Απόφαση-βόμβα για τα δάνεια Κατσέλη: Ανάσα για δανειολήπτες, νέο βάρος στο δημόσιο χρέος

Νέα δεδομένα για το δημόσιο χρέος , αλλά και έντονο προβληματισμό στις αγορές, προκαλεί η απόφαση-σταθμός του Αρείου Πάγου για τα δάνεια του νόμου Κατσέλη. Η ετυμηγορία αλλάζει ριζικά τον τρόπο υπολογισμού των τόκων, καθώς πλέον αυτοί θα επιβάλλονται επί της μηνιαίας δόσης και όχι επί του συνολικού υπολοίπου της οφειλής.

Η εξέλιξη αυτή αποτελεί σαφή ανάσα για περίπου 350.000 ευάλωτους δανειολήπτες, ταυτόχρονα όμως ανοίγει έναν νέο και σύνθετο δημοσιονομικό πονοκέφαλο για το οικονομικό επιτελείο και αυξάνει την αβεβαιότητα για επενδυτές και servicers.

Πάνω από 1 δισ. ευρώ η επιβάρυνση στο χρέος

Σύμφωνα με οικονομοτεχνική μελέτη της KPMG, η επιβάρυνση στο δημόσιο χρέος από τις κρατικές εγγυήσεις για τα συγκεκριμένα δάνεια  εκτιμάται ότι υπερβαίνει το 1 δισ. ευρώ.

Η μελέτη αποτιμά τη ζημιά στα τιτλοποιημένα δάνεια που έχουν ενταχθεί στο πρόγραμμα «Ηρακλής», επισημαίνοντας ότι η νέα μέθοδος υπολογισμού των τόκων:

• μειώνει τις ανακτήσεις των servicers
• αυξάνει τον κίνδυνο ενεργοποίησης των εγγυήσεων του Ελληνικού Δημοσίου
• πλήττει το «ασφαλές» τμήμα των τιτλοποιήσεων, τα λεγόμενα senior ομόλογα

Με απλά λόγια, λιγότερα χρήματα επιστρέφουν, περισσότερα μπορεί να πληρώσει τελικά το Δημόσιο.

Σενάριο ντόμινο και για άλλα δάνεια

Το ρίσκο γίνεται ακόμη μεγαλύτερο εάν στο ίδιο καθεστώς ενταχθούν:

• στεγαστικά δάνεια που παραμένουν στους ισολογισμούς των τραπεζών
• δάνεια υπαγμένα στον νόμο 3869/2010 που σχεδιάζεται να τιτλοποιηθούν μέσω «Ηρακλή»

Σε ένα τέτοιο σενάριο, η δημοσιονομική ζημιά θα διευρυνθεί, συμπαρασύροντας προς τα πάνω και το δημόσιο χρέος, σε μια περίοδο που η χώρα προσπαθεί να διατηρήσει κλίμα αξιοπιστίας στις αγορές.

Χρέος, αριθμοί και σκληρή πραγματικότητα

Για το 2026, το χρέος της Γενικής Κυβέρνησης προβλέπεται να διαμορφωθεί στα 359,3 δισ. ευρώ, ή 138,2% του ΑΕΠ.

Με την επιβάρυνση από τα senior δάνεια του νόμου Κατσέλη:

• το χρέος εκτιμάται ότι θα αγγίξει τα 360,3 δισ. ευρώ
• ο 2025 είχε φτάσει τα 362,8 δισ. ευρώ, ή 145,9% του ΑΕΠ

Οι αριθμοί δείχνουν ότι το «μαξιλάρι» υπάρχει, αλλά η ανοχή των αγορών δεν είναι απεριόριστη.

Η «γραμμή άμυνας» του οικονομικού επιτελείου

Στο υπουργείο Οικονομικών  επιχειρούν να χτίσουν άμυνα, αξιοποιώντας τις ρήτρες εξαιρετικών περιστάσεων του προγράμματος «Ηρακλής». Οι ρήτρες αυτές επιτρέπουν:

• την αναστολή άμεσης κατάπτωσης των εγγυήσεων
• την παράταση πληρωμών προς τους επενδυτές
• τον περιορισμό της άμεσης δημοσιονομικής πίεσης

Η ενεργοποίηση του μηχανισμού απαιτεί πολιτική απόφαση του υπουργού Εθνικής Οικονομίας, Κυριάκου Πιερρακάκη ενώ κομβικό ρόλο θα παίξει και το πλήρες σκεπτικό της απόφασης του Αρείου Πάγου, το οποίο αναμένεται να καθαρογραφεί το επόμενο διάστημα.

Το «δίχτυ ασφαλείας» των 44 δισ. ευρώ

Σε κάθε περίπτωση, η κάλυψη των πιθανών αναγκών θα γίνει από τα ταμειακά διαθέσιμα του Δημοσίου στην Τράπεζα της Ελλάδος , σε συνδυασμό με τα κεφάλαια που άντλησε ο ΟΔΔΗΧ από την πρόσφατη έκδοση 10ετούς ομολόγου.

Το συνολικό «μαξιλάρι» υπερβαίνει τα 44 δισ. ευρώ, λειτουργώντας ως δίχτυ ασφαλείας – τουλάχιστον σε βραχυπρόθεσμο επίπεδο.

Αλλαγή σκηνικού στις ρυθμίσεις οφειλών

Πέρα από τα δημοσιονομικά, η απόφαση του Αρείου Πάγου αναμένεται να αλλάξει συνολικά το τοπίο στις ρυθμίσεις οφειλών:

• επηρεάζει τη στρατηγική τραπεζών και funds
• ανοίγει τον δρόμο για ευνοϊκότερη μεταχείριση και άλλων ευάλωτων δανειοληπτών
• δημιουργεί νέο προηγούμενο και για τον εξωδικαστικό μηχανισμό

Το θέμα τέθηκε επί τάπητος σε έκτακτη σύσκεψη στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας, με τη συμμετοχή του υφυπουργού Θάνου Πετραλιά, της επικεφαλής της Ειδικής Γραμματείας Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους Θεώνης Αλαμπάση και του γενικού διευθυντή του ΟΔΔΗΧ Δημήτρη Τσάκωνα.

Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε και η παρουσία του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας  στέλνοντας σαφές μήνυμα ότι το ζήτημα δεν αφορά μόνο κοινωνική πολιτική, αλλά αγγίζει τον πυρήνα της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας και του ελληνικού αξιόχρεου.