3 του Σεπτέμβρη: Σαν σήμερα, το 1974, ιδρύεται το ΠΑΣΟΚ

Το πρώτο Σύνταγμα της Ελλάδας υπογράφεται στις 3 Σεπτεμβρίου του 1843. Την ιστορική αυτή ημέρα, από το πρωί, χιλιάδες Έλληνες πολίτες, βρίσκονται στη πλατεία ανακτόρων, απέναντι από το παλάτι ζητώντας το βασικό αγαθό μιας δημοκρατικής κοινωνίας δικαίου: Σύνταγμα.

Την ιστορική αυτή ημέρα, 131 χρόνια μετά την κατοχύρωση συντάγματος στο ελληνικό κράτος, την επιλέγει διόλου τυχαία ο χαρισματικός πολιτικός Ανδρέας Παπανδρέου, για να αναγγείλει επίσημα τη δική του Διακήρυξη.

Η ανακοίνωση συνοδεύεται από τη γνωστή «Διακήρυξη της 3^ης του Σεπτέμβρη», όπως έχει επικρατήσει να λέγεται από τότε. Με το τρίπτυχο «Εθνική Ανεξαρτησία- Λαϊκή Κυριαρχία- Κοινωνική Απελευθέρωση», το ΠαΣοΚ ξεκινά την πορεία του στην Ιστορία. Η επίσημη παρουσίαση του νέου κόμματος λαμβάνει χώρα σε μία αίθουσα του ξενοδοχείου «Κινγκ Πάλας» της Αθήνας, παρουσία 150 ατόμων, που αποτέλεσαν και τον ιδρυτικό του πυρήνα.

Φθάνει στο ξενοδοχείο με αρκετή καθυστέρηση και είναι ένας διαφορετικός Ανδρέας Παπανδρέου από ό,τι ήταν προ επταετίας. Φορά μαύρο δερμάτινο σακάκι, άσπρο πουκάμισο χωρίς γραβάτα, φαρδιά δερμάτινη ζώνη, έχει φαβορίτες και είναι πιο αδύνατος.

Τη συγκεκριμένη ημέρα δεν παρευρίσκονται μεγάλα ονόματα της πολιτικής, αλλά όσοι όσες ήταν αποφασισμένοι να πάνε μαζί του. Ο ίδιος είχε συντάξει έναν κατάλογο με 149 άτομα. Μερικοί δεν ανταποκρίθηκαν, αντιθέτως πήγαν άλλοι που δεν είχαν προσκληθεί.

Μιλά με σταθερή φωνή παρουσιάζοντας τη «Διακήρυξη Αρχών του Πανελληνίου Σοσιαλιστικού Κινήματος», την όποια διαβάζει ολόκληρη ο Κ. Νικολάου και τη μοιράζει στους δημοσιογράφους, τυπωμένη σ’ ένα μικρό, πράσινο βιβλιαράκι, ως εκπρόσωπος Τύπου ο Γ. Κατσιφάρας.

Το Π.Σ.Κ, όπως το έγραφαν τις πρώτες μέρες οι εφημερίδες, είναι γεγονός. Το αρκτικόλεξο ΠΑΣΟΚ, που θα επικρατήσει τελικά, επιβάλλεται τρόπον τινά μέσα από τις σελίδες της εφημερίδας «Βήμα». Ο τίτλος Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κίνημα είχε ήδη συζητηθεί στις συσκέψεις του ΠΑΚ, πριν επιστρέψουν στην Ελλάδα. Στην Αθήνα οι κεντρώοι ήθελαν να αντικατασταθεί ο όρος «σοσιαλιστικό» με τον όρο «δημοκρατικό». Την απόφαση πήρε ο Α. Παπανδρέου κυριολεκτικά την τελευταία στιγμή.

Αρκετοί διαφωνούν σήμερα με τον τρόπο που ο Α. Παπανδρέου άσκησε εξουσία από το 1981 και μετά και του χρεώσουν πολλά. Ουδείς όμως, δεν αμφισβητεί ότι  πραγμάτωσε τη δημοκρατία όσο κανείς άλλος τον 20ο αιώνα στη Ελλάδα.

• Κατάργησε τα δελτία φρονημάτων, των ηττημένων του εμφυλίου πολέμου πραγματώνοντας την εθνική συμφιλίωση.
• Έφερε την πλήρη ισότητα μεταξύ των δύο φύλων.
• Άσκησε σκληρή εξωτερική πολιτική, εδραιώνοντας την Ελλάδα στην διεθνή πολιτική σκακιέρα.
• Ίδρυσε την τάξη των μικρομεσαίων.
• Αναγνώρισε την Εθνική Αντίσταση.
• Δημιούργησε το Κράτος Πρόνοιας.

Δεν είναι τυχαίο ότι μετά από τον οδοστρωτήρα που πέρασε πάνω από τις ζωές των ανθρώπων τη δεκαετία του 2010, ο Ανδρέας Παπανδρέου στο φαντασιακό πολλών πολιτών υπάρχει ως το συνώνυμο του large πολιτικού που ήξερε να κάνει τον λαό ευτυχισμένο.

Μπορεί σήμερα να μην υπάρχει τίποτα από το ΠΑΣΟΚ, ούτε καν το Α.Φ.Μ. του, υπάρχει όμως ο μύθος και οι αλήθειες του. Και κυρίως υπάρχει, στην ιστορική μνήμη, ο ιδρυτής του, που ως προσωπικότητα φαντάζει πλέον αξεπέραστη. Η θυελλώδης επέλαση του ΠΑΣΟΚ προς την εξουσία (1974-81) και η εδραίωσή του ως ηγεμονική πολιτική δύναμη στις δεκαετίες του 1980 και 1990 οφείλεται στον ιδρυτή του. Τελικά στην ιστορία το ουδείς αναντικατάστατος δεν υφίσταται, με την έννοια ότι ο ρόλος του ατόμου στη δημιουργία της είναι κρίσιμος.