφάνθηκαν ότι το σχέδιο ΠΔ είναι μέσα στο πνεύμα των αποφάσεων της Ολομέλειας του ΣτΕ που έχουν ήδη εκδοθεί.

Από τους σύμβουλους επικρατείας επισημαίνουν ότι πριν την έκδοση της οικοδομικής άδειας απαιτείται προέλεγχος, ενώ παράλληλα καθορίζεται το ύψος του περιβαλλοντικού ισοδυνάμου, η διαδικασία και οι υπόχρεοι καταβολής του. Το ποσό αυτό θα καταβάλλεται σε ειδικό λογαριασμό στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων και θα διατίθεται αποκλειστικά στον δικαιούχο δήμο για την υλοποίηση των δράσεων περιβαλλοντικού ισοδυνάμου.
Το κείμενο της γνωμοδότησης του ΣτΕ θα δημοσιευθεί μέσα στο επόμενο διάστημα.

Τι σημαίνει η απόφαση του ΣτΕ για το Ειδικό Σχέδιο Περιβαλλοντικού Ισοδυνάμου Αναβάθμισης Πόλεων (ΕΣΠΙΑΠ)

Το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) έκρινε νόμιμο και συνταγματικό το σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος που αφορά τη δημιουργία του Ειδικού Σχεδίου Περιβαλλοντικού Ισοδυνάμου Αναβάθμισης Πόλεων (ΕΣΠΙΑΠ).

Με πιο απλά λόγια, το ανώτατο δικαστήριο της χώρας έδωσε το «πράσινο φως» στην κυβέρνηση να εφαρμόσει ένα μηχανισμό περιβαλλοντικής αντιστάθμισης, ο οποίος σχετίζεται με τα κίνητρα δόμησης που προβλέπει ο Νέος Οικοδομικός Κανονισμός (ΝΟΚ).

Τι είναι το «περιβαλλοντικό ισοδύναμο»

Πρόκειται για ένα αντισταθμιστικό μέτρο: όταν ένας ιδιώτης ή μια επιχείρηση χρησιμοποιεί πολεοδομικά «μπόνους» (π.χ. μεγαλύτερο συντελεστή δόμησης ή περισσότερα τετραγωνικά), θα πρέπει να καταβάλει ένα αντίτιμο – το λεγόμενο «περιβαλλοντικό ισοδύναμο».

Τα χρήματα αυτά θα μπαίνουν σε ειδικό λογαριασμό στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων και θα χρησιμοποιούνται αποκλειστικά από τον οικείο δήμο για έργα περιβαλλοντικής αναβάθμισης, όπως δενδροφυτεύσεις, αναπλάσεις, πράσινους χώρους ή ενεργειακές παρεμβάσεις.

Τι αποφάσισε το ΣτΕ

Το Ε΄ Τμήμα του ΣτΕ, μετά από επεξεργασία του σχεδίου Προεδρικού Διατάγματος και με βάση τις πρόσφατες αποφάσεις της Ολομέλειας του Δικαστηρίου (146–149/2025), γνωμοδότησε θετικά (γνωμοδότηση υπ’ αριθμ. 135/2025).

Οι δικαστές έκριναν ότι:

• το σχέδιο συμβαδίζει με το πνεύμα και τις αρχές των προηγούμενων αποφάσεων,
• είναι νόμιμο και συνταγματικό,
• και προβλέπει με σαφήνεια τη διαδικασία ελέγχου πριν την έκδοση οικοδομικής άδειας, καθώς και τον τρόπο υπολογισμού και καταβολής του περιβαλλοντικού ισοδυνάμου.

Τι ακολουθεί

Το πλήρες κείμενο της γνωμοδότησης θα δημοσιευθεί σύντομα, ανοίγοντας τον δρόμο για την έκδοση του Προεδρικού Διατάγματος και την εφαρμογή του ΕΣΠΙΑΠ στους δήμους της χώρας.
Η εξέλιξη αυτή θεωρείται σημαντική, καθώς θεσμοθετεί ένα μηχανισμό βιώσιμης αστικής ανάπτυξης, όπου η εντατικότερη δόμηση θα συνοδεύεται από αντίστοιχες περιβαλλοντικές παρεμβάσεις.