Αμερικανοί κατά… Αμερικανών: Ένας στους δύο αμφισβητεί την ηθική ακεραιότητα των συμπολιτών του

Μια εντυπωσιακή και σε μεγάλο βαθμό ανησυχητική εικόνα για την κοινωνική εμπιστοσύνη στις ΗΠΑ αποτυπώνει νέα διεθνής έρευνα, στην οποία οι Αμερικανοί εμφανίζονται πιο πιθανό από οποιονδήποτε άλλον λαό να αμφισβητούν την ηθική ακεραιότητα των συμπολιτών τους.

Στο πλαίσιο της έρευνας του Pew Research Center, οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να αξιολογήσουν το επίπεδο ηθικής και δεοντολογίας των ανθρώπων που ζουν στη χώρα τους. Σχεδόν παντού στον κόσμο, η πλειοψηφία των πολιτών εκφράζει θετική άποψη, θεωρώντας ότι οι συμπατριώτες τους διαθέτουν «αρκετά καλές» ή «πολύ καλές» ηθικές αξίες.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες αποτελούν την εντυπωσιακή εξαίρεση. Εκεί, λίγο πάνω από τους μισούς ενήλικες (53%) περιγράφουν την ηθική και δεοντολογία των συμπολιτών τους ως κακή, ενώ μόλις το 47% την αξιολογεί θετικά.

Ο ρόλος της πολιτικής πόλωσης

Καθώς η συγκεκριμένη ερώτηση τέθηκε για πρώτη φορά, οι ερευνητές δεν μπορούν να προσδιορίσουν αν αυτή η δυσπιστία αποτελεί διαχρονικό χαρακτηριστικό της αμερικανικής κοινωνίας ή αν πρόκειται για πρόσφατο φαινόμενο. Ωστόσο, ένα στοιχείο που φαίνεται να παίζει καθοριστικό ρόλο είναι η έντονη πολιτική πόλωση.

Οι Δημοκρατικοί και οι ανεξάρτητοι που κλίνουν προς το Δημοκρατικό Κόμμα εμφανίζονται σαφώς πιο αυστηροί στην κρίση τους: το 60% θεωρεί ότι οι Αμερικανοί παρουσιάζουν χαμηλά επίπεδα ηθικής. Αντίθετα, στους Ρεπουμπλικανούς και στους υποστηρικτές τους το ποσοστό αυτό περιορίζεται στο 46%.

Παρόμοια φαινόμενα, ωστόσο, δεν παρατηρούνται μόνο στις ΗΠΑ. Σε περισσότερες από τις μισές χώρες της έρευνας, όσοι δεν στηρίζουν το κυβερνών κόμμα είναι πολύ πιθανότερο να θεωρούν τους συμπολίτες τους λιγότερο ηθικούς.

Είναι οι Αμερικανοί πιο αυστηροί στις ηθικές κρίσεις;

Μια πιθανή εξήγηση θα μπορούσε να είναι ότι οι Αμερικανοί εμφανίζονται γενικά πιο αυστηροί στην αξιολόγηση ηθικών ζητημάτων. Τα στοιχεία της έρευνας, όμως, δεν επιβεβαιώνουν αυτή την υπόθεση.

Οι συμμετέχοντες από 25 χώρες κλήθηκαν να τοποθετηθούν για εννέα διαφορετικές συμπεριφορές, από την κατανάλωση αλκοόλ έως την άμβλωση, δηλώνοντας αν τις θεωρούν ηθικά απαράδεκτες, αποδεκτές ή αν δεν τις αντιμετωπίζουν ως ηθικό ζήτημα.

Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται περίπου στη μέση της διεθνούς κατάταξης. Για παράδειγμα, το 39% των Αμερικανών θεωρεί την ομοφυλοφιλία ηθικά λανθασμένη. Το ποσοστό αυτό είναι σαφώς υψηλότερο από χώρες όπως η Γερμανία ή η Σουηδία (5%), αλλά αισθητά χαμηλότερο από χώρες όπως η Ινδονησία (93%) ή η Νιγηρία (96%).

Η απιστία, το μεγαλύτερο ηθικό «ταμπού»

Από τις εννέα συμπεριφορές που εξετάστηκαν, η εξωσυζυγική σχέση συγκεντρώνει τη μεγαλύτερη αποδοκιμασία διεθνώς. Σε παγκόσμιο επίπεδο, το 77% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι η απιστία μέσα στον γάμο είναι ηθικά απαράδεκτη.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, το ποσοστό αυτό αγγίζει το 90%, επίπεδο αντίστοιχο με χώρες όπως η Ινδονησία και η Τουρκία. Αντίθετα, σε κράτη όπως η Γερμανία και η Γαλλία, λιγότεροι από έξι στους δέκα πολίτες θεωρούν την εξωσυζυγική σχέση ηθικά λανθασμένη.

Παρά την αυστηρότητα σε ορισμένα ζητήματα, οι Αμερικανοί εμφανίζονται αρκετά πιο ανεκτικοί σε άλλες συμπεριφορές. Μόλις το 23% θεωρεί τη χρήση μαριχουάνας ηθική απαράδεκτη, ενώ το 29% εκφράζει αντίστοιχη άποψη για τον τζόγο.

Στις περισσότερες άλλες χώρες που συμμετείχαν στην έρευνα, πάνω από το 40% των πολιτών χαρακτηρίζει αυτές τις δραστηριότητες ηθικά λανθασμένες.

Οι στάσεις αλλάζουν με την πάροδο του χρόνου

Η έρευνα συγκρίνει επίσης τα δεδομένα με αντίστοιχα στοιχεία του 2013. Σε γενικές γραμμές, η διεθνής τάση δείχνει σταδιακή χαλάρωση των ηθικών αντιλήψεων.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το διαζύγιο. Σε αρκετές χώρες, σήμερα λιγότεροι πολίτες το θεωρούν ηθικά απαράδεκτο σε σχέση με πριν από μια δεκαετία. Η μεγαλύτερη μεταβολή καταγράφεται στην Κένυα: το ποσοστό όσων θεωρούσαν το διαζύγιο λανθασμένο έπεσε από 59% το 2013 σε 30% το 2025.

Αντίθετα, στην Ινδία σημειώθηκε αύξηση, από 53% σε 65%, κυρίως λόγω αλλαγής στάσεων μεταξύ των γυναικών.

Θρησκεία, εκπαίδευση και ηλικία

Η έρευνα καταγράφει επίσης σημαντικές διαφοροποιήσεις ανάλογα με τη θρησκεία, το επίπεδο εκπαίδευσης και την ηλικία.

• Οι πιο θρησκευόμενοι πολίτες είναι γενικά πιο αυστηροί στις ηθικές αξιολογήσεις.
• Άτομα με χαμηλότερο επίπεδο εκπαίδευσης τείνουν επίσης να θεωρούν περισσότερες συμπεριφορές ως ηθικά λανθασμένες.
• Οι μεγαλύτερες ηλικίες εμφανίζονται πιο συντηρητικές σε ζητήματα όπως η χρήση μαριχουάνας, το αλκοόλ ή η πορνογραφία.

Παρά ταύτα, στις Ηνωμένες Πολιτείες εμφανίζεται μια ενδιαφέρουσα διαφοροποίηση: οι νεότεροι Αμερικανοί (18–39 ετών) είναι ελαφρώς πιο πιθανό από τους μεγαλύτερους να θεωρούν ότι οι συμπολίτες τους στερούνται ηθικών αξιών.