Η Τουρκία υπό το φως των τρεχουσών εξελίξεων, με φόντο την έναρξη των διερευνητικών επαφών με την Ελλάδα, ήταν μεταξύ των θεμάτων που συζήτησαν οι υπουργοί Εξωτερικών της ΕΕ κατά το  διά ζώσης Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων, στις Βρυξέλλες, την Δευτέρα 25 Ιανουαρίου 2021. Όλα δείχνουν ότι οι συνομιλίες Αθήνας και Άγκυρας, αλλά και η «επιχείρηση γοητείας» της Τουρκίας προς τις Βρυξέλλες βάζει στον πάγο τις κυρώσεις για τος προκλήσεις σε ανατολική Μεσόγειο και Κυπριακή ΑΟΖ, και τις μεταθέτει για μετά τον Μάρτιο.

Ειδικότερα κατά τη συζήτηση, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, ο ύπατος εκπρόσωπος της ΕΕ Ζοζέπ Μπορέλ και ο υπουργός Εξωτερικών της Γερμανίας Χάιο Μάας ενημέρωσαν για τις αντίστοιχες επαφές που είχαν με τον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσογλου. Κύριο συμπέρασμα από τις επαφές τους, βάσει των ίδιων πηγών, ήταν ότι διαφάνηκε διάθεση από πλευράς Τουρκίας για ενίσχυση των ευρωτουρκικών σχέσεων.

Ο Ζοζέπ Μπορέλ με τον Μεβλούτ Τσαβούσογλου

Είναι σ’ αυτό το πλαίσιο, προσθέτουν, που η Τουρκία φαίνεται να διέκοψε στην παρούσα φάση τις παραβιάσεις της στην Ανατολική Μεσόγειο, που ξεκίνησαν οι διερευνητικές επαφές με την Ελλάδα, ενώ η Άγκυρα δείχνει να έχει θετική διάθεση για εμπλοκή της ΕΕ στις διαπραγματεύσεις για το Κυπριακό και για επανέναρξη των συνομιλιών, αναφέροντας ότι «δεν είναι δογματικοί» ως προς τον επιδιωκόμενο στόχο των συνομιλιών.

Επίσης, σημειώνουν πως από τη συζήτηση προκύπτει μια θετική πρώτη αποτίμηση για τις πρόσφατες δηλώσεις και ενέργειες της Τουρκίας. Όλοι, όμως, όπως επισημαίνεται, τόνισαν ότι η ΕΕ οφείλει να είναι επιφυλακτική και όχι αφελής αναμένοντας όπως η «επίθεση φιλίας» της Άγκυρας συνοδεύεται από συγκεκριμένα βήματα, με συνέχεια, συνέπεια και σε βάθος χρόνου. Μέσα στο πλαίσιο της συζήτησης, όπως κάνουν ακόμα γνωστό, εκφράστηκε η εκτίμηση ότι η «νέα» προσέγγιση της Τουρκίας ενδεχομένως να οφείλεται στους ακόλουθους παράγοντες:

  • την απειλή των κυρώσεων
  • την οικονομική κατάσταση στη χώρα και
  • την εκλογή Μπάιντεν στις ΗΠΑ.

Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η ελληνική πλευρά τόνισε ότι απομένει να γίνουν απτά βήματα ουσιαστικής προόδου σε θέματα ιδιαίτερου ενδιαφέροντος για τη χώρα μας, όπως η συνεχιζόμενη τουρκική παραβατικότητα, το casus belli, η μη συμμόρφωση προς το Διεθνές Δίκαιο και ιδιαίτερα το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, που αποτελεί μέρος του Ευρωπαϊκού Κεκτημένου.

«Δεν αποφασίσαμε κυρώσεις»

Ο γερμανός υπουργός Εξωτερικών, Χάικ Μάας, ανακοίνωσε πως στο Συμβούλιο δεν επετεύχθη συμφωνία για επέκταση των κυρώσεων στην Τουρκία. «Δεν αποφασίσαμε σήμερα σχετικά με τις κυρώσεις εναντίον της Τουρκίας επειδή βλέπουμε ότι υπάρχει θετική εξέλιξη» δήλωσε ο Μάας, σύμφωνα με τη Die Welt.

Επί του παρόντος, όπως είπε, δεν υπάρχουν τουρκικά πλοία στις επίμαχες περιοχές στην Ανατολική Μεσόγειο. Επιπλέον, σήμερα ξεκίνησαν οι συνομιλίες μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας. Σημειώνεται πως οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων αποφάσισαν αρχικά τον Δεκέμβριο να λάβουν περαιτέρω μέτρα για μη εξουσιοδοτημένες τουρκικές έρευνες για φυσικό αέριο στα ανοικτά της Κύπρου.

«Δεν είναι έτοιμη η λίστα κυρώσεων»

Από την πλευρά του, ο Ύπατος Εκπρόσωπος της ΕΕ για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής, Ζοζέπ Μπορέλ, σε συνέντευξη Τύπου μετά το Συμβούλιο, σημείωσε ότι «συζητήσαμε τις σχέσεις μας με την Τουρκία, όπως προσδιορίστηκαν στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου τον περασμένο Δεκέμβριο, συμπεριλαμβανομένων των κυρώσεων. Λάβαμε υπόψη το σημαντικό μήνυμα που έχει σταλεί έκτοτε από τις τουρκικές αρχές, καθώς και από τις κινήσεις που έχουν γίνει. Επαναβεβαιώνουμε τη σημασία των επαφών με την Τουρκία προκειμένου να προχωρήσουμε και να εδραιώσουμε τον διάλογο και τη συνεργασία».

Ο ίδιος χαρακτήρισε μάλιστα τις διερευνητικές συνομιλίες μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας «σημαντικό βήμα» προς αυτή την κατεύθυνση, επισημαίνοντας πως η ΕΕ θα παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις.

Παράλληλα, διαβεβαίωσε πως «θα συνεχίσουμε τις προσπάθειές μας με την Τουρκία ενόψει της έκθεσης που θα παρουσιάσω στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον προσεχή Μάρτιο, λαμβάνοντας ιδίως υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Δεκεμβρίου αλλά και τις εξελίξεις των επόμενων εβδομάδων, σε κάθε πτυχή». Ερωτηθείς δε για ενδεχόμενη επέκτασης της λίστας ονομάτων στον κατάλογο κυρώσεων κατά της Τουρκίας, ο ύπατος εκπρόσωπος είπε ότι «ο κατάλογος κυρώσεων δεν είναι ακόμη έτοιμος, αλλά δεν έχει παραμεριστεί. Οι εργασίες συνεχίζονται« πρόσθεσε.

Υπέρ της ευκαιρίας στην Τουρκία να υλοποιήσει τις υποσχέσεις της, τάχθηκε η υπουργός Εξωτερικών του Βελγίου Σοφί Βιλμές. Όπως αναφέρει ανακοίνωση του υπουργείου Εξωτερικών του Βελγίου μετά την ολοκλήρωση του Συμβουλίου των Ευρωπαίων Υπουργών Εξωτερικών, η Σοφί Βιλμές ανέφερε ότι «είναι προφανές ότι έστειλε θετικά μηνύματα τις τελευταίες ημέρες και δείχνει την επιθυμία να ξαναρχίσει διάλογο και συνεργασία με την ΕΕ» και προσέθεσε ότι υπάρχει η βούληση να δει η ΕΕ «τον ρεαλισμό των τουρκικών υποσχέσεων στις οποίες πρέπει να δοθεί μια ευκαιρία».

Ωστόσο, η κυρία Βιλμές ξεκαθάρισε: «Θέλω να είμαι πολύ σαφής: εάν αυτά δεν υλοποιηθούν με μια σαφή και διαρκή αλλαγή συμπεριφοράς, το Βέλγιο θα υποστηρίξει την ταχεία εφαρμογή πρόσθετων ευρωπαϊκών κυρώσεων».

Διερευνητικές: Αυτά τα θέματα έθεσε η Άγκυρα

Στην Αθήνα θα γίνει το επόμενο ραντεβού των αντιπροσωπειών Ελλάδας και Τουρκίας στο πλαίσιο των διερευνητικών επαφών που ξεκίνησαν την Δευτέρα 25 Ιανουαρίου 2021 στην Κωνσταντινούπολη, όπου οι συνομιλίες διήρκησαν τρεις ώρες. Σύμφωνα με πληροφορίες, η τουρκική πλευρά έθεσε και θέματα, τα οποία δεν περιλαμβάνοντας στο πλαίσιο που είχε καθορίσει η ελληνική πλευρά.

Όπως μετέδωσε η ΕΡΤ1, η τουρκική αντιπροσωπία έθεσε στους Έλληνες συνομιλητές της το σύνολο ουσιαστικά της τουρκικής ατζέντας. Σύμφωνα με αυτή την ανταπόκριση, η αποστρατιωτικοποίηση των νησιών του Αιγαίου, το καθεστώς των μικρών νησιών που όπως υποστηρίζει η Άγκυρα δεν έχουν ονομαστικά ανατεθεί στην Ελλάδα (γκρίζες ζώνες), το θέμα του εναέριου χώρου μπήκαν στο τραπέζι από την τουρκική αντιπροσωπεία. Επιπλέον, τέθηκε εκ μέρους της Τουρκίας και ζήτημα για τη δημιουργία ενός μηχανισμού για τον έλεγχο των ροών προσφύγων και μεταναστών.

Σε ό,τι αφορά το περιεχόμενο των σημερινών συνομιλιών, το πρακτορείο Ανατολή επικαλούμενο διπλωματικές πηγές της Τουρκίας αναφέρει ότι «στη συνάντηση, αξιολογήθηκαν τα θέματα που συζητήθηκαν στους προηγούμενους 60 γύρους, συζητήθηκε η τρέχουσα κατάσταση, οι τελευταίες εξελίξεις και τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν για αυτά τα θέματα για το μέλλον. Στον 61ο γύρο διερευνητικών συνομιλιών, τα μέρη συμφώνησαν να πραγματοποιήσουν την επόμενη συνάντηση στην Αθήνα».

Η ελληνική και η τουρκική αντιπροσωπεία στις διερευνητικές επαφές της Κωνσταντινούπολης

Νωρίτερα μετά την ολοκλήρωση των συζητήσεων στην Κωνσταντινούπολη, ελληνικές διπλωματικές πηγές ανέφεραν ότι «ο 61ος γύρος των διερευνητικών επαφών έλαβε χώρα σήμερα στην Κωνσταντινούπολη. Συμφωνήθηκε όπως ο επόμενος γύρος λάβει χώρα στην Αθήνα». Της ελληνικής αποστολής επικεφαλής ήταν ο διπλωμάτης Παύλος Αποστολίδης, ο οποίος ασχολείται με το θέμα από το 2010.

Η Τουρκία επιχείρησε να αναβαθμίσει σε πολιτικό επίπεδο τις συζητήσεις τεχνικού χαρακτήρα, με μια σειρά ενεργειών, κορύφωση των οποίων ήταν η παρουσία του εκπροσώπου της τουρκικής Προεδρίας, Ιμπραχίμ Καλίν. Μία πρόθεση, η οποία είχε διαφανεί και από την συμμετοχή του διπλωμάτη υφυπουργού Εξωτερικών Σεντάτ Ονάλ, η συμμετοχή, ωστόσο, του στενού συνεργάτη του Ερντογάν έδινε εμφανώς στις συζητήσεις, άλλες διαστάσεις.

Σε tweet που έκανε ο κ. Καλίν μετά τη συνάντηση ανέφερε: «Ξεκίνησαν σήμερα στην Κωνσταντινούπολη οι διερευνητικές επαφές που δεν γίνονταν επί 4,5 χρόνια. Η λύση όλων των προβλημάτων, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων του Αιγαίου, είναι εφικτή υπό την ισχυρή ηγεσία του προέδρου μας. Η βούλησή μας για αυτό είναι πλήρης. Η περιφερειακή ειρήνη και σταθερότητα είναι προς όφελος όλων».


Από την τουρκική πλευρά στο τραπέζι κάθισε εκτός από τον Καλίν και τον Σεντάτ Ονάλ, ο Τσαγατάι Ερτσιγές, διευθυντής αεροναυτιλιακών του τουρκικού ΥΠΕΞ, ο οποίος φημίζεται για την κατά καιρούς ακραία ρητορική του. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η σημερινή συνάντηση επρόκειτο να διεξαχθεί σε ξενοδοχείο, αλλά τελικά μεταφέρθηκε στο γραφείο της τουρκικής προεδρίας, στο παλάτι του Ντολμά Μπαχτσέ. Μια κίνηση, η οποία επίσης εντάσσεται στην επιχείρηση της Άγκυρας να αναβαθμίσει τις άτυπες συζητήσεις.

Τι λέει η Αθήνα

Η Αθήνα επαναλάμβανε δια του κυβερνητικού εκπροσώπου το προκαθορισμένο πλαίσιο διεξαγωγής αυτών των συζητήσεων, καθώς και την περιορισμένη θεματική τους. Η ελληνική πλευρά έχει τονίσει, άλλωστε, επανειλημμένως ότι δεν συζητά θέμα αποστρατιωτικοποίησης των νησιών, όπως και κανένα άλλο από τα ανυπόστατα ζητήματα που έχει επιχειρήσει να επιβάλλει η Άγκυρα, στο πλαίσιο της μόνιμης επιδίωξής της να διευρύνει την ατζέντα.

Σαφές μήνυμα προς την Τουρκία έστειλε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης με τις δηλώσεις του μετά την συνάντησή του με την υπουργό Άμυνας της Γαλλίας Φλοράνς Παρλύ, στο Μέγαρο Μαξίμου με αφορμή την υπογραφή της συμφωνίας για την απόκτηση των 18 Rafale που θα αποτελέσουν τη νέα Μοίρα της Πολεμικής Αεροπορίας της Ελλάδας.

Ο πρωθυπουργός αναφερόμενος στην επανέναρξη των διερευνητικών συνομιλιών με την Τουρκία, τόνισε ότι η ειλικρίνεια και η ισορροπία είναι προϋποθέσεις που ευνοούν τον διάλογο για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών, «που είναι και το αντικείμενο αυτών των διερευνητικών» και πρόσθεσε ότι «η θωράκιση της Ελλάδας ποτέ δεν αποτέλεσε κίνδυνο για κάποια άλλη χώρα. Αντιθέτως ήταν πάντα ένας παράγοντας ασφάλειας στην ευρύτερη περιοχή».

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Χρήστος Ταραντίλης ανέφερε ότι η Ελλάδα προσέρχεται στις διερευνητικές επαφές με καλή πίστη, τονίζοντας ωστόσο ότι δεν πρόκειται να γίνει καμία συζήτηση που να αφορά την εθνική κυριαρχία μας. Υπογράμμισε επίσης, ότι οι διερευνητικές επαφές με τη γειτονική χώρα δεν είναι διαπραγματεύσεις και δεν έχουν δεσμευτικό χαρακτήρα, ενώ σημείωσε ότι στόχος είναι να πιάσουμε το νήμα από το σημείο που διακόπηκαν οι επαφές το 2016.

Στη συνέχεια ο κυβερνητικός εκπρόσωπος ξεκαθάρισε για μία ακόμη φορά, ότι στις διερευνητικές επαφές θα γίνουν συζητήσεις και ο στόχος είναι να διερευνηθούν σημεία σύγκλισης για τυχόν διαπραγματεύσεις σχετικά με την οριοθέτηση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας ενώ αναφερόμενος στην παρουσία του εκπροσώπου της τουρκικής Προεδρίας Ιμπραχίμ Καλίν στις διερευνητικές, τόνισε πως δεν ορίζει η Ελλάδα τον τρόπο σύνθεσης της τουρκικής αντιπροσωπείας.

Ο 61ος γύρος των διερευνητικών επαφών ξεκίνησε στις 11.00 το πρωί ώρα Τουρκίας (10.00 ώρα Ελλάδας) στο Ντολμά Μπαχτσέ, το οποίο χρησιμοποιείται ως Προεδρικό γραφείο στην Κωνσταντινούπολη. Είναι η πρώτη φορά, μετά από πέντε χρόνια, που διπλωμάτες και εμπειρογνώμονες των δύο χωρών κάθονται και πάλι στο τραπέζι, διερευνώντας σημεία σύγκλισης για ενδεχόμενες μελλοντικές διαπραγματεύσεις σχετικά με την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Στη βάση βεβαίως του Διεθνούς Δικαίου.

Χαιρετίζει η Ουάσιγκτον

Την ικανοποίηση της Ουάσιγκτον για την επανέναρξη των διερευνητικών συνομιλιών μεταξύ της Ελλάδας και της Τουρκίας εξέφρασε ο νέος εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ Νεντ Πράις.

Όπως σημείωσε σε ανάρτηση του στο Twitter: «Οι Ηνωμένες Πολιτείες χαιρετίζουν την επανέναρξη των διερευνητικών συνομιλιών μεταξύ της Ελλάδας και της Τουρκίας στην Κωνσταντινούπολη, σήμερα, και τη δέσμευση των δύο κυβερνήσεων σε αυτή τη διαδικασία. Υποστηρίζουμε όλες τις προσπάθειες για τη μείωση των εντάσεων στην Ανατολική Μεσόγειο».

Ικανοποίηση στο Βερολίνο

Την ικανοποίησή της εκφράζει η Γερμανία τόσο με δηλώσεις του εκπροσώπου του γερμανικού υπουργείου Εξωτερικών όσο και με μήνυμα του Γερμανού πρέσβη στην Αθήνα, για την έναρξη των διερευνητικών επαφών Ελλάδας και Τουρκίας μετά το σημερινό πρώτο ραντεβού των δύο αντιπροσωπειών στην Κωνσταντινούπολη.  Για την επανεκκίνηση των διερευνητικών συνομιλιών μεταξύ της Ελλάδας και της Τουρκίας η εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών, εξέφρασε την κανοποίηση του Βερολίνου τονίζοντας ταυτόχρονα -σύμφωνα με το ΑΜΠΕ- ότι «είναι καλό να μην σχολιάσουμε από έξω μια διαδικασία που τώρα ξεκινάει».

Εξέφρασε πάντως την ελπίδα να καταστεί εφικτή η εξεύρεση καλής λύσης στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου.

Χάικο Μάας και Μεβλούτ Τσαβούσογλου

«Χαιρόμαστε που οι απευθείας συνομιλίες, οι οποίες είχαν διακοπεί το 2016, σήμερα ξεκινούν και πάλι και ναι, στο πλαίσιο της προεδρίας μας στο Συμβούλιο της ΕΕ στηρίξαμε πολύ και εργαστήκαμε προκειμένου να υπάρξουν τέτοιες απευθείας συνομιλίες», δήλωσε η Μαρία Άντεμπαρ και υπενθύμισε ότι την περασμένη εβδομάδα ο υπουργός Εξωτερικών Χάικο Μάας βρέθηκε και πάλι στην Άγκυρα ειδικά για αυτόν τον σκοπό.

«Ποια θέματα, ποιες λύσεις, ποια βήματα θα συμφωνηθούν τώρα εκεί, είναι υπόθεση των (δύο) πλευρών. Και πιστεύω ότι είναι καλό να μην σχολιάσουμε τώρα απέξω για μια διαδικασία που ξεκινάει, αλλά το αντικείμενο συζήτησης και όλα τα περαιτέρω να τα συνεννοηθούν οι πλευρές μεταξύ τους. Και ελπίζουμε ότι θα καταστεί εφικτό να δημιουργηθεί και πάλι αμοιβαία εμπιστοσύνη και εμπιστοσύνη του ενός για τον άλλον, με αξιοπιστία ώστε να βρεθεί από κοινού μια καλή λύση στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου», κατέληξε η κυρία Άντεμπαρ. Σε μήνυμά του μέσω twitter ο Γερμανός πρέσβης στην Αθήνα Ερνστ Ρέιχελ τόνισε: «Πέρυσι, η Ελλάδα και η Τουρκία βρίσκονταν στο χείλος της στρατιωτικής αντιπαράθεσης. Σήμερα, τα πράγματα είναι πιο ήρεμα. Μετά από μεγάλες προσπάθειες, τα πλοία έχουν αποχωρήσει και οι διερευνητικές επαφές επανεκκίνησαν. Επιτυχής διπλωματία, για την Ελλάδα, τη Γερμανία και την ΕΕ».

Ακολουθήστε το Flash.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τις ειδήσεις