Διακοπή καπνίσματος: Τα ψυχεδελικά φάρμακα είναι 4 φορές πιο δραστικά από τα επιθέματα νικοτίνης
Μελέτη δείχνει ότι μία εμπειρία με ψιλοκυβίνη αυξάνει σημαντικά τα ποσοστά διακοπής καπνίσματος.
Μια νέα μελέτη δείχνει ότι μια και μόνο ελεγχόμενη εμπειρία με ψιλοκυβίνη –την ψυχοδραστική ουσία που βρίσκεται στα λεγόμενα «μαγικά μανιτάρια»– μπορεί να είναι πολύ πιο αποτελεσματική για τη διακοπή του καπνίσματος από τις κλασικές θεραπείες με υποκατάστατα νικοτίνης. Τα συμπεράσματα της έρευνας έχουν προκαλέσει έντονο ενδιαφέρον στην επιστημονική κοινότητα, καθώς μετατοπίζουν τη συζήτηση από τη χημική εξάρτηση σε βαθύτερους ψυχολογικούς μηχανισμούς.
Μέχρι σήμερα, η αντιμετώπιση της εξάρτησης από τη νικοτίνη βασίζεται κυρίως στην αντικατάστασή της με άλλες μορφές, όπως τα αυτοκόλλητα, τις τσίχλες ή τις παστίλιες. Ωστόσο, τα ποσοστά επιτυχίας παραμένουν σχετικά χαμηλά, με πολλούς καπνιστές να επιστρέφουν στη συνήθεια μέσα σε λίγους μήνες. Το κάπνισμα εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες απειλές για τη δημόσια υγεία, με εκατομμύρια θανάτους κάθε χρόνο παγκοσμίως.
Πώς έγινε η μελέτη
Η νέα προσέγγιση επιχειρεί κάτι εντελώς διαφορετικό. Αντί να στοχεύει απευθείας στη βιολογική εξάρτηση, προσπαθεί να επηρεάσει τον τρόπο που το άτομο αντιλαμβάνεται τον εαυτό του και τη σχέση του με το κάπνισμα. Στη μελέτη, 82 ενήλικες καπνιστές που είχαν αποτύχει επανειλημμένα να διακόψουν το τσιγάρο παρακολούθησαν ένα πρόγραμμα διάρκειας 13 εβδομάδων, το οποίο περιλάμβανε ψυχοθεραπεία γνωσιακής συμπεριφοράς.
Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε δύο ομάδες: στη μία χορηγήθηκε η συμβατική αγωγή με επιθέματα νικοτίνης, ενώ η άλλη έλαβε μία μόνο δόση ψιλοκυβίνης, σε αυστηρά ελεγχόμενο περιβάλλον. Και για τις δύο ομάδες υπήρχε προετοιμασία από ειδικούς, ενώ στη δεύτερη, κατά τη συνεδρία χορήγησης της ψιλοκυβίνης τα άτομα ξάπλωναν σε καναπέ με μάσκα ύπνου, σε μια προσπάθεια εσωτερικής προσήλωσης με μουσική και καθοδήγηση.
Τα αποτελέσματα, έξι μήνες αργότερα, ήταν εντυπωσιακά. Περίπου το 40,5% όσων έλαβαν ψιλοκυβίνη είχαν διακόψει πλήρως το κάπνισμα, έναντι μόλις 10% στην ομάδα των επιθεμάτων. Ακόμη και σε βραχυπρόθεσμο επίπεδο, οι διαφορές ήταν σαφείς: περισσότεροι από τους μισούς συμμετέχοντες της πρώτης ομάδας δεν είχαν καπνίσει την προηγούμενη εβδομάδα, ποσοστό υπερδιπλάσιο από εκείνο της δεύτερης ομάδας.
Γιατί λειτουργεί διαφορετικά από τη νικοτίνη
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η ψιλοκυβίνη δεν δρα όπως η νικοτίνη στον εγκέφαλο, αλλά επηρεάζει πιο σύνθετες λειτουργίες, όπως την ευελιξία σκέψης και την αυτοαντίληψη. Με απλά λόγια, μπορεί να βοηθά το άτομο να «δει» τη σχέση του με το κάπνισμα από απόσταση, να επανεξετάσει τις συνήθειές του και να αποδεσμευτεί από αυτές. Δεν πρόκειται δηλαδή για υποκατάσταση, αλλά για μια εμπειρία που ενδέχεται να αλλάζει βαθύτερα μοτίβα συμπεριφοράς.
Παράλληλα, ακόμη και όσοι δεν κατάφεραν να διακόψουν πλήρως το κάπνισμα, μείωσαν σημαντικά την κατανάλωση τσιγάρων σε σχέση με την ομάδα ελέγχου. Αυτό υποδηλώνει ότι η μέθοδος μπορεί να έχει ευρύτερη επίδραση στη συμπεριφορά, ακόμη και όταν δεν οδηγεί σε πλήρη αποχή.
Ωστόσο, η προσέγγιση αυτή δεν είναι χωρίς προκλήσεις. Η θεραπεία με ψιλοκυβίνη απαιτεί πολύ χρόνο και εξειδικευμένο προσωπικό, καθώς οι συνεδρίες διαρκούν πολλές ώρες και συνοδεύονται από εντατική ψυχολογική υποστήριξη. Επιπλέον, η χρήση της ουσίας παραμένει περιορισμένη σε πολλές χώρες και δεν αποτελεί εγκεκριμένη θεραπεία.
Τα επόμενα βήματα των ερευνητών
Παρά τους όποιους περιορισμούς, η έρευνα εντάσσεται σε μια ευρύτερη τάση που εξετάζει τη χρήση ψυχεδελικών ουσιών στην ψυχιατρική. Υπάρχουν ήδη ενδείξεις ότι τέτοιες ουσίες μπορεί να βοηθούν όχι μόνο στη διακοπή του καπνίσματος, αλλά και σε άλλες μορφές εξάρτησης, π.χ. από το αλκοόλ ή οπιοειδή. Το βασικό μήνυμα είναι ότι η αντιμετώπιση της εξάρτησης ίσως δεν είναι μόνο θέμα χημείας, αλλά και βαθύτερης κατανόησης της ανθρώπινης συμπεριφοράς.
