Χριστόψωμο από τον Ακη Πετρετζίκη : Η γευστική ελληνική παράδοση των Χριστουγένων

Χριστόψωμο από τον Ακη Πετρετζίκη : Η γευστική ελληνική παράδοση των Χριστουγένων

Χριστόψωμο από τον Ακη Πετρετζίκη : Η γευστική ελληνική παράδοση των Χριστουγένων

Τα Χριστόψωμα ζυμώνονται μια ημέρα πριν τα Χριστούγεννα, και κόβονται στο τραπέζι ανήμερα των Χριστουγέννων. Οι παλιές γυναίκες τα διακοσμούσαν χαράζοντας σχήματα με ένα πηρούνι ή μαχαίρι και με λουλουδάκια ζύμης ή ανάλογα την καταγωγή της οικογένειας με σχέδια από σταφύλια, αμπελόφυλλα, καρπούς ή πουλάκια, τονίζοντας έτσι το σκοπό του Χριστόψωμου και εκφράζοντας έτσι τις διάφορες θρησκευτικές τους πεποιθήσεις. Επίσης, κάποιοι βάζουν ξηρούς καρπούς, που συμβολίζουν την αφθονία που επιθυμούν για τη νέα χρονιά ή ένα άβαφτο αυγό για τη γονιμότητα.

Πάνω στο Χριστόψωμο χαράσσεται ο σταυρός. Γύρω – γύρω διάφορα διακοσμητικά σκαλιστά στο ζυμάρι ή πρόσθετα στολίδια. Αυτά τονίζουν το σκοπό του Χριστόψωμου και εκφράζουν τις διάφορες πεποιθήσεις και προσδοκίες των πιστών. Για παράδειγμα, το σχήμα που μοιάζει σαν κεφαλαίο Β, συμβολίζει το ζυγό του αλετριού όπου ζεύονται  τα δυο βόδια και οργώνουν τα χωράφια που θα φέρουν τον πολύ καρπό Στο άλλο μισό μέρους του Χριστόψωμου, που αναφέρεται στο άλλο μισό έτος, παριστάνουν με πλουμίδια ζυμαριού ένα μεγάλο σωρό, τη στοίβα με θημωνιές  που θα γίνουν τον ερχόμενο Ιούνιο.  Σε άλλα σπίτια, πάνω στις πίττες και στα Χριστόψωμα συνηθίζουν να σχεδιάζουν το βαρέλι και το σπίτι, αφού προσδοκούν να δώσει το αμπέλι τους πλήθος σταφύλια, και το μεγάλο βαρέλι να γεμίσει με το καινούργιο κρασί. Αντίστοιχα, με το σχέδιο με το σπίτι επιδιώκεται να αποδειχθεί η ευτυχία της χρονιάς που θα μας έρθει. Σε άλλα σπίτια, ποιμενικά, τα στολίδια πάνω στα Χριστόψωμα παίρνουν το σχήμα αρνιών και κατσικιών που οι τσοπάνηδες τα περιμένουν να γεννηθούν σε λίγες εβδομάδες. Γύρω από το Χριστόψωμο υπάρχουν κι άλλες παραδόσεις που αναφέρονται στην ενότητα της Εκκλησίας και των λαών, με συμβολικό πρότυπο την ένωση των κόκκων του σίτου σε ένα ψωμί. Οι λαοί κάποτε θα ενωθούν με ένα ποιμένα, τον Χριστό.

Για το ζυμάρι

  • Ρίχνουμε στον κάδο του μίξερ το νερό (ξεκινώντας από τα 550 γρ.), την μαγιά, τη ζάχαρη και ανακατεύουμε καλά με ένα σύρμα χειρός ώστε να διαλυθεί η μαγιά και να ξεκινήσει να ενεργεί.
  • Προσθέτουμε το λάδι, το αλεύρι, την κανέλα και χτυπάμε με τον γάντζο σε μέτρια ταχύτητα, ώστε να ομογενοποιηθεί το μείγμα μας και να δέσει το ζυμάρι (περίπου 5-8 λεπτά).
  • Τέλος προσθέτουμε το αλάτι, τον γλυκάνισο, τα καρύδια και χτυπάμε για 1 λεπτό ακόμα ώστε να ανακατευτούν με το ζυμάρι μας. Δεν τα βάζουμε από την αρχή για να μην διαλυθούν στο ζυμάρι μας.
  • Σε περίπτωση που η ζύμη μας είναι πολύ σφιχτή και χρειαστεί προσθέτουμε το υπόλοιπο νερό.
  • Σε ένα μπολ προσθέτουμε 1 κ.σ. ελαιόλαδο και βάζουμε μέσα το ζυμάρι μας.
  • Καλύπτουμε με μία πετσέτα και το αφήνουμε για 1-1 ½ ώρα μέχρι να διπλασιαστεί.

Για το στόλισμα

  • Στον κάδο του μίξερ (αφού πρώτα τον έχουμε καθαρίσει) προσθέτουμε όλα τα υλικά για το στόλισμα: το νερό, το ελαιόλαδο, το αλεύρι, το αλάτι και χτυπάμε με το φτερό για 2-3 λεπτάκια μέχρι να πάρουμε μια λεία ζύμη.
  • Αφαιρούμε από τον κάδο και το τυλίγουμε με μεμβράνη για να ξεκουραστεί.

Για το Χριστόψωμο

  • Ξεφουσκώνουμε το ζυμάρι μας πιέζοντας λίγο με τα δάχτυλά μας ελαφρά και σχηματίζουμε με τα χέρια μας ένα στρογγυλό καρβέλι.
  • Σε ένα στρογγυλό ταψάκι διαμέτρου 30 εκ. που έχουμε βουτυρώσει και στρώσει στον πάτο μία λαδόκολλα, τοποθετούμε το ζυμάρι και το αφήνουμε να απλωθεί μόνο του.
  • Αφαιρούμε την μεμβράνη από το ζυμάρι για το στόλισμα και το κόβουμε σε 6 κομμάτια.
  • Σχηματίζουμε  κορδόνι από το κάθε κομμάτι σε και ανά τρία κορδόνια φτιάχνουμε μια πλεξούδα. Έτσι στο τέλος έχουμε 2 πλεξούδες οι οποίες πρέπει να έχουν μήκος όση η διάμετρος του ταψιού.
  • Αλείφουμε τη ζύμη στο ταψάκι με λίγο αυγό (για να κολλήσουν τα δύο ζυμάρια μας) και βάζουμε τις πλεξούδες που σχηματίσαμε από πάνω σε σχήμα σταυρού.
  • Στο κέντρο τους τοποθετούμε το καρύδι.
  • Καλύπτουμε με μία πετσέτα και αφήνουμε να φουσκώσει το ψωμί , για δεύτερη φορά, για 1 ώρα.
  • Προθερμαίνουμε τον φούρνο στους 180° C στον αέρα.
  • Ψήνουμε για 50 λεπτά με 1 ώρα.
  • Λίγο πριν το βγάλουμε από τον φούρνο ετοιμάζουμε το γλάσο μας ανακατεύοντας το μέλι με το κονιάκ πολύ καλά.
  • Αφαιρούμε από τον φούρνο και έτσι όπως είναι καυτό αλείφουμε από πάνω με ένα πινέλο το γλάσο μας.