Πόλεμος στην Ουκρανία: Γιατί η Ρωσία έχασε έδαφος για πρώτη φορά από το 2023

Σε τροχιά ανατροπών φαίνεται να εισέρχεται το πολεμικό σκηνικό στην Ουκρανία, καθώς, για πρώτη φορά μετά την ουκρανική αντεπίθεση του καλοκαιριού του 2023, καταγράφεται υποχώρηση των ρωσικών δυνάμεων. Σύμφωνα με ανάλυση του Agence France-Presse, βασισμένη σε στοιχεία του Institute for the Study of War (ISW), η ελεγχόμενη από τη Ρωσία έκταση συρρικνώθηκε κατά 120 τετραγωνικά χιλιόμετρα τον Απρίλιο, μια εξέλιξη με σαφές γεωπολιτικό αποτύπωμα.

Παρά την εξέλιξη αυτή, το μέτωπο παραμένει φλεγόμενο. Μετά από περισσότερα από τέσσερα χρόνια πολέμου ευρείας κλίμακας, οι συγκρούσεις συνεχίζονται με αμείωτη ένταση, ενώ η διπλωματική οδός μοιάζει εγκλωβισμένη, ιδίως μετά την ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή που «πάγωσε» τις ήδη εύθραυστες διαπραγματεύσεις.

Στο πεδίο της πολιτικής διαχείρισης της κρίσης, η Μόσχα επιχείρησε έναν συμβολικό ελιγμό, προτείνοντας σύντομη εκεχειρία ενόψει των εορτασμών της 9ης Μαΐου, ημέρας-ορόσημο για τη νίκη επί της ναζιστικής Γερμανίας. Ωστόσο, το Κίεβο εμμένει σε πιο ουσιαστική κατάπαυση πυρός, με στόχο την επανεκκίνηση των διαπραγματεύσεων, πρόταση που απορρίπτεται από το Κρεμλίνο.

Τακτικές κινήσεις και «γκρίζες ζώνες» στο μέτωπο

Παρά τη μερική υποχώρηση, ρωσικές δυνάμεις εξακολουθούν να διατηρούν παρουσία σε κρίσιμες ζώνες, ακόμη και σε περιοχές όπου η ουκρανική πλευρά έχει ανακτήσει εδάφη. Η τακτική που ακολουθείται περιλαμβάνει αποστολή μικρών, ευέλικτων ομάδων στρατιωτών σε «γκρίζες ζώνες» του μετώπου, περιοχές που σφυροκοπούνται από μη επανδρωμένα αεροσκάφη και μεταβάλλονται διαρκώς, με στόχο τη δημιουργία προγεφυρωμάτων για μεγαλύτερες επιχειρήσεις.

Σημειώνεται ότι αυτές οι διεισδύσεις δεν αποτυπώνονται επισήμως στις εκτιμήσεις εδαφικού ελέγχου, γεγονός που θολώνει περαιτέρω την πραγματική εικόνα της σύγκρουσης. Την ίδια στιγμή, το Κίεβο φαίνεται να κεφαλαιοποιεί μια σταδιακή επιβράδυνση της ρωσικής προέλασης, η οποία καταγράφεται ήδη από τον Δεκέμβριο του 2025. Ενδεικτικό είναι ότι τον Μάρτιο η ρωσική προώθηση περιορίστηκε μόλις στα 23 τετραγωνικά χιλιόμετρα.

Καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη αυτή, σύμφωνα με το ISW, διαδραμάτισαν οι ουκρανικές αντεπιθέσεις, τα πλήγματα μέσης εμβέλειας, αλλά και τεχνολογικοί και επιχειρησιακοί περιορισμοί: η απώλεια πρόσβασης των ρωσικών δυνάμεων σε τερματικά του Starlink, καθώς και η καταστολή του Telegram από το Κρεμλίνο, επιβάρυναν την ήδη πιεσμένη λειτουργικότητα του ρωσικού στρατού.

Καιρός, έδαφος και περιορισμένα κέρδη

Στους παράγοντες που επηρεάζουν το μέτωπο συγκαταλέγονται και οι εποχικές συνθήκες. Το λιώσιμο των πάγων και οι ανοιξιάτικες βροχοπτώσεις μετατρέπουν το έδαφος σε δυσπρόσιτο πεδίο, δυσχεραίνοντας τις μετακινήσεις στρατευμάτων και επιβραδύνοντας τις επιχειρήσεις.

Σε επιχειρησιακό επίπεδο, ο Απρίλιος χαρακτηρίστηκε από περιορισμένες αλλά διακριτές ουκρανικές προωθήσεις. Περίπου 40 τετραγωνικά χιλιόμετρα ανακτήθηκαν σε καθεμία από τις περιοχές της Ζαπορίζια, του Χαρκόβου και του Ντονέτσκ. Την ίδια στιγμή, ρωσικές δυνάμεις σημείωσαν περιορισμένα κέρδη ανατολικά του Κραματόρσκ.

Παρά τις εκατέρωθεν κινήσεις, οι συνολικές μεταβολές παραμένουν οριακές. Τα 120 τετραγωνικά χιλιόμετρα που ανακτήθηκαν αντιστοιχούν μόλις στο 0,02% της ουκρανικής επικράτειας, μια σταγόνα στον ωκεανό της γεωγραφίας του πολέμου.

Πόλεμος φθοράς χωρίς καθαρό νικητή

Περισσότερα από τέσσερα χρόνια μετά την έναρξη της ρωσικής εισβολής το 2022, η Ρωσία εξακολουθεί να ελέγχει λίγο πάνω από το 19% της Ουκρανίας, συμπεριλαμβανομένης της Κριμαία και της βιομηχανικής λεκάνης του Ντονμπάς, περιοχές που βρίσκονταν ήδη υπό ρωσική επιρροή πριν από την πλήρους κλίμακας εισβολή.

Το μεγαλύτερο μέρος αυτής της προέλασης είχε καταγραφεί στις πρώτες εβδομάδες της σύγκρουσης, επιβεβαιώνοντας ότι πλέον ο πόλεμος έχει εισέλθει σε φάση φθοράς και στασιμότητας.

Με πληροφορίες από ΑΠΕ ΜΠΕ