Σαν σήμερα: Οι Ελληνίδες στις κάλπες

Σαν σήμερα: Οι Ελληνίδες ψηφίζουν για πρώτη φορά σε δημοτικές εκλογές

Σαν σήμερα: Για πρώτη φορά σαν σήμερα στις 11 Φεβρουαρίου 1934 οι Ελληνίδες ψήφισαν σε δημοτικές εκλογές

Πέρασαν δεκαετίες, χρειάστηκαν πολλοί γυναικείοι αγώνες για να μπορέσουν οι Ελληνίδες να αποκτήσουν δικαίωμα ψήφου. Για πρώτη φορά ψήφισαν στις δημοτικές εκλογές της 11ης Φεβρουαρίου 1934. Εκλογικό δικαίωμα δεν δόθηκε σε όλες, αλλά μόνο σε όσες είχαν κλείσει τα 30 χρόνια και διέθεταν τουλάχιστον απολυτήριο Δημοτικού. Στους εκλογικούς καταλόγους της Αθήνας γράφτηκαν μόλις 2.655 κυρίες, από τις οποίες ψήφισαν τελικά μόνο 439. 

Πρωτεργάτης στον αγώνα για τη συμμετοχή των γυναικών στα πολιτικά πράγματα της χώρας στάθηκε το φεμινιστικό κίνημα. Η Καλλιρρόη Παρρέν, εκδότρια του περιοδικού Εφημερίς των Κυριών, ήταν η πιο σημαντική φωνή έκφρασης αυτών των διεκδικήσεων. Η ισότητα των δυο φύλων και η απαίτηση για τη χορήγηση πολιτικών δικαιωμάτων στις γυναίκες, οδήγησε στη σύσταση πολλών γυναικείων οργανώσεων, με αποτέλεσμα κατόπιν πιέσεων τους να φτάσουμε στο προεδρικό διάταγμα της 5ης Φεβρουαρίου του 1930 που αναγνώριζε το δικαίωμα του εκλέγειν για τις Ελληνίδες, αλλά μόνο για τις δημοτικές και κοινοτικές εκλογές και μόνο για τις εγγράμματες άνω των 30 ετών.

Η πλήρης κατοχύρωση των πολιτικών δικαιωμάτων των γυναικών ψηφίστηκε στις 28 Μαΐου του 1952, χωρίς όμως τελικά να συμμετάσχουν στις εκλογές του Νοεμβρίου, γιατί δεν είχαν ενημερωθεί οι εκλογικοί κατάλογοι. Το 1953, σε επαναληπτική εκλογή στη Θεσσαλονίκη, εξελέγη η πρώτη γυναίκα βουλευτής. Ήταν η Ελένη Σκούρα («Ελληνικός Συναγερμός»), που μαζί με τη Βιργινία Ζάννα («Κόμμα Φιλελευθέρων»), υπήρξαν οι δυο πρώτες γυναίκες υποψήφιες για το βουλευτικό αξίωμα. Σε βουλευτικές εκλογές, οι Ελληνίδες ψήφισαν για πρώτη φορά στις 19 Φεβρουαρίου του 1956. Ήταν η απαρχή της εφαρμογής στην πράξη της καθολικής ψηφοφορίας, που είχε κατοχυρωθεί ήδη στο Σύνταγμα του 1864, με την αναγνώριση της ιδιότητας του πολίτη στις γυναίκες. Το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι για τις γυναίκες εφαρμόστηκε τελικά στις βουλευτικές εκλογές του 1956, με τη Λίνα Τσαλδάρη της ΕΡΕ και τη Βάσω Θανασέκου της «Δημοκρατικής Ένωσης» να εισέρχονται στο Ελληνικό Κοινοβούλιο. Η Λίνα Τσαλδάρη έγινε και η πρώτη γυναίκα - υπουργός, καθώς ανέλαβε το Υπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας στην κυβέρνηση Καραμανλή. Την ίδια χρονιά εκλέχθηκε και η πρώτη γυναίκα Δήμαρχος, η Μαρία Δεσύλλα, στην Κέρκυρα.

Το 1974 στις πρώτες εκλογές της μεταπολίτευσης, εκλέχθηκαν επτά γυναίκες βουλευτές μεταξύ των οποίων οι: Ελένη Βλάχου (ΝΔ), η Αννα Συνοδινού (ΝΔ), η Σύλβα Ακρίτα (ΠΑΣΟΚ) και η Βιργινία Τσουδερού (ΕΚ/ΚΟΔΗΣΟ). Έναν χρόνο αργότερα, το γυναικείο κίνημα πέτυχε τη μεγαλύτερη νίκη του, όταν στο Σύνταγμα του 1975 καθιερώθηκε η αρχή της ισότητας των δυο φύλων, ορίζοντας ρητά ότι «όλοι οι Έλληνες και οι Ελληνίδες είναι ίσοι ενώπιον του Νόμου». Στις εκλογές του 1977 για πρώτη φορά εκλέγεται διψήφιος αριθμός γυναικών (δώδεκα), κάτι που συνέβη και στις εκλογές του 1981, όπου εξελέγησαν έντεκα γυναίκες, καθώς επίσης και στις εκλογές του 1985 όπου εξελέγησαν δώδεκα γυναίκες βουλευτές. Το 1989 οι γυναίκες βουλευτές έφτασαν τις είκοσι. Στις εκλογές του 1990 εκλέχθηκαν δεκαπέντε γυναίκες, του 1993 δεκαοχτώ και το 1996 δεκαεννέα. 

Η σημερινή κατάσταση σε επίπεδο κοινοβουλευτικής εκπροσώπησης στην Ελλάδα εμφανίζει ένα από τα μικρότερα ποσοστά γυναικών βουλευτών στην Ευρώπη. Σύμφωνα με στοιχεία του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου για την Ισότητα των Φύλων (EIGE), που δημοσιεύει η Eurostat, στην Ελλάδα οι γυναίκες βουλευτές αντιστοιχούν μόλις στο 18,3% του συνόλου, όταν ο μέσος ευρωπαϊκός όρος διαμορφώνεται λίγο πάνω από το 30%. Η Ελλάδα ανήκει σε ένα κλειστό κλαμπ πέντε χωρών με ποσοστά κάτω του 20%, μαζί με τη Ρουμανία (19,6%), την Κύπρο (18,2%), τη Μάλτα (14,5%) και την Ουγγαρία (12,6%).

Στη χώρα μας μπορεί να έχει σημειωθεί πρόοδος από τον Φεβρουάριο του 1934 όταν οι γυναίκες ψήφισαν για πρώτη φορά σε δημοτικές εκλογές ή από το 1956 όταν ψήφισαν για πρώτη φορά σε βουλευτικές εκλογές, δυστυχώς όμως η πρόοδος δεν επαρκεί για την προσαρμογή με την υπόλοιπη Ευρώπη. Μέσα στην τελευταία δεκαπενταετία το ποσοστό των γυναικών στη Βουλή έχει αυξηθεί μόνο κατά 5,3 ποσοστιαίες μονάδες, από 13% σε 18,3%, όταν στην ίδια περίοδο η Εσθονία κατάφερε να αυξήσει το ποσοστό των γυναικών στο κοινοβούλιο από το 15% στο 27,7% και η Γαλλία από το 14,1% στο 36,3%. Ο δρόμος είναι ακόμα μακρύς για να φτάσουμε χώρες όπως η Σουηδία και η Φινλανδία που εμφανίζουν ποσοστά συμμετοχής των γυναικών στο κοινοβούλιο άνω του 40%, αλλά και χώρες όπως η Πορτογαλία και η Αυστρία με ποσοστά άνω του 35%.

Πρέπει να εμπιστευόμαστε τις γυναίκες που με την αξία τους, τις γνώσεις τους και τις αρχές τους, ζητούν την ψήφο μας για να δώσουν μάχες σε όλα τα επίπεδα. Γιατί όταν οι γυναίκες μάχονται το αποτέλεσμα μπορεί να είναι μόνο καλό για το κοινωνικό σύνολο και την Ελλάδα.